27 Ekim’de yapılacak seçimlere bir hafta kala, İsrail’in Filistin kökenli Arap yurttaşları arasında boykot tartışması yeniden alevlendi. Yıllardır sandığa gitmeyen bazı seçmenler, aşırı sağın güçlenmesi ve Arap toplumunda tırmanan şiddet nedeniyle tutumlarını değiştirmeye hazırlanıyor. Ancak bu seçmenlerin siyasi ağırlığını hükümet değişikliğine dönüştürmek, muhalefetin Arap partileriyle kurmaya hazır olduğu ilişkinin sınırlarına bağlı.
HABER MERKEZİ- İsrail’de gelecek hafta yapılacak genel seçimler öncesinde Arap siyasi liderler, seçmenlerini sandığa gitmeye çağırıyor. Eğer yeniden sandık boykotu olmazsa, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun sağcı koalisyonunun iktidardan uzaklaştırılması yönündeki girişimleri etkileyebilir.
İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 21’ini oluşturan Arap yurttaşlar, 2026 seçimleri öncesinde siyasi partilerin ve kamuoyu araştırmacılarının yakından izlediği seçmen gruplarından biri. Seçime katılımlarındaki olası artış, yalnızca Arap partilerinin parlamentodaki temsilini değil, hükümet kurmak için gerekli çoğunluğun oluşup oluşmayacağını da etkileyebilir. Bu seçim, Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısından bu yana yapılan ilk genel seçim olması bakımından da ayrı bir önem taşıyor. Saldırının ardından başlayan Gazze savaşı ve İsrail’in güvenlik politikaları, Yahudi ve Arap yurttaşlar arasındaki ilişkileri daha da gerdi.
BOYKOTUN ARDINDA BİRİKEN ÖFKE
Arap toplumunda seçimlere yönelik güvensizliğin tek bir nedeni yok. Bazı seçmenler, İsrail parlamentosunun Filistinlilerin ulusal hakları ve eşit yurttaşlık talepleri karşısında yapısal sınırları bulunduğunu düşünüyor. Bazıları ise Arap partilerinin parlamentodaki varlığının gündelik yaşamda yeterince hissedilir bir değişim yaratmadığı görüşünde.
Haaretz gazetesinde yer alan analize göre, son yıllarda bu hoşnutsuzluğa, Arap yerleşimlerinde artan suç ve cinayetler, organize suç örgütlerinin etkisi ve polisin güvenlik sorunlarına yaklaşımına yönelik eleştiriler eklendi. Arap yurttaşlar arasında, devletin kendilerini korumakta yetersiz kaldığı düşüncesi yaygın bir siyasi rahatsızlık kaynağına dönüşmüş durumda.
İsrail vatandaşı Filistinliler, bir yandan ülkenin siyasi sisteminin parçası olarak oy kullanma hakkına sahip; diğer yandan Filistin meselesi, İsrail hükümetinin politikaları ve Arap toplumunun maruz kaldığını düşündüğü ayrımcılık karşısında derin bir siyasi ikilem yaşıyor.
Bu koşullarda boykot, yalnızca sandığa gitmeme kararı değil, siyasi sisteme yönelik bir itiraz biçimi olarak da görülüyor. Buna karşılık, boykotu bırakmayı savunanlar, seçimlere katılmamanın karar alma mekanizmalarını kendi karşıtlarına terk etmek anlamına gelebileceğini düşünüyor.
KATILIMIN YÜZDE 63’E ÇIKMASI BEKLENİYOR
Seçim öncesinde yayımlanan araştırmalar, Arap seçmenlerin sandığa katılımında artış olabileceğine işaret ediyor.
Reuters’ın 19 Ekim tarihli haberine göre, Arap Dürzi nüfusunun yoğun olduğu Hayfa yakınlarındaki bir yerleşimde faaliyet gösteren Stat-Net araştırma kuruluşu, Arap seçmenlerin katılımını yüzde 63 olarak tahmin ediyor. Bu oran, 2022 seçimlerinde kaydedilen yüzde 56’lık katılımın üzerinde.
Bu tahmin, Arap toplumunda boykotun sona erdiğini göstermiyor. Seçime katılım oranına ilişkin bir öngörü, tek tek seçmenlerin neden oy kullanacağını veya hangi partiyi destekleyeceğini açıklamıyor. Bununla birlikte, yedi yüzde puanlık olası artış, partilerin kampanyalarını yürüttüğü son günlerde dikkat çekici bir gösterge.
Arap siyasi liderleri de bu beklentiyi harekete geçirmek istiyor. Birleşik Arap Listesi’nin (Ra’am) lideri Mansur Abbas, Reuters’a verdiği demeçte, yüksek katılımın Netanyahu karşıtı bir hükümetin kurulmasına katkıda bulunabileceğini savundu. Abbas’a göre amaç, yalnızca mevcut iktidarı değiştirmek değil, savaş politikalarının sona erdirilmesi, yerleşimlerin genişlemesinin durdurulması ve yerleşimci saldırılarının önlenmesi için de yeni bir siyasi alan açmak.
ANKETLER AYNI SONUCU GÖSTERMİYOR
Seçimlere ilişkin kamuoyu araştırmaları, Arap partilerinin parlamentodaki olası ağırlığını ortaya koyarken İsrail siyasetindeki belirsizliği de yansıtıyor. 18 Ekim’de yayımlanan üç araştırmanın sonuçları, özellikle Benjamin Netanyahu’nun liderliğindeki iktidar blokunun sandalye sayısı konusunda birbirinden ayrılıyor.
KAN/Kantar araştırmasında Netanyahu’nun iktidar bloku 51 sandalyede kalırken i24NEWS/Direct Polls araştırmasında 57 sandalyeye ulaşıyor. Channel 14/NEXT DATA araştırması ise iktidar bloku için 61 sandalye öngörüyor. Bu son sayı, 120 üyeli Knesset’te hükümet kurmak için gereken çoğunluk eşiğine karşılık geliyor.
i24NEWS’in 18 Ekim tarihli araştırmasında Likud 25, Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar! 21 ve Naftali Ben nett’in Beyahad Partisi 13 sandalye kazanıyor. Itamar Ben-Gvir’in Yahudi Gücü Partisi ise 10 sandalyeye ulaşarak anketin dikkat çeken sonuçlarından birini oluşturuyor.
Aynı araştırmaya göre Ortak Liste sekiz, Birleşik Arap Listesi altı sandalye kazanıyor. Böylece Arap partilerinin toplam sandalye sayısı 14’e ulaşıyor. i24NEWS için Direct Polls tarafından yapılan araştırma, 18 yaş üzerindeki 525 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi ve yüzde 95 güven düzeyinde ±4,2 puanlık hata payıyla yayımlandı. Ayrıca partilerin sandalye sayıları, seçim barajı altında kalabilecek listelerin durumundan ve son günlerdeki seçmen hareketlerinden etkilenebilir.
KAN/Kantar araştırmasında bu toplam 13 olarak hesaplanırken, farklı araştırmaların sonuçları Arap partilerinin parlamentoda kayda değer bir temsile sahip olabileceğini gösteriyor.
ARAP OYLARININ ÖNÜNDEKİ SİYASİ ENGEL
Arap seçmenlerin katılımı artarsa, bu durum Netanyahu karşıtı partilerin parlamentoda çoğunluğa yaklaşmasına yardımcı olabilir. Fakat sandık aritmetiği ile hükümet kurma müzakereleri aynı şey değil.
Netanyahu karşıtı blokun öne çıkan ismi Gadi Eisenkot, Arap partileriyle ittifak kurmaya şu aşamada mesafeli yaklaşıyor. Eisenkot, Arap partileriyle ortak hareket etmeyi reddederken Hamas’ın terör örgütü olarak tanımlanması konusundaki görüş ayrılıklarını da gerekçeleri arasında gösterdi.
Abbas, bu engeli seçim sonrasında aşabileceklerini düşünüyor.
2021’de Naftali Bennett liderliğindeki hükümete katılan ilk Arap Müslüman siyasetçi olarak İsrail’deki koalisyon siyasetinde yeni bir dönemin kapısını aralamıştı. Söz konusu hükümet 18 ay sonra çöktü; Batı Şeria’nın işgali gibi konular da koalisyon içindeki anlaşmazlıkların parçasıydı.
Abbas, bu kez de siyasi farklılıkların aşılabileceği görüşünde. Partisinin listesinde ikinci sırayı eski bir Yahudi polis yetkilisi olan Yoav Segalovitz’e vermesi, Yahudi yurttaşlarla ortaklık mesajı verme çabasının bir parçası.
Ortak Liste’nin yaklaşımı ise farklı. Listenin liderlerinden Ahmed Tibi, Arap partilerinin hükümete katılmadan da dışarıdan destek sağlayabileceklerini söyledi. Tibi, 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin resmî bir soruşturma komisyonu kurulmasını destekleyebileceklerini belirtti. Bu yaklaşım, hükümetin parçası olmak ile belirli konularda parlamenter destek vermek arasında ayrım yapıyor
Ancak seçime katılımın artması, tek başına bir hükümet değişikliği anlamına gelmiyor. Arap partilerinin kazanacağı sandalye sayısı kadar, seçim sonrasında hangi siyasi blokla nasıl bir ilişki kurabilecekleri de belirleyici olacak.
Seçim sonuçları hiçbir bloğun çoğunluğa ulaşamadığını gösterirse, İsrail’de hükümet kurma görüşmeleri uzayabilir. Partilerin anlaşmaya varamaması durumunda siyasi tıkanıklık yeni bir seçimi gündeme getirebilir. Böyle bir durumda Netanyahu, yeni hükümet kurulana kadar görevde kalmayı sürdürebilir.
