İran’da muhaliflere yönelik ölümcül baskılar sürüyor. Ocak ayındaki protestolara katıldıkları gerekçesiyle 2 kişi daha idam edildi ve BM’ye göre benzer gerekçeyle idam edilenlerin sayısı en az 24 oldu. Akademisyen Mahtab Mahboub’un aktardığına göre ise, bu yılın ilk altı ayında ise yaklaşık 900 kişi idam edildi.
HABER MERKEZİ – İran, Ocak ayında milyonlarca kişinin katıldığı rejim karşıtı protestolara dahil oldukları gerekçesiyel 2 kişiyi daha idam etti.
İran yargısına bağlı Mizan Haber Ajansı’nın duyurduğuna göre, Abolfazl Sepahi Badjani ve Amirhossein Safari Hosseinabadi, 8 Ocak’ta İsfahan’daki Alikhani Meydanı’nda rejim güçlerinin öldürülmesine katılmak suçundan idam cezasına çarptırılan 12 kişi arasındaydı. Aynı davada yargılanan diğer iki kişi ise daha önce idam edilmişti.
×İran’da 28 Aralık 2025’ten sonra başlayan ve bir aydan fazla süreyle devam eden rejim karşıtı protestolara rejim güçleri ölümcül müdahalede bulunmuştu.
Üç kurşunun parasını ödediler, cenazeyi alabildiler | İran’da bilanço ağırlaşıyor
Yüzlerce kentte milyonlarca kişinin katıldığı protestoların başlama nedeni artan enflasyon oranı, İran parasının değer kaybı ve ekonomideki sorunlardı ve daha sonra rejimin baskıcı uygulamalarından duyulan memnuniyetsizlik de protestoların temel gerekçeleri arasında yer aldı.
Tahran yönetimi, protestolarda 3 bin 117 kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
İnsan hakları örgütleri ise ölü sayısının 42 bine kadar ulaşmış olabileceğini öne sürdü; BM yetkilileri bilgiye erişim kısıtlamaları ve internet kesintileri nedeniyle sivil can kayıplarının gerçek boyutunun bağımsız olarak doğrulanmasının güç olduğunu belirtti.
BM: 2026’DA PROTESTOLARLA BAĞLANTILI EN AZ 24 İDAM
Reuters haber ajansının aktırdığına göre, BM yetkilileri dün Ocak ayındaki protestolarla bağlantılı olarak 2026 yılında şu ana kadar en az 24 kişinin idam edildiğini belirtti.
İran, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail ile başlayan savaştan sonra idamları durdurmadı. Ocak ayının sonlarına doğru ABD Başkanı Donald Trump, idamların devam etmeyeceğine dair İranlı yetkililerden söz aldığını söylemişti, ancak bu söz hiçbir zaman karşılık bulmadı. Öbür yandan zaten kötü olan ve milyonlarca kişinin protestolarına yol açan kötü ekonomik şartlar, savaştan sonra çok daha kötü hale geldi.
×
“SALI İNFAZLARI”: HER BEŞ SAATTE BİR İNFAZ GERÇEKLEŞTİRİLDİ
The Amargi internet sitesinin yazarı, İranlı akademisyen Mahtab Mahboub da İran’da devam eden idamlarla ilgili çarpıcı veriler paylaştı.
“Salı İnfazları”nı konu alan yazısında Mahboub, “İran’da mahkumlar Pazartesi günleri hücre hapsine alındığında, bu Salı günleri onları idam sehpasının beklediği anlamına geliyor” cümlesiyle İran’da yaşananları çarpıcı şekilde özetliyor.
Mahboub’un “İranlı mahkumlar ve sivil toplum, ‘Salı İnfazlarına’ son verilmesini istiyor” başlıklı yazısından bir bölüm şöyle:
“Birçok aileye veda etme şansı bile verilmiyor veya yas tutacak bir mezar bile bulamıyorlar, çünkü infazların büyük bir kısmı gizlice gerçekleştiriliyor ve cenezaler saklanıyor.
2026 yılının ilk altı ayında İran’ın infaz mekanizması endişe verici yeni bir zirveye ulaşarak ortalama her beş saatte bir infaz gerçekleştirdi. İran İnsan Hakları Derneği’nin raporlarına göre, 79 hapishanede en az 894 kişi idam edildi; bu sayı 2024’te kaydedilen sayının üç katından fazla.
İdam edilenler arasında 32 siyasi mahkum bulunuyordu; bunlardan üçü dini şehir Kum’da halka açık bir şekilde asılarak idam edildi. Aynı dönemde 15 kadın ve 23 Beluç vatandaşı da idam edildi. Mart 2026’dan bu yana, Ocak 2026 protestolarıyla bağlantılı olarak en az 23 protestocu ve Kadın, Yaşam, Özgürlük hareketiyle bağlantılı iki protestocu idam edildi.
İnfazların büyüklüğüne rağmen, İran’da idam cezasına karşı sivil toplumdan -hem İran içinde hem de diasporada- gelen muhalefet zamanla daha örgütlü hale geldi. İdam mahkumlarının ailerinin münferit protestoları olarak başlayan hareket, koordineli savunuculuk çabalarına dönüştü.
Devam eden “İdamlara Hayır” kampanyası, Ghezelhesar’daki mahkumların her Salı günü idam cezasını insanlık dışı ve geri döndürülemez bir uygulama olarak protesto etmek için düzenledikleri haftalık açlık grevlerini içeriyor. 29 Ocak 2024’te başlatılan bu girişim, hızla ülke genelindeki hapishanelere yayıldı ve uluslararası insan hakları örgütlerinden, diasporadan ve ülke içindeki İranlılardan destek gördü.
Günümüzdeki hapishane merkezli hareketin ardında, devletin idamı bir cezalandırma ve siyasi kontrol aracı olarak kullanmasına sürekli olarak meydan okuyan entelektüellerin, siyasi sürgünlerin, yaslı ailelerin, kadın hareketlerinin ve insan hakları savunucularının uzun bir tarihi yatıyor.”
