Mekke Savunma İttifakı temsilcileri Tahran’da

HABER MERKEZİ - ABD-İran ve İsrail arasında 28 Şubat’ta başlayan savaş uzun süredir Hürmüz Boğazı’nda düşük gerilimle devam ediyor. Savaşın yeniden tırmanabileceğine dair işaretler ve değerlendirmeler artarken, öbür yandan dikkat çekici diplomatik girişimler var.

Trump'tan İran'a yeni ültimatom | İran: Hayal edilemeyecek derecede karşılık vermeye hazırız

ABD Başkanı Donald Trump, dün yaptığı açıklamada İran’ı kastederek, "Onlarla anlaşma mı yapayım, yoksa onları ortadan mı kaldırayım? Tek soru bu" dedi. ABD ordusunun Ortadoğu’ya yönelik yığınağı devam ediyor. 28 Şubat’ta başlayan savaşın 40. gününden sonra başlayan olası çözüm girişimleri sonuçsuz kalmış durumda ve son olarak Eylül ayı sonlarında New York’ta gerçekleştirilen görüşmelerden de savaşı sonlandırmaya yönelik herhangi bir çözüm ortaya çıkmadı.

Son aylarda İran’daki savaşın bir cephesi olarak çatışmaların şiddetlendiği Yemen de gündemdeki yerini koruyor. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti güçleri ile İran destekli Husi milisleri arasındaki çatışmalar sürüyor ve Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları ayrıca İran savaşıyla bağlantılı bölgesel gerilimi tırmandırıyor.

MEKKE SAVUNMA İTTİFAKI İRAN’DA TEMASLARDA BULUNDU

İran’daki savaşla ilgili gerilim ortamında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Anlaşması sonrasında kurulan Mekke Savunma İttifakı temsilcileri bugün İran’da üst düzey görüşmeler yaptı.

İran’daki görüşmelerde Mekke Savunma İttifakı’nı Suudi Arabistan'dan Savunma Bakanı Prens Halid bin Salman (Veliaht Prens Muhammed bin Salman'ın küçük kardeşi), Pakistan'dan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ve Türkiye'den MİT Başkanı İbrahim Kalın temsil etti.

Mekke Savunma İttifakı ile görüşmeye İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ve Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai katıldı.

Bu görüşme, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve Suudi Arabistan ile Yemen'e de yayılan savaştan bu yana İran ile üç ülke arasında gerçekleşen ilk üst düzey temas oldu.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, görüşmenin "askeri gerilimin yeniden tırmanmasını önlemek" amacıyla müzakere kanallarını açmayı hedeflediğini duyurdu.

Pakistan ve Katar, savaşta arabuluculuk çabalarına öncülük etti. Katarlı yetkililerin de dün Tahran’da temaslarda bulunduğu kaydediliyor.

Pakistan ve Katar’ın yanı sıra Türkiye ve Pakistan’ın da Suudi Arabistan ile birlikte bir ittifakın parçası olarak devreye girmesinin savaşın yeniden tırmanmasını engelleyip engellemeyeceği önümüzdeki günlerde ortaya çıkacak gelişmelerle netlik kazanacak. Tahran’daki temaslarda herhangi bir somut ilerlemeye dair taraflardan henüz bir açıklama gelmedi.

Bununla birlikte İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, bugün yaptığı açıklamada, bugün Tahran’da yapılan görüşmelerde "İsrail'in yayılmacı politikaları, Filistin topraklarındaki ve Lübnan'daki gelişmeler ile ABD ve İsrail'in İran'a karşı askeri eylemlerinin sonuçları" konularının ele alınacağını söyledi.

Bekayi, Pakistan Ordu Komutanı Munir’in geçen hafta Tahran'ı ziyaretinde bu toplantının önerildiğini ve bunun bölgesel güvenlik mekanizmalarının kurulmasına yönelik ilk adım olabileceğini belirtti.

Reuters’a konuşan üst düzey bir Pakistan güvenlik yetkilisi de, Tahran’daki toplantının odak noktasının bölgesel bir saldırmazlık ağı oluşturmak olduğunu belirtti. Yetkili, gündemde ayrıca ABD-İran görüşmeleri, Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırıları, Hürmüz Boğazı ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı abluka konularının da yer aldığını söyledi.

PEZEŞKİYAN İSLAM ÜLKELERİ ARASINDAKİ MUTABAKATLARA DİKKAT ÇEKTİ

Tesnim haber ajansının bildirdiğine göre, Pezeşkiyan toplantıda yaptığı konuşmada ABD ve İsrail’i suçladı, ülkesinin savaş sırasındaki tutumunun haklı olduğunu savundu.

Pezeşkiyan, ülkesinin İslam ülkeleri arasındaki yapıcı mutabakatları desteklediğini belirterek, "Bu toplantı ve görüşmelerde birliği, beraberliği ve bölgesel iş birliğini güçlendirecek her türlü mutabakat, İran İslam Cumhuriyeti'nin güçlü ve tam desteğine sahip olacaktır. Ortak noktalara ve iş birliği alanlarına odaklanmalı, görüş ayrılıklarının bölge halklarının ortak çıkarlarını gerçekleştirme yolunda bir engel oluşturmasına izin vermemeliyiz" diye konuştu.

Pezeşkiyan İran’ın nükleer faaliyetler konusundaki tutumunu da tekrarladı ve "İran İslam Cumhuriyeti nükleer silaha ulaşma peşinde değildir. Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'nın (NPT) bir üyesi olarak nükleer faaliyetlerini uluslararası hak ve yükümlülükler çerçevesinde sürdürmek istemektedir. İran bu doğrultuda barışçıl nükleer faaliyetlerden yararlanma hakkını saklı tutar ve bu haklara uluslararası kurallar çerçevesinde saygı gösterilmesini bekler" değerlendirmesini yaptı. Bu başlık ABD ile görüşmelerde en önemli ihtilaf konusunu oluşturuyor.

MISIR PARLAMENTOSU SUUDİ ARABİSTAN’A ASKERİ DESTEĞİ ONAYLADI

Yemen’de İran destekli Husilerle 2014’ten bu yana gerilim halinde olan ve son aylarda yeniden çatışmalı duruma geçen Suudi Arabistan’a bir destek de Mısır’dan geldi.

Mekke Anlaşması'na taraf olmayan Mısır’da bugün kritik bir oylama yapıldı. Mısır parlamentosu Kahire için önemli bir mali ve siyasi ortak olan Suudi Arabistan'ı savunmaya yardımcı olmak üzere Mısır ordusuna yetki verdi.

PAKİSTAN ONAYLAMIŞTI, TÜRKİYE ANLAŞMAYI MECLİS’E SUNDU

Mekke Anlaşması kapsamında Suudi Arabistan’a verilecek destek, Türkiye’de tartışmalara yol açmış durumda. Muhalefet partileri AKP iktidarının anlaşmayla Yemen’e asker göndermeyi amaçladığını savunuyor. Hükümet ise net bir açıklama yapmaktan kaçınıyor. Ancak Mekke Anlaşması taraflardan birinin saldırıya uğraması halinde diğerlerinin harekete geçmesini öngörüyor.

Türkiye’nin Suudi Arabistan’a olası bir askeri desteği için öncelikle Mekke Anlaşması’nın Meclis’te onaylanması gerekiyor ve ardından asker gönderilebilmesi için de bir tezkerenin kabul edilmesi şartı bulunuyor. Geçen hafta Meclis’e sunulan anlaşmaya dair görüşmeler devam ediyor ve anlaşmanın yarın Genel Kurul’da oylanması bekleniyor.

Bu arada Pakistan, Suudi Arabistan’a askeri destek vereceğini duyurmuştu. Pakistan ayrıca Husilere yönelik Ekim ayı başında Suudi Arabistan’ın düzenlediği hava saldırılarında da yer almıştı.