“Özgürlükten sonra ne yapacağız?”

HABER MERKEZİ- Sloven filozof Slavoj Žižek’in 18 Nisan 2021’de Kobanê Üniversitesi’nin açılışında yaptığı “Demokrasi Hala Bir Seçenektir” başlıklı konuşma, İmkansız Özne: Kürtler, Rojava ve Günümüz Komünizmi adıyla Luvi Yayınları'nca kitap olarak yayımlandı.

Binevş Güney’in Türkçe'ye çevirdiği, gazeteci Osman Damla’nın editörlüğünü üstlendiği kitap, Türkçe ve İngilizce edisyonlarıyla yayımlandı.

Žižek’in konuşması, Rojava deneyimini yalnızca savaş ve direniş üzerinden değil, bir toplumun kendi kurumlarını ve ortak yaşamını nasıl kurabileceği sorusu üzerinden tartışıyor. Kitabın merkezindeki ana soru ise kazanılmış bir özgürlüğün ardından nasıl bir siyasi ve toplumsal düzen kurulacağına dönük.

DİRENİŞTEN TOPLUMSAL ÖRGÜTLENMEYE

Kobanê’deki üniversite açılışında yapılan konuşma, mekanın taşıdığı anlamla da öne çıkıyor. Savaşın ve yıkımın ardından eğitim kurumlarının kurulması, yalnızca fiziksel yeniden inşanın değil, toplumsal hayatı yeniden örgütleme çabasının da parçası. Konferans sırasında yaşanan elektrik, internet ve bağlantı sorunları da düşüncenin maddi imkansızlıklar içindeki koşullarını ortaya koyuyor.

Žižek, Kürtleri bölgesel güç mücadelelerinin edilgen kurbanları olarak ele alan yaklaşımların aksine, Rojava’nın önemini, kendi kendini yönetme ve farklı kimliklerin birlikte yaşayabileceği bir düzen kurma arayışında buluyor.

LİBERAL DEMOKRASİNİN SINIRLARI

Kitabın önemli tartışma başlıklarından biri, liberal demokrasinin krizi ve Demokratik Konfederalizm.

Žižek’e göre siyasi sorunları yalnızca seçimler ve parlamentolar üzerinden değerlendirmek, toplumdaki hoşnutsuzluğun nedenlerini anlamaya yetmiyor. Bu kriz, yalnızca demokratik kurumların yerleşmediği ülkelerde değil, Batı’nın köklü demokrasilerinde de görülüyor.

Ona göre ortak bir siyasi hedefin kurulması, farklı taleplerin bir araya getirilmesi ve toplumsal ilişkilerin yeniden düzenlenmesiyle mümkün.

ÖZGÜRLÜK, LİDERLİK VE KAMUSAL HİZMETLER

Žižek’in Abdullah Öcalan’a ilişkin değerlendirmesi de liderlik tartışmasının içinde yer alıyor. Kitapta liderlik, topluma emir veren bir otorite olmaktan çok, ortak bir geleceğin mümkün olduğuna dair inanç yaratma ve siyasi imkanları görünür kılma kapasitesi üzerinden ele alınıyor.

“İyi yabancılaşma” kavramı ise özgürlüğün her kararın alınmasına bireysel olarak katılmakla sınırlı olmadığını savunuyor. Su, elektrik ve sağlık gibi temel hizmetlerin güvenilir biçimde sunulması, insanların gündelik hayatlarını sürdürebilmelerinin koşullarından biri. Bu yaklaşım, özgürlüğü yalnızca siyasi katılım üzerinden değil, yaşamın maddi koşulları üzerinden de düşünmeye çağırıyor.

KAPİTALİZMLE DEMOKRASİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Kitap, kapitalizm ile demokrasinin zorunlu olarak birbirini tamamladığı düşüncesini de sorguluyor. Žižek, kapitalist ekonomik ilişkilerin otoriter yönetimlerle bir arada var olabildiğine dikkat çekiyor. Rojava deneyimi bu çerçevede, piyasanın ve ulus-devlet sınırlarının ötesinde ortak sorunlara çözüm üretmenin imkanları bakımından ele alınıyor.

Žižek, Batı’nın Ortadoğu’yu irrasyonellik ve kaosla özdeşleştiren oryantalist bakışını da eleştirdiği konuşmasında, Rojava’daki siyasi ve toplumsal deneyimin, savaş koşullarında da katılımcı kurumlar oluşturma ve ortak yaşamı düzenleme çabasını ortaya koyduğunu savunuyor.

Kitap, Rojava’yı kusursuz bir model ya da koşullardan bağımsız bir ütopya olarak sunmuyor. Jeopolitik dengeler, geçici ittifaklar ve siyasi zorunluluklar da tartışmanın parçası. Asıl mesele, yerel ve özgül bir deneyimin daha geniş bir siyasi düşünceye ne söyleyebileceği.

İmkânsız Özne: Kürtler, Rojava ve Günümüz Komünizmi, demokrasi, kadın özgürleşmesi, ekoloji ve devletsizlik tartışmalarını aynı çerçevede buluşturuyor. Kitabın açtığı temel soru ise Rojava’nın sınırlarını aşan bir nitelik taşıyor:

Özgürlük kazanıldıktan sonra, insanlar birlikte nasıl bir hayat kuracak?