Fransa’da ilk kez bir dava, IŞİD’in Êzidîlere yönelik soykırım suçları üzerinden görülüyor. Öldüğü sanılan Fransız cihatçı Sabri Essid, Paris’te açılan davada soykırım ve insanlığa karşı suçlarla yargılanıyor.
Güler YILDIZ
Paris’te bugün başlayan dava, Fransa yargısı açısından bir ilke işaret ediyor. IŞİD saflarında savaşan Fransız cihatçı Sabri Essid, Êzidî azınlığa yönelik soykırıma katıldığı iddiasıyla Paris Ağır Ceza Mahkemesi’nde gıyabında yargılanıyor.
1984 Toulouse doğumlu Essid’in öldüğü tahmin edilse de ölümüne dair kesin bir kanıt bulunmadığı için Fransız yargısı onu “firari” kabul ediyor. Bu nedenle dava, halk jürisi olmadan üç profesyonel hakimden oluşan bir mahkeme heyeti tarafından görülüyor. Paris Temyiz Mahkemesi’nde halka açık yapılan duruşmaların cuma gününe kadar sürmesi bekleniyor.
IŞİD’İN ÊZİDÎLER’E YÖNELİK SALDIRILARI
Essid, 2014–2016 yılları arasında Suriye’de işlenen soykırım, insanlığa karşı suçlar ve bu suçlara ortaklık ile suçlanıyor. Davada üç Êzidî kadın müdahil taraf olarak yer alıyor; iki kadın mahkemede tanıklık yapacak.
Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH), Kinyat, Özgür Yezidi Vakfı (FYF), Yazda ve İnsan Hakları Birliği (LDH) de davaya müdahil taraf olarak katılıyor.
Soruşturmayı yürüten hakimlere göre Sabri Essid, IŞİD’in Êzidîler’e yönelik köleleştirme politikasına aktif olarak katıldı. Essid’in köle pazarlarından Êzidî kadınları satın aldığı, onları cinsel köleliğe zorladığı ve düzenli olarak tecavüz ettiği, kadınlara su ve yiyecek vermeyerek kötü muamelede bulunduğu da dosyada yer alıyor.
FRANSIZ CİHATÇI AĞININ ÖNEMLİ İSİMLERİNDEN BİRİ
Ebu Dojanah el-Faransi olarak da bilinen Sabri Essid, Fransız cihatçı hareketinin önde gelen isimlerindendi. Ağustos 2014 ile 2016 yılları arasında Suriye’de, Êzidî kadın ve çocuklara karşı soykırım teşkil eden ciddi fiziksel veya psikolojik bütünlük ihlalleri, köleleştirme, hapis, işkence, tecavüz, zulüm ve insanlığa karşı suç teşkil eden diğer insanlık dışı eylemler gerçekleştirmek ve bu suçlara iştirak etmekle suçlanıyor.
Êzidîler dava açabilecek | Irak’a nakledilen IŞİD’lilerin sayısı 5 bin; 165’i Türkiyeli
2015’te Paris’te gerçekleşen 13 Kasım saldırılarının sorumluluğunu üstlenen ses kayıtlarıyla bilinen Clain kardeşlerle ve 2012’de Toulouse ve Montauban’da saldırılar düzenleyen Mohamed Merah ile yakın ilişkileri olduğu belirtiliyor. Bazı kaynaklar Essid ile Merah’ın akraba olduğundan söz ediyor.
Sabri Essid, 2009 yılında Fransa’da terör örgütü bağlantılı suçlardan beş yıl hapis cezasına çarptırılmıştı. 2014’te ise Suriye-Irak bölgesine giderek IŞİD’e katıldı. Kısa süre sonra eşi, üç çocuğu ve eşinin önceki evliliğinden olan oğlu da ona katıldı.
2015’te yayımlanan bir IŞİD propaganda videosunda Essid’in, o dönemde 12 yaşında olan üvey oğlunu bir Filistinli rehineyi başından vurarak infaz etmeye teşvik ettiği görülüyordu.
Fransa’ya döndükten sonra tutuklanan eşi ise bu davada tanık olarak dinlenecek.
×
74’ÜNCÜ FERMAN: 2014’TE NE OLDU?
Ağustos 2014’te IŞİD, Êzidî topluluğunun ata yurdu olan Şengal Dağı’na saldırdı ve yüz binlerce Êzidî’yi komşu bölgelere kaçmaya zorladı. 70.000 ila 80.000 Êzidî dağlara sığındı ve burada birkaç gün boyunca kuşatma altında kaldılar; 1.700’den fazla kişi açlıktan, susuzluktan ve aldıkları yaraların tedavi edilememesi nedeniyle hayatını kaybetti, bunların %93’ü çocuktu. Bu saldırı, IŞİD tarafından sistematik olarak planlanan ve üstlenilen, katliamlar, zorla din değiştirmeler, cinsel şiddet ve kadın ve çocukların köleleştirilmesiyle karakterize edilen bir soykırım kampanyasının başlangıcına işaret ediyordu.
DAVA, FRANSA’NIN ‘YAPISAL’ SORUŞTURMASININ BİR SONUCU
Aralık 2016’da Fransız savcılığı, IŞİD militanlarının Irak ve Suriye’deki Êzidîlere ve diğer etnik ve dini azınlıklara karşı işlediği suçları tespit etmeyi amaçlayan ön bir “yapısal” soruşturma başlattı.
Êzidî mağdurlardan ifade toplamak amacıyla FIDH ve Kinyat, 2017 yılında Irak’ta bir belgeleme misyonu gerçekleştirdi ve “Yezidi topluluğuna karşı cinsel suçlar: DEAŞ’tan yabancı cihatçıların rolü” başlıklı raporu yayınladı.
2019 yılında, FIDH ve Kinyat’ın sağladığı bu bilgiler ve Êzidî mağdurların ifadelerine dayanarak, Fransız yargı makamları Sabri Essid’i tespit etti ve hakkında adli soruşturma başlattı. Beş yıl süren soruşturma boyunca, beş Êzidî mağdur ve çocukları Sabri Essid’in kurbanı olarak belirlendi. 8 Ekim 2024’te, soruşturma hakimleri Sabri Essid’in Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanmasına karar verdi.
ESSİD ÖLDÜ MÜ, SAKLANIYOR MU?
Sabri Essid’in Suriye’de öldüğü varsayılıyor. Ancak, ölümüne dair resmi bir kanıt bulunmadığı için Fransız mahkemeleri onu gıyabında yargılama yetkisine sahip. İnsan Hakları Birliği (LDH) avukatı Patrick Baudoin “Ölümüne dair ikna edici kanıt bulunmadığı durumlarda, Fransız yasaları gıyabında yargılamaya izin veriyor; bu, terörizm davalarında sıklıkla uygulanan bir prosedürdür,” diyor. “Geçmişte öldüğü sanılan IŞİD militanlarının yeniden ortaya çıktığı göz önüne alındığında, bu davanın görülmesi şarttı.”
IŞİD’in resmi olmayan bir paylaşımında, Sabri Essid’in 4 Şubat 2018’de mayına basarak öldüğü duyuruldu. Üvey oğlu Rayan’ın ise 3 Şubat’ta bir hava saldırısında öldürüldüğü öne sürüldü.
AVRUPA’DA BENZER DAVALAR
Fransa’da ilk kez Êzidî soykırımı suçlamasıyla bir dava açılıyor. Ancak Avrupa’da benzer kararlar daha önce de verildi. İlk mahkumiyet 2021’de Almanya’da gerçekleşmişti. Geçen yıl ise İsveç ve Belçika’da da IŞİD üyeleri aynı suçtan hüküm giydi.
“IŞİD’in kaçırdığı 1500 Ezidi İdlib ve Türkiye’de” | İsveç IŞİD üyesini müebbet hapse mahkum etti
Belçika’da bir ilk: Êzidî soykırımı davası | IŞİD militanına müebbet hapis cezası
Paris’te Êzidî soykırımıyla ilgili ikinci bir davanın ise 2027 yılında görülmesi bekleniyor.
Bu davada IŞİD emiri olduğu iddia edilen Abdelnasser Benyoucef ile Fransa’ya dönen eski partneri Sonia Mejri yargılanacak.
