16 Kasım 2026 Nûmedya24
Güncel

Türkiye'de sağlık kime emanet?

Ne doktor var ne hemşire: Kaynaklar şirketlere gidiyor

Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı için hazırladığı 1,97 trilyon liralık bütçe teklifi, kamu kaynaklarının dağılımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Şehir hastanelerini işleten şirketlere ayrılan ödenek, koruyucu sağlık hizmetlerinin bütçesinin 6,6 katına ulaşıyor. TTB'ye göre 2025 yılında en az 2 bin 500 doktor yurtdışına gitti.

Fotoğraf: Nûmedya24

HABER MERKEZİ- Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) yeni haftada bütçe görüşmeleri ve kanun teklifleri gündemde olacak. Plan ve Bütçe Komisyonunda Sağlık, İçişleri, Milli Savunma ve Dışişleri bakanlıklarının 2027 yılı bütçeleri ele alınırken, Genel Kurulda Türk Kızılay Kanunu Teklifi ile yabancı dijital konaklama platformlarına yönelik düzenlemeler görüşülecek.

Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe teklifi bugün Meclis Genel Kurulu'na geliyor. Yaklaşık 1 trilyon 970 milyar liralık bütçenin merkezi yönetim bütçesi içindeki payı, bir önceki yılın yüzde 7,77 seviyesinden yüzde 7,21’e geriledi. Sağlık hizmetlerinin fonksiyonel sınıflandırmadaki payında da yüzde 8,4’ten yüzde 7,3’e düşüş öngörüldü.

Evrensel'de Yeni Parti Bursa Milletvekili Kayıhan Pala'nın yazdığı değerlendirmeye göre, bütçe teklifindeki en dikkat çekici kalemlerden biri, kamu-özel işbirliği modeliyle işletilen şehir hastanelerine yapılacak ödemeler. Bakanlık, 18 şehir hastanesi için 2027 yılında toplam 160,7 milyar lira ayırmayı planlıyor. Bunun 82,3 milyar lirası kullanım bedeli, 78,4 milyar lirası ise hizmet bedeli olarak şirketlere aktarılacak.

Aynı dönemde aşılama, kanser taramaları, bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve çevre sağlığı gibi alanlardan sorumlu Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün bütçesi 24,5 milyar lirada kalıyor. Böylece şehir hastanelerine ayrılan kaynak, koruyucu sağlık hizmetlerinin ödeneğinin yaklaşık 6,6 katına çıkıyor.

FAİZ ÖDEMELERİ BÜTÇENİN İKİ KATI

2027 yılı merkezi yönetim bütçesinde faiz giderleri için öngörülen 3 trilyon 975 milyar liralık kaynak, Sağlık Bakanlığının toplam bütçesinin yaklaşık iki katına karşılık geliyor.

Prof. Dr. Kayıhan Pala, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin siyasi bir tercih olarak yorumluyor. Pala'ya göre sağlık harcamalarının genel bütçe içindeki payının gerilemesi, sağlık hizmetlerinin kamusal bir hak olarak ele alınmasından uzaklaşıldığını gösteriyor.

ŞEHİR HASTANELERİNİN MALİYET YÜKÜ ARTIYOR

Şehir hastanelerine yönelik ödemeler, yalnızca 2027 bütçesiyle sınırlı bir yük oluşturmuyor. Orta vadeli bütçe tahminlerinde 2026-2029 döneminde bu hastanelerin yüklenici şirketlerine aktarılması öngörülen toplam kaynak 695,3 milyar liraya ulaşıyor.

Pala'nın dikkat çektiği bir diğer konu, söz konusu ödemelerin bütçede nasıl sınıflandırıldığı. Sermaye giderleri altında gösterilen yatırımların yüzde 25,2'sinin, yeni sağlık tesisi yapımından ziyade mevcut hastanelerin kira ödemelerine ayrıldığını belirtiyor.

Şehir hastanelerinin mali yapısına ilişkin eleştiriler Sayıştay denetim raporlarında da yer alıyor: 17 hastanede nihai tamamlama belgesinin düzenlenmedi, kesin hesap ve mahsuplaşma işlemleri sonuçlandırılmadı ve bazı hastanelerde eksik imalat ya da teslim edilmeyen ekipmanlar ödemelerden düşülmedi.

Denetimlerde ayrıca şirketlerin ticari alanlarına ilişkin bazı enerji giderlerinin kamu bütçesinden karşılandığı tespit edildi. 10 hastanede ise bu tutarların şirketlerden tahsil edilemediğine dikkat çekiliyor.

KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİNDE DURUM NE?

Bakanlığın bütçe teklifinde koruyucu sağlık programına 585,4 milyar lira ayrılmış görünüyor. Bu tutar toplam bütçenin yüzde 29,8'ine karşılık geliyor: Kaynağın yüzde 40,8'i sözleşmeli aile hekimliği ödemelerine giderken yüzde 43,1'i ise personel giderlerine ayrıldı.

Pala, koruyucu sağlık hizmetlerinin temel uygulayıcısı olan Halk Sağlığı Genel Müdürlüğüne ayrılan 24,5 milyar liralık ödeneğin toplam Bakanlık bütçesinin yalnızca yüzde 1,2'sini oluşturduğunu belirtiyor.

OECD ORTALAMASININ ÇOK GERİSİNDE

Uluslararası karşılaştırmalar da Türkiye'de sağlık harcamalarının yapısına ilişkin önemli farklılıklar ortaya koyuyor.

OECD'nin 2025 verilerine göre Türkiye'de cari sağlık harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılaya oranı yüzde 4,76. OECD ortalaması ise yüzde 9,40 düzeyinde. Kamu sağlık harcamalarının GSYH içindeki payı yüzde 3,51 olan Türkiye, bu göstergede OECD ülkeleri arasında sondan ikinci sırada yer alıyor.

Sağlık harcamalarının dağılımında da hastane merkezli bir yapı öne çıkıyor. Türkiye'de sağlık harcamalarının yüzde 58,9'u hastanelere yönelirken OECD ortalaması yüzde 39 seviyesinde bulunuyor.

Pala, Sağlık Bakanının özel sektörün sağlık hizmetlerindeki payını yüzde 18'den yüzde 25-30 aralığına çıkarma hedefini de kamunun sağlık alanındaki ağırlığının azaltılması yönündeki politikanın göstergesi olarak değerlendiriyor.

DOKTOR, EBE, HEMŞİRE AÇIĞI NASIL KAPATILACAK?

Bütçe tartışmasının bir diğer boyutunu sağlık çalışanlarının sayısı ve çalışma koşulları. Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de bin kişiye 2,70 hekim ve 3,07 hemşire/ebe düşüyor. OECD ortalamasında ise bu rakamlar hekimlerde 3,9, hemşirelerde 9,1 seviyesinde.

Özellikle hemşire ve ebe sayısındaki açık dikkat çekiyor. Pala'nın aktardığı verilere göre 2024-2025 döneminde Türkiye'de görev yapan hemşire sayısı 685 kişi azaldı. Bakanlığın stratejik planlarında 2028 yılı için 100 bin kişiye düşen hemşire ve ebe sayısına ilişkin hedef de önce 500 olarak belirlenmişken 2026 programında 400'e, 2027 bütçe gerekçesinde ise 395'e indirildi.

Sağlık çalışanlarının yurt dışına yönelimi de sistemdeki sorunların göstergelerinden biri olarak öne çıkıyor. Türk Tabipleri Birliği verilerine göre 2025 yılında 2 bin 234 hekim, başka ülkelerde çalışabilmek için iyi hal belgesi aldı.

İlgili Haberler

Anasayfa