ABD’nin Irak’taki güçlerinin çekmesinin ardından Özel Temsilci Tom Barrack, Irak Başbakanı Zeydi ile görüştü. Barrack, “İstikrar miras kalmaz; zor yolu seçen liderler tarafından inşa edilir” diyerek Zeydi’yi övdü. Barrack’ın adı bir süre önce Kerkük-Banyas petrol boru hattı için gündeme gelmişti.
HABER MERKEZİ – Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin önceki gün ABD’nin Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile bir araya geldiği duyuruldu.
Reuters’a göre iş ortağı için devreye girdi | Tom Barrack Kerkük-Banyas boru hattıyla gündemde
Irak Başbakanlık Ofisi’nden yapılan açıklamada, “Görüşmede iki taraf, Irak ile ABD arasındaki ikili ilişkileri ve çeşitli alanlarda iş birliğini geliştirme yollarını müzakere etti. Taraflar ayrıca bölgedeki son gelişmeleri, her iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edecek, bölgesel gerilim ile çatışmaların hafifletilmesine yardımcı olacak şekilde bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemeye yönelik devam eden çabaları değerlendirdi” ifadelerine yer verildi.
Barrack ise, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, görüşmeyi “verimli” olarak nitelendirdi ve Zeydi’nin “liderliği ve ortaklığı” için teşekkürlerini sundu. Barrack, “İstikrar miras kalmaz; zor yolu seçen liderler tarafından inşa edilir. Irak’ın güvenliği ve refahı, tüm bölgenin güvenliği ve refahıdır” diye yazdı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın desteğini alan Zeydi, ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon’un Irak’ta silahsızlandırma için belirlenen kritik tarih olan 30 Eylül’de ülkeden tamamen çekildiğini açıklamasının ardından, ABD-Irak ikili ilişkilerini daha geniş kapsamlı bir ekonomik ortaklığa dönüştürmeyi hedefliyor.
Barrack, koalisyonun çekilmesini “Başbakan Zeydi ve Irak halkı için, Amerika’nın bir askeri garnizon değil bir dost olarak yanında yer almasıyla, tüm Irak silahlı güçlerini tek bir devlet ve tek bir komuta zinciri altında toplama fırsatı” olarak değerlendirdi.
Barrack, 12 Eylül’de sosyal medya hesabından yaptığı ayrı bir paylaşımda, Bağdat’la ikili ilişkilerin değişen niteliğine ilişkin görüşünü yineledi. Irak’ta ABD Büyükelçiliği vekili Steve Fagin’i ziyaret eden Barrack, “Irak’taki gelişmeleri değerlendirirken güvenlik odaklı bir ortaklıktan, ekonomik iş birliği ve ortak çıkarlara dayanan daha geniş bir ilişkiye geçiş yaptığımız bu dönemde, Irak ile ilişkilerimiz için çok kritik bir momentte doğru bir liderlik” ifadelerini kullandı.
ABD – IRAK İLİŞKİLERİNDE “YENİ DÖNEM”: ORDU ÇEKİLDİ, PETROL ŞİRKETLERİ GİRDİ
ABD’nin 30 Eylül’de Irak’tan tamamen çekilmesi, İran ile 28 Şubat’ta başlayan ve hala devam eden savaş koşullarında gerçekleşti. Çıkmaza girdiği değerlendirilen ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik 8 Nisan’dan bu yana devam eden doğrudan ve dolaylı görüşmelere rağmen henüz bir sonuç ortaya çıkmış değil.
İran, ABD ile İsrail’in yıkıcı saldırılarına rağmen bugüne kadar rejimini ve karşı koyabilme kabiliyetini koruyabildi, ayrıca Hürmüz Boğazı gibi savaşta stratejik önem kazanan kozları da etkili şekilde kullanabildi. Ancak bu duruma rağmen İran yönetici eliti büyük darbe yedi; askeri ve ekonomik kapasitesi büyük oranda yok edildi. Bu tablo, ABD’nin savaşın başında duyurduğu hedeflere henüz ulaşamadığını gösteriyor.
Yeni ABD-İran mutabakatı mümkün mü? New York’ta bir plan görüşüldü, odakta Hürmüz var
İran’daki savaşın önemli cephelerinden biri de vekil güçlerinin bulunduğu ülkeler oldu. Lübnan’da Hizbullah, Yemen’de Husiler ve Irak’ta Haşdi Şabi grupları İran’a destek için ABD ve İsrail’e karşı aktif olarak savaşa katıldı. Bu da ABD ile İsrail’in İran’a karşı zaferini sekteye uğratan önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Irak’ta çok sayıda İran yanlısı silahlı grup bulunuyor. Bu gruplar İran’daki savaş boyunca onlarca kez ABD hedeflerini vurdu ve ABD ile İsrail de doğrudan bu grupları hedef alan saldırılar gerçekleştirdi.
ABD Irak’taki silahlı gruplar ile baş edebilmek için Irak hükümeti üzerinde baskı kurdu ve bazı somut gelişmeler Ali Zeydi’nin başkanlık koltuğuna oturmasının ardından yaşandı. Irak siyasetinde çoğunluğu oluşturan Şii Gruplar, Kasım 2025’teki seçimin ardından Nuri Maliki’yi başbakanlık için aday göstermiş, ancak ABD İran yanlısı olduğu gerekçesiyle Maliki’ye karşı çıkmıştı. Şii gruplar Nisan ayında Ali Zeydi’yi aday gösterince ABD de Zeydi’ye olan desteğini duyurdu.
Zeydi ilk yurt dışı ziyaretini Temmuz ayında ABD’ye yaptı. Zeydi’nin Trump ile yaptığı görüşmenin ardından ABD askerlerinin çekilmesi kesin olarak karara bağlandı; bununla birlikte Irak’ta petrol için yeni anlaşmalar imzalandı ve İran yanlısı silahlı grupların silahsızlanması ile orduya entegrasyonu konusunda mutabakata varıldı. Trump’a göre, Irak ordusu çekilirken petrol şirketleri Irak’a gidiyor.
Zeydi’nin silahlı gruplara silahlarını bırakmaları ve orduya dahil olmaları için tanıdığı süre dikkat çekici şekilde ABD’nin çekilme takvimiyle aynı günü gösteriyordu. Ancak Zeydi 23 Eylül’de New York’ta bir kez daha Trump ve ABD’li yetkililer görüştükten sonra silahlı gruplara tanınan süreyi 30 Eylül’den 30 Haziran 2027’ye kadar uzattığını açıkladı.
Bazı değerlendirmelere göre, Irak’taki silahlı grupların entegrasyonu süreci ABD ile İran arasındaki savaşın gidişatıyla doğrudan bağlantılı. Savaşı sonlandıracak olası bir anlaşma ortaya çıkmadığı sürece Irak’taki silahsızlanma sürecinin başarıya ulaşmasının zor olacağı kaydediliyor; aksi durumda da olası bir anlaşmanın ardından silahsızlanma süreci kolaylaşabilir.
Farman Rashad yazdı | ABD baskısı ve İran destekli gruplar: Irak hükümeti nasıl bir yol izliyor?
