Ecehan Balta
İki gün önce 14. İzmir Ulusal İleri Yaş Sempozyumu’na katıldım. “Isınan Dünyada Yaşlanmak: Küresel Isınma, İklim Krizi ve Afetler” başlıklı konuşmaya hazırlanırken birbirinden ayrı tartışmaya alıştığımız iki büyük dönüşümün giderek aynı hikâyenin parçaları haline geldiğini düşündüm. Dünya ısınıyor, dünya nüfusu yaşlanıyor. Türkiye de aynı anda hem ısınıyor hem yaşlanıyor.
Bu iki eğilimin kesişiminde iklim krizi artık yalnızca çevre politikalarının konusu değil. Emeklilik sisteminden barınmaya, sağlık hakkından bakım emeğine, kent planlamasından enerji yoksulluğuna kadar uzanan son derece somut bir toplumsal adalet meselesi haline geliyor.
Son yılların sıcaklık verileri yönün ne kadar açık olduğunu gösteriyor. 2015-2025 arasındaki on bir yıl, küresel ölçekte kaydedilen en sıcak on bir yıl oldu. Türkiye’de 2025’in ortalama sıcaklığı 1991-2020 ortalamasının 1,2 derece üzerindeydi; Temmuz 2025 son 55 yılın en sıcak temmuzu olarak kayıtlara geçti ve Silopi’de 50,5 derece ölçüldü. Aynı yıl yağışlar normalin yüzde 27,6 altında kaldı.
Dolayısıyla mesele birkaç sıcak yaz yaşamamız değil. Sıcaklık rejimi değişirken su rejimi, tarımsal üretim, gıdaya erişim, enerji ihtiyacı, çalışma koşulları, kent yaşamı ve sağlık riskleri de değişiyor.
Türkiye hızla yaşlanıyor. 65 yaş ve üzerindeki nüfusun toplam nüfus içindeki payı 2007’de yüzde 7,1 iken 2025’te yüzde 11,1’e çıktı. Önümüzdeki dönemde iklim krizi ile yaşlılık arasındaki ilişki, küçük bir nüfus grubunun özel sorunu değil, toplumun giderek daha geniş bir kesimini ilgilendiren yapısal bir mesele olacak.
