Brezilya Federal Kamu Savcılığı, 2024’te ülkenin güneyinde yaklaşık 200 kişinin yaşamını yitirdiği seller nedeniyle Shell’in Brezilya’daki şirketine dava açtı. Savcılık, petrol devinin tarihsel sera gazı emisyonlarının küresel ısınmaya katkısına dikkat çekerek 108 milyon dolar tazminat talep ediyor. Dava, fosil yakıt şirketlerinin iklim felaketlerinin yol açtığı zararlar nedeniyle hukuken sorumlu tutulup tutulamayacağı tartışmasında yeni bir aşamaya işaret ediyor.
HABER MERKEZİ- Brezilya Federal Kamu Savcılığı, 9 Ekim’de açtığı davada Shell Brasil’den toplam 541 milyon real, yaklaşık 108 milyon dolar tazminat istedi. Talebin bir bölümü maddi zararları, diğer bölümü ise çevresel ve iklim kaynaklı kolektif zararları kapsıyor.
Savcılığa göre Shell’in sorumluluğu, ana şirketin tarihsel sera gazı emisyonlarının küresel toplam içindeki payıyla orantılı değerlendirilmeli. Dava dosyasında bu payın yaklaşık yüzde 2 olduğu ileri sürülüyor. Savcılık, şirketin fosil yakıtların aranması, çıkarılması, üretimi ve satışından kaynaklanan geçmiş ve mevcut emisyonlarını hukuki sorumluluk gerekçesi olarak gösteriyor.
AFP’nin geçtiği habere göre dava, Brezilyalı çevre örgütü Instituto Preservar’ın desteğiyle açıldı. Örgütün avukatı Thales Miola, iklim felaketlerinin maliyetinin yalnızca toplumun ve evlerini kaybeden insanların üzerine bırakılamayacağını savundu.
Savcılığın iddiaları henüz mahkeme tarafından karara bağlanmış değil. Dava, Shell’in belirli bir sel olayına hukuken ne ölçüde sorumlu tutulabileceğinin ve şirketin emisyonlarıyla ortaya çıkan zararlar arasında nasıl bir bağ kurulacağının yargı önünde tartışılmasını sağlayacak.
2024 SELLERİ:183 KİŞİ ÖLDÜ
Brezilya’nın güneyindeki Rio Grande do Sul eyaleti, Nisan ve Mayıs 2024’te şiddetli yağışların yol açtığı tarihi sellerle karşı karşıya kaldı. Nehirlerin taşması, kentleri ve tarım alanlarını su altında bıraktı; altyapıda ve konutlarda büyük hasar meydana geldi.
Felakette 183 kişi yaşamını yitirdi, yaklaşık 500 bin kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Porto Alegre başta olmak üzere birçok yerleşim yerinde ulaşım, barınma ve temel hizmetler uzun süre aksadı.
Lajeado/RS
02/05/2024Maior desastre natural já registrado no estado do Rio Grande do Sul. pic.twitter.com/V6BkW84YQq
— TEMPO OESTE (@TempoOeste) May 2, 2024
İKLİM DAVALARI ÇOĞALIYOR
Fosil yakıt üreticilerine karşı açılan iklim davaları son yıllarda farklı ülkelerde çoğaldı.
Bu davalarda şirketlerin yalnızca doğrudan çevre kirliliğinden değil, faaliyetlerinin küresel ısınmaya katkısından kaynaklanan zararlar bakımından da sorumlu tutulması talep ediliyor.
Benzer hukuki girişimler başka ülkelerde de sürüyor. Almanya’da Perulu çiftçi Saúl Luciano Lliuya’nın enerji şirketi RWE’ye karşı açtığı dava, iklim değişikliğine katkıda bulunan şirketlerin zararlar karşısındaki sorumluluğunu tartışmaya açtı. Mahkeme somut davada tazminat talebini kabul etmedi; ancak büyük emisyon kaynaklarının belirli koşullarda iklim zararları nedeniyle ödeme yapmak zorunda kalabileceği ihtimali tartışmanın dışında bırakılmadı.
Filipinler’de 2021’deki Odette Tayfunu’nun mağdurları Shell’e karşı İngiltere’de, Endonezya’nın Pari Adası sakinleri çimento üreticisi Holcim’e karşı İsviçre’de, Pakistanlı çiftçiler ise 2022 selleri nedeniyle RWE ve Heidelberg Materials’a karşı Almanya’da hukuki girişimlerde bulundu.
