Bilim insanlarına göre 2021’de Kuzey Amerika’nın batısında yaşanan aşırı sıcak hava dalgası, ekosistemlerde “zincirleme etkiler” yarattı. Milyarlarca midyenin ölümü, yuvalarında sıcaktan düşen kuş yavruları ve artan orman yangınları bu etkiler arasında yer alıyor.
HABER MERKEZİ- Bilimsel bir araştırmaya göre, geniş ölçekli sıcak hava dalgaları ekosistemlerde çoğu zaman yıkıcı sonuçlar doğuruyor. 2021 yazında Kuzey Amerika’nın batısında yaşanan aşırı sıcaklar, birçok tür üzerinde ağır etkiler yaratırken bazı türlerde beklenmedik artışlara da yol açtı.
25 Haziran – 2 Temmuz 2021 tarihleri arasında meydana gelen sıcak hava dalgası, küresel ölçekte kaydedilen en aşırı sıcak olaylarından biri olarak değerlendiriliyor. Bazı bölgelerde sıcaklık 50°C’nin üzerine çıktı. Araştırmacılar, bu olayın şiddetinde iklim değişikliğinin önemli rol oynadığını belirtiyor.
Çalışmanın ortak yazarlarından, British Columbia Üniversitesi Biyoçeşitlilik Araştırma Merkezi’nden Diane Srivastava’ya göre, sıcak hava dalgası ekosistemlerde çok büyük etkiler yarattı. Araştırma bulguları, sıcaklıkların orman yangınlarında yaklaşık %400 artışa yol açtığını ve incelenen türlerin dörtte üçünden fazlasının olumsuz etkilendiğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar bu sonuçlara ulaşmak için meteorolojik veriler, ekolojik gözlemler, hidrolojik ölçümler, orman yangını kayıtları ve bilimsel modellemeleri bir araya getirdi.
BAZI TÜRLERDE KİTLESEL ÖLÜMLER
Araştırmada incelenen 49 kara ve deniz türünün yüzde 75’inden fazlası sıcak hava dalgasından olumsuz etkilendi. Etkilerin büyüklüğü türden türe değişti: bazı popülasyonlarda %99’a varan düşüşler görülürken, bazı türlerde %89’a kadar artış kaydedildi.
Bu farklılığın nedenleri arasında bitki örtüsünün sağladığı gölge, türlerin sıcaklığa dayanma kapasitesi ve davranışları yer alıyor.
En ağır kayıplar kıyı ekosistemlerinde yaşandı. Küçük kabuklular olan bernacles popülasyonunun yarısından fazlası, midyelerin ise %92’si sıcak nedeniyle öldü. Bazı deniz ördeği türlerinde %56’lık nüfus düşüşü gözlendi. Karibu gözlemleri de yarı yarıya azaldı.
Araştırmanın baş yazarı ve Victoria Üniversitesi’nden biyolog Julia Baum’a göre, sıcaktan kaçamayan hayvanlar en ağır darbeyi aldı. Uçamayan kuş yavruları gibi savunmasız bireyler, aşırı ısınan yuvalarında sıkışıp kalarak hayatını kaybetti.
EKOSİSTEMLERDE “ZİNCİRLEME ETKİLER”
Buna karşılık bazı türler bu koşullardan fayda sağladı. Sıcaklığa daha dayanıklı olan deniz marulu adlı alg türü, diğer alglerin ölmesiyle boşalan alanları hızla doldurdu. Bu türün kıyılardaki yayılımı sıcak hava dalgası sonrasında %65 arttı.
Araştırma ayrıca karbon döngüsünde de farklı etkiler olduğunu ortaya koydu. Daha serin ve nemli bölgeler, normalden %30 daha fazla karbon emerken; daha sıcak ve kurak bölgelerde bu oran %75 daha az oldu.
Sıcak hava dalgası sırasında kar ve buzların hızla erimesi nedeniyle nehirlerin debisi %40 arttı. Ancak yazın ilerleyen dönemlerinde su seviyeleri ortalamanın altına düştü. Aynı dönemde orman yangınlarının sayısı sıcak hava dalgası sırasında %37, takip eden haftada ise %395 arttı.
Araştırmacılar, bu bulguların aşırı sıcakların ekosistemlerde “zincirleme ve karmaşık etkiler” yaratabileceğini gösterdiğini vurguluyor. Bu nedenle bilim insanları, gelecekte benzer olayların etkilerini öngörebilmek için ekolojik izleme ve erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
