Arjen Arî'nin cesareti
Arjen Arî'nin kıymeti, Kürt edebiyatına eserleriyle verdiği katkıyla sınırlı değildir. Mehmed Uzun gibi o da Kürtçe eserlerin okunabileceğini, başka dillere çevrilebileceğini ve Kürtçe edebiyatın dünya edebiyatı içinde kendisine yer açabileceğini gösterdi.
Vecdi ERBAY
Cuma akşamı modern Kürt şiirinin öncülerinden Arjen Arî’nin anısını yaşatmak ve genç Kürt şairleri teşvik etmek amacıyla geleneksel olarak düzenlenen Arjen Arî Şiir Yarışması’nın 13’üncü ödül törenine katıldım. Ödül töreni, Arî'nin bütün kitaplarını yayımlayan Weşanên Sor ile Kayapınar Belediyesi ortaklığında gerçekleşti.
Kayapınar Belediyesi Arjen Arî Okuma Salonu büyük değildi ama koltuklar doluydu ve çok sayıda insan ayakta izlemek durumunda kaldı.
Bu yılki ödüle 13 dosya katılmıştı. Bu sayının yetersiz olduğunu düşünüyorum. Kürtçe şiir yazan genç sayısı mı azalıyor? Yarışmak mı istemiyor gençler? Nedenleri üzerine düşünülmeli.
Jürinin değerlendirmesi sonucunda Hoşeng Nizarî’nin “Bîra Beyabanê” ve Simeya H. Lalîn’in “Hestiyên Tivinga Min” adlı dosyaları birinciliğe layık görülmüştü. Ödüle değer görülen her iki eser de Weşanên Sor tarafından kitaplaştırıldı.
Yarışmanın Onur Ödülü ise Kürt dili ve edebiyatına katkıları nedeniyle dilbilimci ve Kürdolog Michael L. Chyet’e verildi.
Chyet, etkinliğe video mesajla katıldı. Üçüncü sözlüğü üzerine çalıştığını belirten Chyet, kelime bulma konusunda Arjen Arî'nin şiirinden, dilinden de yararlandığını örnek vererek anlattı.
Programın panel bölümünde Mîna Acer, Osman Özçelik ve Rêzan Diljen, Arjen Arî’nin şiiri ve edebiyat mirası hakkında konuştular.
*
Diyarbakır'a yerleştikten sonra mı tanıştım Arjen Arî ile yoksa daha önce mi? Hatırlamıyorum şimdi. Ama aklımda janti giyinen, uzun saçlı, top sakallı ve ısrarla Kürtçe konuşan hali kalmış. Daha çok Lîs Yayınevi'nin Ofis semtindeki yerinde karşılaşır, sohbet ederdik. Sohbet konuları belliydi: Siyaset ve Kürt dili ile edebiyatı. İmc TV için yaptığımız söyleşide ise onu daha yakından tanıma şansım olmuştu.
Arî'nin etrafında toplanan gençler, onun yaşarken efsaneleşen şairlerden olduğunu işaret ediyordu.
Efsaneleşme derken, bunu hak ettiğini de düşünüyorum.
1956 yılında Mardin’in Nusaybin ilçesine bağlı Çalê köyünde doğmuştu Arjen Arî. Diyarbakır Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümü’nden mezun olmuş ve ilk şiiri 1979 yılında Tîrêj dergisinde yayımlanmıştı. 12 Eylül faşizminin hüküm sürdüğü yıllarda ve sonrasında da Kürtçede ısrar etmişti. Şiirleri Türkiye ve başka ülkelerde yayımlanan Kürtçe dergilerde yayımlandı. 2004 yılında Kürt Yazarlar Birliği’nin kurucuları arasında yer almıştı.
Onunla aynı şehirde yaşıyorduk, birçok etkinlikte karşılaşıyorduk ve onun Kürtçe için verdiği emeğe tanık oluyordum. En verimli zamanında kanser hastalığına yakalandı ve kısa sürede, 30 Ekim 2012’de yaşamını yitirdi. Geride, Kürtçe şiirin en iyi örnekleri içinde sayılan birçok kitap bırakarak...
*
Kürtçe yazmakta ısrar eden yazar ve şairleri asimilasyona direnen şahsiyetler olarak tarif etmenin mümkün olduğunu düşünüyorum. Onların bu direnişi, hem çağdaşları hem de gelecek kuşaklar üzerinde etkili oldu.
Arjen Arî de anadilinde şiirler yazdı ve bu sayede, her türden baskıya rağmen asimilasyona karşı direnen şairlerden oldu. Kürtçenin egemenler tarafından yok sayıldığı, yasaklandığı ve değersizleştirildiği zamanlarda Kürtçeyi eserleriyle yaşatmak, dolaşıma sokmak militanca bir tutumdur. Bu anlamda Kürtçenin gözü kara militanlarından biri de Arjen Arî'dir.
Arjen Arî'nin kıymeti, Kürt edebiyatına eserleriyle verdiği katkıyla sınırlı değildir. Mehmed Uzun gibi o da Kürtçe eserlerin okunabileceğini, başka dillere çevrilebileceğini ve Kürtçe edebiyatın dünya edebiyatı içinde kendisine yer açabileceğini gösterdi. Arjen Arî'nin bu cesareti, Kürt gençlerine de sirayet etti. Her türden Kürtçe kitaplar basan yayınevi sayısının 40'ın üzerinde olması da bu cesaret sayesindedir.
Umarım Arjen Arî şiir ödülleri uzun ömürlü olur ve önümüzdeki yıl ödül için daha çok dosya başvurur.
