Sedat Ulugana yazdı
İsyandan Silahsızlanmaya:
1914 Affı, 1928 Tecil Kanunu ve 2026 Çerçeve Yasası Üzerinden Devletin Kürt Meselesinde Hukuk Siyaseti
Köşe Yazarı
Sedat Ulugana
Kürt tarihçisi, yazar. Çeşitli dergi ve kitap derlemelerinde Kürt sorunu, Kürt mîrlikleri tarihi, Ermeni soykırımı, aşiret antropolojisi ve sözlü Kürt tarihi gibi konularda pek çok çalışması yayımlandı, Kürt tarihi üzerine çok sayıda kitabı vardır.
16 Ekim 08:32 Köşe Yazısı
Kürdistan İstiklal Komitesi’nin (Azadî) Gün Yüzüne Çıkan İlk Belgesi:
Bir İstiklal Mücadelesinin Kendi Kaleminden Tarihi
Kürtlerden tahsil edilen vergilerin “Anadolu’nun Türk nüfuslu” bölgelerine aktarıldığı, Kürdistan’ın eğitim ve bayındırlık hizmetlerinden mahrum bırakıldığı, Kürtçenin eğitim hayatından dışlandığı ve mahkemelerde Türkçe bilmeyen Kürtlerin sistematik eşitsizliklerle karşı karşıya kaldığı ileri sürülmektedir. Bu bakımdan belge, erken dönem Kürt hareketinin yalnızca bağımsızlık talebiyle sınırlı olmayan, aynı zamanda iktisadî eşitsizlik, dilsel tahakküm, idarî keyfîlik ve kültürel haklardan mahrumiyet gibi meseleleri de kapsayan bir siyasal eleştiri geliştirdiğini göstermektedir.
Sedat Ulugana'nın diğer yazıları
Arşiv →
Sedat Ulugana yazdı
Çölün sakladığı halk: Konya Kürtleri
Ez cümle ; Konya çölünün ortasında, kimsenin bakmadığı bir yerde, sekiz asırdır süren bir halk hikâyesi var. Ne saf bir mağduriyet anlatısına indirgenebilir bu hikâye, ne de nostaljik bir "kadim dostluk" masalına… İçinde devlet şiddeti de var, halklar nezdindeki komşuluğun sıcaklığı da; asimilasyon da var, direniş de… Belki de bu ülkenin kendisiyle en dürüst yüzleşmesi, işte tam da böyle "bilinmeyen" tarihlerin — merkeze en uzak, en unutulmuş farklı köşelerin — sabırla kayda geçirilmesinden geçiyor…
Sedat Ulugana yazdı
Van Yahudileri: Unutulan bir sınır halkı
Bugün hâlâ cevabı bilinmeyen birçok soru var. Van Yahudileri resmî bir tehcir emrine tabi tutuldu mu? Malları nasıl kayboldu? Hangi aileler aşiretlerinin himayesine sığındı? Kimler geri dönebildi, kimler bir daha Van’ı hiç göremedi? Yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin vatandaşlık politikaları bu insanları nasıl etkiledi? Demek istediğim şey, Van Yahudilerinin hikâyesi, yalnızca 1948’de İsrail’e göç eden bir cemaatin öyküsü değildir.
Sedat Ulugana yazdı
Aşiretten Örgüte: Cibranlı Halit Bey ve Kürt Siyasal Modernleşmesi
Nitekim 1924 yılına gelindiğinde, Azadî’nin içinde iki isim belirgin biçimde öne çıkıyordu: Cibranlı Halit Bey ve Şeyh Sait. Halit Bey daha çok askerî hazırlık ve örgütlenme boyutuyla, Şeyh Sait ise toplumsal mobilizasyon ve dinî meşruiyet alanıyla ilişkilendiriliyordu. Ancak süreç planlandığı gibi ilerlemedi. Ordu içindeki Kürt subayların Beytuşşebab’ta deşifre olması, bazı birliklerin firarı ve Ankara’ya ulaşan istihbarat, devletin erken müdahalesini beraberinde getirdi.
Sedat Ulugana yazdı
Hukuksuz bir idamın anatomisi: Seyit Rıza'dan Dersim Soykırımına
Dersim'de kuşaktan kuşağa aktarılan bir söz vardır; Seyit Rıza'ya atfedilir: "Senin yalanlarınla, hilelerinle baş edemedim, bu bana dert oldu. Ben de senin önünde diz çökmedim, bu da sana dert olsun." Bu söz, yalnızca bir önderin son direniş çığlığı değildir; aynı zamanda tarihsel belleğin kendisini nasıl koruduğunun da göstergesidir. Belgeler gizlenebilir, mezar yerleri saklanabilir, mahkeme tutanakları "devlet sırrı" kapsamına alınabilir. Ama dağ kavmi sözü kuşaklar boyunca taşır.
Sedat Ulugana yazdı
Simko Meselesi: Bir “kahraman” hikâyesinden fazlası
Simko’nun hikâyesi, basit bir “isyan” hikâyesi değildir. O hikâye, merkezî devlet ile çevre arasındaki tarihsel gerilimin de hikâyesidir.
Sedat Ulugana yazdı
Dersim Katliamı'nın kilometre taşları: Tanzimat, İttihatçılık ve Kemalizm
Zilan ve Dersim’de uygulanan yöntemler tesadüf değildi; sistematik biçimde geliştirilmiş askerî ve idarî tekniklerin sonucuydu.1930’larda jandarma okullarında okutulan “eşkıya takip kılavuzları” bunun somut örneklerinden biridir. Bu metinler yalnızca askerî eğitim materyali değil; aynı zamanda devletin Kürde nasıl baktığını gösteren ideolojik belgelerdir.mesela Kürt, potansiyel tehdit olarak tanımlanıyor; coğrafya ise sürekli denetlenmesi gereken bir “iç cephe” olarak ele alınıyor.
Sedat Ulugana yazdı
Gerekli ittifak: Kürt-Ermeni işbirliğinin kırılgan tarihi
Kürt-Ermeni ilişkileri, modern Ortadoğu tarihinin en karmaşık ve en trajik konularından biridir.
