Adanın iki yanında farklı diller konuşulsa da gündelik hayatın kelimelerinde ortak bir Kıbrıs hafızası var. Cylingo platformu, Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumların kullandığı 2 binden fazla ortak sözcüğü bir araya getiriyor.
HABER MERKEZİ- Kıbrıslı Türkler ile Kıbrıslı Rumların konuştuğu lehçelerde aynı anlam ve telaffuza sahip 2 binden fazla kelime, iki toplumlu bir dijital platformda bir araya getirildi. Cylingo adlı proje, adanın iki yanında kullanılan ortak kelimeleri kayıt altına alarak Kıbrıs’ın dil mirasını gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlıyor.
Bugün Kıbrıs’ta yer alan habere göre proje, çocukluk arkadaşı Doruk Ekingen ve Uğurcan Karşılı’nın bir kelimenin anlamını internette bulamamaları üzerine başladı.
İki arkadaşın “Neden kendimiz yapmıyoruz?” düşüncesiyle başlattığı çalışma, zaman içinde Kıbrıs Türkçesi ve Kıbrıs Rumcasında ortak kullanılan binlerce sözcüğün yer aldığı bir veri tabanına dönüştü.
AYNI KELİME, AYNI ANLAM, AYNI SES
Platformda yer alan sözcükler, Kıbrıs’ın iki yerel lehçesinde kullanılıp kullanılmadıkları kontrol edildikten sonra veri tabanına ekleniyor.
“Anari”, “zivania” ve “molohiya” gibi sözcükler iki tarafta da kullanılıyor. Ortak kelime hazinesinde yalnızca Türkçe ve Yunanca kökenli kelimeler değil, adanın tarih boyunca farklı kültürlerle ilişkisini yansıtan Latin, Fransızca, Arapça ve Farsça kökenli sözcükler de bulunuyor.
Dilbilimci Orhan Kabataş’a göre bugün 2 binden fazla kelimesi belgelenen ortak kelime hazinesi, daha kapsamlı çalışmalarla 9 bine yaklaşabilir.
Projenin hedeflerinden biri de standart dillerin etkisiyle giderek geri planda kalan Kıbrıs lehçelerinin korunması.
Şair ve barış aktivisti Halil Karapaşaoğlu, Kıbrıs Türkçesinin korunmasının önemine dikkat çekerek dilin kültürün ayrılmaz bir parçası olduğunu belirtiyor. Karapaşaoğlu, okul yıllarında standart Türkçenin kendilerine dayatıldığını ve Kıbrıs Türkçesiyle yazmasının tepkiyle karşılandığını anlatıyor.
Karapaşaoğlu’na göre yeni kuşakların Türkiye Türkçesine giderek daha fazla yaklaşması, Kıbrıs’a özgü dil mirasının kaybolması riskini artırıyor.
Cylingo’da kelimelerin yanı sıra yedi interaktif oyun ve telaffuz rehberleri de bulunuyor. Böylece kullanıcıların yalnızca kelimelerin anlamlarını öğrenmesi değil, Kıbrıs’ın iki lehçesini kullanarak etkileşim kurması amaçlanıyor.
Projenin bir sonraki hedefi ise yapay zeka. Ekip, Kıbrıs Türkçesi ve Kıbrıs Rumcasını anlayıp bu lehçelerde doğru yanıt verebilen bir yapay zeka modeli geliştirmek için çalışıyor.
Projenin kurucularından Doruk Ekingen’e göre mevcut yapay zeka araçları Kıbrıs lehçelerini çoğu zaman standart Türkçe veya Yunanca ile karıştırıyor.
Cylingo ekibi, özgün Kıbrıs Türkçesi ve Kıbrıs Rumcası metinlerini kullanarak bu sorunu aşmayı hedefliyor.
×Kıbrıs Dillerinin Hikayesi
Tarih boyunca Kıbrıs, Fenikeden Bizanslıya, Venediklilerden Osmanlılara kadar birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış ve uzun süredir Akdeniz’in kalbinde bir kavşak noktası olmuştur. Bu çok kültürlü geçmiş, adanın topluluklarının dillerini ve günlük yaşamlarını derinden etkilemiştir. Osmanlı İmparatorluğu’nun 1571’de Kıbrıs’ı fethetmesinin ardından, Türkçe ve Yunanca konuşanlar yüzyıllar boyunca yan yana yaşadı ve bu da iki dil arasında zengin bir kelime alışverişine yol açtı.
Bu etkileşim sadece Türkçe ve Yunanca’nın ötesine geçti; İtalyanca, Fransızca ve Arapça’dan kelimeler de Kıbrıs halk diline ulaştı. Bu dil alışverişi, Kıbrıs topluluklarının günlük yaşamlarında ve kültürel uygulamalarında birbirlerini ne kadar derinden etkilediklerini yansıtmaktadır. (Alıntı:Cylingo.com)
