Türkiye’de kişi başına düşen reel cepten sağlık harcaması 2002’den 2024’e yüzde 210 arttı. Artış özellikle yüksek enflasyon döneminde hızlandı; 2024’te hanelerin toplam sağlık harcamalarının yüzde 18,8’i doğrudan cepten karşılandı.
HABER MERKEZİ- Türkiye’de sağlık hizmetlerinin yurttaşlara maliyeti son yıllarda belirgin biçimde arttı. TÜİK’in verilerine göre enflasyondan arındırılmış kişi başına cepten sağlık harcaması 2002’de 1.669 TL iken 2024’te 5.173 TL’ye çıktı. Böylece 22 yıllık artış yüzde 210’a ulaştı.
Artışın en sert olduğu dönem ise yüksek enflasyon yılları oldu. Kişi başına reel cepten sağlık harcaması 2021’de 2.814 TL iken 2024’te 5.173 TL’ye yükseldi. Yalnızca üç yıldaki artış yaklaşık yüzde 84 oldu.
Bu tablo, sağlık hizmetlerine erişimin yalnızca sigorta kapsamıyla ölçülemeyeceğini gösteriyor. Katılım payları, sigorta kapsamında olmayan hizmetler ve diğer doğrudan ödemeler hanelerin sağlık için ayırdığı bütçeyi büyütüyor.
Evrensel gazetesinden Kansu Yıldırım‘ın bugün köşesine taşıdığı verilere göre, 2024’te hanelerin cepten yaptığı sağlık harcamalarının toplam sağlık harcamaları içindeki payı yüzde 18,8’e çıktı. Aynı yıl Türkiye’de toplam sağlık harcamalarının GSYH’ye oranı da yüzde 5,3 olarak gerçekleşti.
ASGARİ ÜCRET BELİRLEYİCİ HALE GELDİ
Yıldırım’a göre, sağlık harcamalarındaki artışın yükü, gelir seviyesi düşük hanelerde daha ağır hissediliyor.
TCMB’nin 2023 verilerine göre çalışanların yüzde 43,1’i asgari ücretli. DİSK-AR verilerine göre ise asgari ücretin yüzde 20 fazlası ve altında ücret alanların oranı 2002’de yüzde 39,1 iken 2024’te yüzde 47,8’e yükseldi.
Gelirin büyük bölümünün kira, gıda ve ulaşım gibi zorunlu harcamalara ayrıldığı hanelerde sağlık giderlerindeki artış, doğrudan başka ihtiyaçlardan kısmak anlamına geliyor.
Temmuz 2026’da Sağlık Uygulama Tebliği’nde yapılan değişiklik de sağlık hizmetlerine ilişkin bazı katılım paylarını artırdı. Muayene katılım payları özel hastanelerde 100 TL’ye, ikinci basamak devlet hastanelerinde 50 TL’ye, eğitim ve araştırma ile üniversite hastanelerinde 90 TL’ye çıkarıldı. Dosyadaki değerlendirmeye göre bu artış yüzde 246’ya ulaştı.
SAĞLIK HARCAMASI ÖDEME KAPASİTESİNİ AŞIYOR
Hanelerin sağlık harcamalarının ödeme kapasitesine oranının yüzde 40’ı aşması “katastrofik sağlık harcaması” olarak tanımlanıyor. Bu göstergede de son yıllarda yükseliş yaşandı.
Oran 2018’de yüzde 0,32 iken 2024’te yüzde 0,86’ya çıktı. 2019’dan itibaren başlayan yükseliş özellikle 2022 sonrasında belirginleşti.
Türkiye’nin kişi başına sağlık harcaması da OECD ve AB ortalamalarının gerisinde. Satın alma gücü paritesine göre Türkiye’de kişi başına cari sağlık harcaması 2.479 dolar seviyesindeyken OECD ortalaması 5.462, AB ortalaması 5.035 dolar.
