Suudi destekli Yemen hükümeti, Babu’l Mendeb Boğazı’nın kontrolünü geri almak için İran destekli Husilere yönelik saldırılara başladı. Kızıldeniz kıyılarında şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Yemen hükümeti boğazı geri aldığını ileri sürdü. Husilerin ise Taiz cephesinde hükümet güçlerini kuşattığı bildiriliyor.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş düşük gerilimle devam ediyor ve savaşın sonlandırılmasına yönelik diplomatik girişimler belirsizliğini koruyor. Savaşın bir diğer cephesi olarak öne çıkan Yemen’de ise çatışmalar yeniden şiddetlenmiş durumda ve odakta Babu’l Mendeb Boğazı bulunuyor.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb | Husiler boğazda: ABD-İran savaşında dengeler sarsıldı
Yemen’de İran destekli Husi militanları, Temmuz ayında yeniden tırmanan çatışmaların ardından Suudi Arabistan destekli Yemen hükümetine karşı Kızıldeniz kıyılarında başarı gösterdi ve 10 Eylül’de küresel ticaret ve petrol ihracatı açısından kritik önemde olan Babu’l Mendeb Boğazı’nın kontrolünü ele geçirdi.
Suudi Arabistan ve Yemen hükümeti Babu’l Mendeb Boğazı ile kıyı kentlerinin kontrolünü yeniden sağlamak için karşı saldırıların arttırdı. Yemen Hükümeti Enformasyon Bakanı Muammer el-Eryani, yaptığı açıklamada, Suudi destekli Yemen hükümet güçlerinin Babu’l Mendeb Boğazı’nın kontrolünü etkin bir şekilde ele geçirdiğini, ancak bölgede Husi güçleriyle çatışmaların devam ettiğini söyledi. Yemen hükümetinin bu karşı saldırılarında Suudi Arabistan yoğun hava desteği sağladı. Suudi Arabistan Husi mevzilerine yönelik yüzlerce saldırının gerçekleştirildiğini duyurdu.
Bu arada Yemen hükümetinin Babu’l Mendeb Boğazı’nın kontrolünü ele geçirdiğine ilişkin iddia bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmış değil. Reuters haber ajansı, başka bir hükümet kaynağının boğaz yakınlarındaki bir askeri üste çatışmaların devam ettiğini belirttiğini duyurdu.
Husiler daha önce hükümet güçlerinin ilerleme kaydettiğini reddetmiş ve bu tür iddiaları “tamamen asılsız” olarak nitelendirmişti.
Boğaz çevresindeki kıyı bölgesinin geri alınması, Husilerin Akdeniz ve Hint Okyanusu arasındaki gemi trafiğini aksatmasını zorlaştıracak olsa da, Husiler yine de kıyıdan daha yukarıdan ve iç kesimlerden insansız hava araçlarıyla gemileri hedef alabiliyor.
Yemen hükümeti, ayrıca Husilerin kontrolündeki Sanaa vilayeti de dahil olmak üzere birçok cephede de saldırılar başlattığını açıkladı. Husi yönetimindeki sağlık bakanlığı, Sanaa vilayetinin Sanhan ve Sa’wan bölgelerine düzenlenen saldırılarda iki kişinin öldüğünü ve yedi kişinin yaralandığını açıkladı.
Husi milisleri ise Taiz şehri yakınlarındaki ilerlemesini sürdürüyor. Bu bölgedeki dağ yolunun bazı bölümlerini ele geçirdiği kaydedilen Husilierin, oradaki hükümet güçlerini kuşatma altında aldığı bildiriliyor. Yemen hükümeti ise kuşatma iddiasını reddediyor.
Yemen’de savaş birçok cephede şiddetle devam ederken, en ağır çatışmalar güneybatıda, hem boğaza yakın kıyı bölgesinde hem de Husi milislerinin hükümet güçlerini kuşatmak için savaştığı Taiz çevresindeki tepelerde yaşandı.
Geçtiğimiz hafta Husilerin saldırıları Taiz-Aden yolundaki bir menfeze hasar verdi ve yol geçilmez hale geldi.
Yemen’in güney yaylalarında yer alan Taiz, iç savaşın başından beri cephe hattında bulunuyor ve sık sık Husilerin topçu ve keskin nişancı ateşi altında kalıyor.
Yemen’deki çatışma, Husi milislerinin 2014’te başkent Sanaa’yı ele geçirmesiyle başladı ve bu durum, Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyonun ertesi yıl hükümeti yeniden kurmayı ve İran destekli grubu devirmeyi amaçlayan bir hava harekatıyla müdahale etmesine yol açtı.
Çatışmalar hızla kanlı bir çıkmaza dönüştü, cephelerin çoğu tıkandı ve bu durum zaten en yoksul Arap devleti olan ülkede büyük bir insani krize yol açtı. 2022’de varılan ve bu yaza kadar süren ateşkes anlaşmasıyla durum düzeldi.
Suudi Arabistan ve Husilerden karşılıklı saldırılar | Yemen operasyon başlatacak: Siviller uyarıldı
Ancak İran’daki savaşla birlikte Yemen’de gerilim ve çatışmalar yeniden baş gösterdi. Temmuz ayında İran ile görüşmelerin tıkanması ve 18 Haziran’da imzalanan mutabakat zaptının çökmesinin ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın ateşkesin sona erdiğini duyurmasıyla Babu’l Mendeb Boğazı da yeniden gündeme gelmeye başladı. İran destekli Husiler, İran’a yönelik ABD deniz ablukası nedeniyle Babu’l Mendeb Boğazı’nda gemi geçişlerini durduracağını duyurdu. Bu hamle, İran’ın şartlarını kabul ettirmek için Hürmüz’de uyguladığı stratejinin Suudi Arabistan’ın öbür yakasında da devreye girmesi anlamına geliyordu.
HÜRMÜZ VE BABU’L MENDEB BOĞAZLARINDA KRİZ SÜRÜYOR
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim ve tıkanma, Körfez ülkelerini doğrudan etkiliyor. Büyük ölçüde ekonomileri petrol ticaretine bağlı olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Bahreyn ve Irak, İran’daki savaş süresince önemli kayıplar yaşadı ve kayıpları sürüyor.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndan ihraç edemediği petrolü yarımadanın batı yakasındaki limanlar üzerinden piyasaya sürmeye çalıştı.
“Doğu-Batı Boru Hattı” olarak da bilinen 1.200 km uzunluğundaki Petroline hattı üzerinden Suudi Arabistan ham petrolü Körfez’in doğu kıyısındaki Abkayk’tan alarak Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor. İran’daki savaştan sonra Mart ayı sonları itibarıyla hattın günlük 7 milyon varil kapasiteye ulaştığı belirtiliyor. Bu miktar savaştan önce Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’ndan günlük gerçekleştirdiği sevkiyata denk gelse de, hem doğu-batı hattında ortaya çıkan yeni maliyet hem de Kızıldeniz’deki risk faktörleri dolayısıyla kayıpları dengelemekten uzak görünüyor.
Suudi Arabistan’ın bu rotadaki ana güzergahı Kızıldeniz ile Aden Körfezi’ni birbirine bağlayan Babu’l Mendeb Boğazı. Ancak bu kez 2015’ten beri Suudi Arabistan ile gerilimli ilişkilere sahip olan Yemen’deki İran yanlısı Husiler devreye girdi ve Temmuz ayından bu yana İran ile birlikte Hürmüz stratejisini Babu’l Mendeb’te de devreye koymaya başladı.
Babu’l Mendeb Boğazı, Yemen ile Somaliland, Cibuti ve Eritre arasında yer alıyor. Basra Körfezi’nden çıkan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazın Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa’ya ulaştığı ana güzergâhlardan biri. Bu nedenle küresel enerji ticaretinde kritik bir geçiş noktası olarak görülüyor.
Suudi Arabistan, Hürmüz Boğazı’ndaki krizden sonra önemli ölçüde petrol ihracatını Babu’l Mendeb üzerinden gerçekleştiriyordu. Küresel petrol ihracatının yüzde 7’si ve Suudi Arabistan’ın ise petrol ihracatının yüzde 70’nin gerçekleştiği Babu’l Mendeb Boğazı’ndaki yeni kriz, hem İran’daki savaşta yeni bir cephenin açılması hem de küresel petrol krizinin derinleşmesi anlamına geliyor.
Hürmüz’den sonra Babu’l Mendeb: Somaliland ve Eritre daha da ‘kıymetli’
