ABD ve İran arasındaki gerilim sürerken İran Meclisi Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, çatışmalarda “orantılı karşılık” aşamasının sona erdiğini, yeni bir aşamanın başlayacağını duyurdu. ABD’nin ekonomiye yönelik tehditlerine karşı ise İran’da ‘Ekonomik Savaş Merkezi’ kuruldu. Arabulucu Pakistan ve Mısır’dan taraflara ‘masaya dönün’ çağrısı yapılırken CENTCOM Hürmüz Boğazı’nda 92 ticari gemiye müdahale edildiğini duyurdu.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan ve bölgeye yayılan savaş, 8 Nisan’da ilan edilen ateşkes ve 18 Haziran’da ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptı sonrasında görece daha düşük düzeydeki gerilimlerle devam ederken, Eylül ayı başından beri yaşanan karşılıklı saldırılarla yeni bir gerilime sahne oldu.
KALİBAF: YENİ BİR AŞAMANIN BAŞLANGICI
İran Meclisi Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile çatışmalarda “orantılı karşılık” aşamasının sona erdiğini belirterek, ABD uçak gemisi ve üslerinin hedef alan saldırılarının yeni bir aşamanın başlangıcı olduğunu söyledi.
Meclis’te açıklamada bulunan Kalibaf, çatışma kurallarının değiştiğini, İran’ın ulusal çıkarları ve güvenliğinin ihlal edilmesi durumunda bundan sonra “daha hızlı, daha güçlü ve daha sert” yanıtlar vereceklerini dile getirdi.
ABD’nin halk üzerinde baskı kurma girişimlerine karşı İran’ın direnişe devam ettiğini ifade eden Kalibaf, ülke içinde mevcut mücadelenin askeri alanın ötesine geçerek, üretim ve yaşam standartlarını da kapsadığını söyledi. Ekonomik durumdaki keskin dalgalanmaların temel zorluklar yarattığını ve halkın geçim kaynakları üzerinde önemli bir baskı oluşturduğunu belirten Kalibaf, bu zorlukların üstesinden gelmek için stratejik çözümler bulmanın, acil ve sürdürülebilir önlemler uygulamanın şart olduğunu kaydetti.
İRAN, ‘EKONOMİK SAVAŞ MERKEZİ’ KURDU
İran Ekonomi Bakanlığı, çatışmanın neden olduğu ekonomik sorunlara karşı “Ekonomik Savaş Merkezi” kurulduğunu duyurdu. Ekonomi Bakanı Ali Madanizadeh, yaptırımlara ekonomik reformlarla cevap verdiklerini belirtti.
Tasnim Haber Ajansı’na konuşan İran Ekonomi Bakanlığı Yardımcısı Morteza Zamanian da “Bu merkez, savaş koşullarından kaynaklanan ekonomik sorunların çözümünü koordine etmek ve hızlandırmak amacıyla kurulmuştur” dedi.
Merkezin odak noktasının Ekonomi Bakanlığı’nın çeşitli alanlardaki görev ve yetkileri olduğunu belirten Zamanian, “Elbette, ortaya çıkan bazı konular Ekonomi Bakanlığı’nın yetki alanının dışındadır; bu durumlarda bakanlık, ülkenin makroekonomik politika oluşturma kapasitesini, Hükümet Ekonomi Komisyonu ve Hükümet Ekonomi Genel Merkezi de dahil olmak üzere kurumlar arasında koordinasyonu sağlamak ve konuları hükümetin en üst düzeyinde takip etmek için kullanacaktır. Amaç, bir sorunun çözümü için birden fazla kurum arasında iş birliği ve koordinasyonun gerekli olduğu durumlarda, gerekli koordinasyonun sağlanmasını ve bürokrasiye takılıp kalan sorunların kurumlar arasında kalmamasını sağlamaktır” diye belirtti.
Ekonomi Bakanı Seyed Ali Madanizadeh, ABD’nin İran ekonomisinin çöktüğü yönündeki iddiasını reddederek, “Yaptırımlara cevabımız ekonomik reformlardır” dedi. ABD Hazine Bakanı’nın İran’a yönelik yaptırımlar ve ekonomik baskı hakkındaki son açıklamalarına atıfta bulunan Madanizadeh, “İran ekonomisine baskı uygulayarak bir ulusun kararlarını değiştirebileceklerini düşünüyorlar, oysa İran ekonomisi insanlardan, işletmelerden, girişimcilerden, üreticilerden, ihracatçılardan, tüccarlardan, çiftçilerden, mühendislerden ve milyonlarca ekonomik aktivistten oluşan büyük ve canlı bir ağdır” ifadelerini kullandı.
‘İRAN EKONOMİS ÜZERİNDE BASKI KURMA ÇABALARI HEDEFE ULAŞAMADI’
Önceki yıllarda yaptırımlara karşı ekonomik çevrelerin üretim, ticaret ve finansman için yeni yollar bulduklarını ifade eden Madanizadeh, “Bugün, dünyanın çeşitli ülkelerinden Amerikan politikalarına destek gelmemesi, ülkede ticaretin, üretimin, ihracatın ve ithalatın devam etmesine ve halkın temel ihtiyaçlarının iyi bir şekilde karşılanmasına olanak sağlamıştır” dedi.
Madanizadeh, “Bölgesel ve müttefik ülkelerle yapılan görüşmeler ve takipler sonucunda, İran ekonomisi üzerinde azami baskı kurma çabaları, amaçlanan hedeflere ulaşamadı” diye belirtti.
MISIR VE PAKİSTAN’DAN ÇAĞRI: ANLAŞMAYA DÖNÜN
Öte yandan Mısır ve Pakistan, ABD ve İran’a 18 Haziran’da imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı çağrısında bulundu. Mısır Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, Dışişleri Bakanı Badr Abdel-Aty ile Pakistanlı mevkidaşı Muhammed İshak Dar’ın telefon görüşmesinde, bölgede aylardır süren ABD ve İran çatışmasını sona erdirmek için geçici anlaşmanın uygulanmasına yeniden dönülmesi gerektiğini vurguladıklarını söyledi.
Açıklamada iki bakanın gerginliğin tırmanmasını önleme ve sükuneti yeniden sağlama çabalarını görüştükleri vurgulanarak, ABD ve İran arasında 18 Haziran’da imzalanan İslamabad Mutabakat Zaptı’nın uygulanmasına yeniden başlanmasının, bölgesel güvenlik ve istikrarı artıracağı ifade edildi. Açıklamada, bölgedeki güvenlik ve istikrarı artırmaya yönelik ortak çabaları desteklemek amacıyla bir sonraki aşamada ikili düzeyde ve dörtlü (Suudi Arabistan, Mısır, Türkiye ve Pakistan) mekanizma çerçevesinde yakın istişare ve koordinasyonun sürdürülmesi gerektiği de belirtildi.
CENTCOM: 92 GEMİNİN ROTASI DEĞİŞTİRİLDİ
Savaşı düğüm noktalarından olan Hürmüz Boğazı’nda da gerilim sürüyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD güçlerinin 92 ticari geminin yönünü değiştirdiğini, üçünün etkisiz hale getirildiğini ve ikisine de el konulduğunu açıkladı. CENTCOM’un sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, bölgesel sularda devriye gezen bir F-35A hayalet savaş uçağının görüntüsünü paylaşılarak, ABD güçlerinin İran’a karşı deniz ablukasını uygulamaya devam ettiği belirtildi.
Açıklamada, “6 Eylül itibarıyla ABD kuvvetleri 92 ticari geminin rotasını değiştirdi, 3 gemiyi kullanılamaz hale getirdi ve sıkı uyumluluğu sağlamak amacıyla 2 gemiye el koydu” denildi.
