İsrail'de kritik seçim:

HABER MERKEZİ- İsrail’de seçmenler yarın genel seçim için sandık başına gidiyor. Başbakan Benjamin Netanyahu’nun siyasi geleceği açısından kritik görülen seçimde, anketler ne mevcut hükümetin ne de Netanyahu karşıtı muhalefetin tek başına çoğunluğu sağlayabileceğine işaret ediyor. Sonuç ne olursa olsun, yeni hükümetin kurulması için zorlu koalisyon görüşmeleri yapılması bekleniyor. İsrail’de hükümet kurabilmek için 120 sandalyeli parlamentoda en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Seçim, Netanyahu hükümetinin 7 Ekim 2023’te Hamas’ın düzenlediği saldırı karşısındaki başarısızlığına ilişkin tartışmaların, Gazze savaşı ve bölgedeki askeri operasyonların, yargı düzenlemelerinin ve ultra-Ortodoks Yahudilerin askerlikten muaf tutulmasının gündemde olduğu bir dönemde yapılıyor. Netanyahu’nun rakipleri, hükümetin güvenlik politikalarını ve savaş yönetimini eleştirirken, aşırı sağcı ortakların iktidar üzerindeki etkisi de seçim kampanyasının önemli başlıklarından biri.

İsrail seçime gidiyor: Ana aktörler kim?

SON ANKETLER: NETANYAHU’NUN BLOKU 61 SANDALYEYE ULAŞAMIYOR

24-25 Ekim’de uluslararası basında yayımlanan seçim değerlendirmelerinde öne çıkan son anketler, 23 Ekim Cuma günü İsrail televizyonlarında açıklanan araştırmalar oldu.

Channel 12, Channel 13 ve kamu yayıncısı Kan’ın son araştırmalarında, Netanyahu’nun liderliğindeki koalisyon partileri 50 sandalye civarında kalıyor. Netanyahu karşıtı Siyonist muhalefet partilerinin tahmini sandalye sayısı ise anketlere göre 52 ila 56 arasında değişiyor. Arap partileri ayrı değerlendirildiğinde, hiçbir blok 61 sandalyelik hükümet çoğunluğuna ulaşamıyor.

Channel 12’nin araştırmasında eski genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi 22, Netanyahu’nun Likud Partisi 20, eski başbakan Naftali Bennett’in B’Yachad Partisi 14 sandalye ile öngörülüyor. Bu araştırmada Netanyahu karşıtı blok 56, iktidar koalisyonu 50 sandalye alırken Arap partilerinin toplam sandalye sayısı 14 olarak hesaplanıyor.

Channel 13’ün anketi ise muhalefete 54, Netanyahu’nun koalisyonuna 50 sandalye öngörüyor. Arap partilerinin toplam sandalye sayısı bu araştırmada 16. Yashar’ın 22, Likud’un 19, B’Yachad’ın 14 sandalye kazanması bekleniyor.

Kan’ın araştırmasında da Netanyahu’nun partisi Likud ile Yashar 22’şer sandalyeyle öne çıkıyor. Bu ankette Bennett’in partisi 14 sandalye alırken Netanyahu’nun koalisyonu 50, muhalefet bloku 52 sandalye düzeyinde kalıyor.

ARAP PARTİLERİ HÜKÜMET HESABININ KİLİT AKTÖRÜ

İsraillilerin yanı sıra, sayıları yaklaşık 1,2 milyona ulaşan (toplam nüfus içindeki oranı yaklaşık yüzde 21 olan) İsrail vatandaşlığına sahip Filistinliler seçimlere katılma hakkına sahip. Seçimlerde Arap seçmenlere hitap eden başlıca siyasi güçler, Mansur Abbas liderliğindeki Ra’am ile Hadash, Ta’al ve Balad’ın bir araya geldiği Ortak Liste.

Ancak Netanyahu karşıtı partilerin liderleri, Arap partileriyle hükümet kurma konusunda çekincelerini sürdürüyor. Bu durum, muhalefetin toplam sandalye sayısı iktidar blokunu geçse bile çoğunluk oluşturmasını zorlaştırıyor. Arap partilerinin dışarıdan destek vermesi veya bazı oylamalarda çekimser kalması olası seçenekler arasında bulunsa da bu formüllerin uygulanabilirliği belirsiz.

HÜKÜMET KURULAMAZSA ERKEN SEÇİME GİDİLECEK

Seçim sonuçlarının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, parlamentoya giren partilerle görüşerek hükümeti kurma görevini vereceği ismi belirleyecek. Bu görev mutlaka en çok oy alan partinin liderine verilmiyor; cumhurbaşkanı, parlamentoda çoğunluğun desteğini alması en muhtemel adayı görevlendiriyor.

Görevlendirilen adayın hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor; gerekli koşullarda bu süre 14 gün uzatılabiliyor. İlk girişim başarısız olursa başka bir milletvekiline görev verilebiliyor. Süreç sonunda da çoğunluk sağlanamazsa ülkenin yeniden seçime gitmesi gündeme gelebiliyor. Bu süreç boyunca mevcut başbakan, yeni hükümet kurulana kadar görevini sürdürüyor.

Son anketlerin işaret ettiği tablo, seçimden sonra da siyasi belirsizliğin devam edebileceğini gösteriyor. Netanyahu’nun iktidarı kaybetmesi ihtimali güç kazanmış olsa da muhalefetin kendi içindeki anlaşmazlıkları aşarak 61 sandalyelik çoğunluğu oluşturması gerekiyor. Seçimin asıl belirleyicisi, sandıktan çıkan sandalye dağılımının yanı sıra partilerin hangi ittifaklara razı olacağı olacak.