ABD’nin Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın adı Kerkük-Banyas petrol boru hattı ile gündemde. Reuters’a göre, boru hattının 15 milyar dolarlık fizibilite çalışmalarını yürütecek şirketlerden biri Tom Barrack’ın iş ortağına ait ve Barrack, şirketin işi alması için bizzat devreye girdi.
HABER MERKEZİ – ABD’nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye ile Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack Irak-Suriye arasındaki petrol boru hattı nedeniyle konuşuluyor.
Reuters haber ajansının üç kaynağa dayandırdığı haberine göre, Barrack, iş ortağının yönettiği bir şirketin Irak’tan Suriye’ye uzanan petrol boru hattının geliştirilmesinde yer almasını savundu ve bu faaliyetler federal etik kurallarını ihlal ediyor gibi görünüyor.
ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından küresel petrol ihracatının yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama sonrasında yeni arayışlar gündeme geldi. Bu arayışlardan biri de Irak’tan Suriye üzerinden petrol akışının sağlanacağı Kerkük-Banyas petrol boru hattıydı.
Irak Başbakanı Ali Zeydi, ilk yurtdışı ziyaretini 14 Temmuz’da ABD’ye yaptı ve ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmenin temel başlıklarından birini petrol dosyası oluşturdu.
Zeydi’nin ABD ziyareti sırasında dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Irak ile Suriye arasında, Kerkük – Banyas ham petrol boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesine yönelik mutabakat zaptı ABD’nin himayesinde imzalandı. Projenin teknik ve finansal süreçleri, ABD öncülüğündeki uluslararası bir konsorsiyum tarafından yürütülecek.
Kerkük-Banyas boru hattı, ABD’nin Saddam Hüseyin’i devirdiği 2003’ten beri devre dışıydı ve hattın rehabilite edilerek yeniden devreye konulması için öngörülen süre iyimser tahminle en az 30 ay; ancak gerçekte hattın tam kapasiteye ulaşması için gerekli rehabilitasyon çalışmalarının 4 yıl sürmesi bekleniyor.
ABD’li yatırım grubu TI Capital, Chevron ve Katar’ın UCC Holding şirketlerinden oluşan uluslararası konsorsiyum tarafından fizibilite çalışmaları yürütülen bu hattın yenilenmesinin maliyetinin ise en az 15 milyar doları bulacağı kaydediliyor.
Hattın en önemli işlevi Kerkük’ten çıkarılan petrolün Banyas üzerinden piyasaya sürülmesi. Kerkük’teki petrol sahalarının mülkiyeti Irak devletine ait, ancak Kerkük petrolünde ABD’li ConocoPhilips yüzde 42, İngiliz BP ise yüzde 43 paya sahip. Bu arada Zeydi’nin 28 Temmuz’da Ankara’ya yaptığı ziyaretin ardından Kerkük’teki petrolden Türkiye’ye yüzde 15 pay verildi.
BARRACK’IN ADI BU KEZ PETROL ANLAŞMASIYLA GÜNDEMDE
2025’in başından bu yana özellikle Suriye’de yaşanan kritik gelişmelerde aktif rol oynayan Tom Barrack, bu kez Irak ile Suriye arasında imzalanan petrol anlaşması nedeniyle gündemde. ABD tarafından aranan eski El Kaide üyesi Ahmed El Şara’nın Suriye Cumhurbaşkanı olarak uluslararası alanda meşru kabul edilmesinde önemli rol oynayan ve Şara yanlısı politikayı açıktan savunan Tom Barrack’ın, TI Capital ve kurucusu Ziad Ghandour ile uzun süredir devam eden bir iş ilişkisi bulunduğu kaydediliyor.
Reuters, Barrack’ın en az 2020 yılından beri Ghandour ile iş ilişkisi içinde olduğunu kaydediyor. İki isim, 2021 yılında Barrack’ın Birleşik Arap Emirlikleri’nin kayıt dışı temsilcisi olarak hareket etmek suçlamasıyla tutuklanmasının ardından feshedilen 250 milyon dolarlık bir SPAC (özel amaçlı satın alma şirketi) kurmuştu. Barrack, 2022’de beraat etti.
Emlak ve siyaset bezirgânı diplomat Thomas Barrack!
Reuters’ın duyurduğu ABD kamu kayıtlarına göre, Tom Barrack’ın, Ghandour’un CEO’luğunu yaptığı ve TI Capital tarafından yönetilen, San Francisco yakınlarındaki bir gayrimenkul girişiminden elde edilen kârın beşte birine kadarını alma hakkı veren bir mali çıkarı var ve Barrack, bunu elinde tutmayı planladığını belirtmişti.
TI Capital, Chevron ve UCC Holding ile birlikte Kerkük-Banyas petrol boru hattının fizibilite çalışmalarını yürütecek konsorsiyumda yer alıyor.
Reuters’ın görüşmelere doğrudan tanık olan iki kişinin ifadesinden hareketle aktardığına göre, İran’daki savaşın başlamasının ardından Suriyeli ve Iraklı yetkililerle yaptığı görüşmeler sırasında Barrack, Ghandour’un firmasının projeye dahil edilmesi için ısrar etti.
Konsorsiyum anlaşmasının imzalanmasından bir ay önce, 16 Haziran’da, Barrack ve Irak Başbakanı Ali Zeydi, Irak’ın “Kerkuk-Baniyas Boru Hattı’nın rehabilitasyonu için TI Capital ile bir mutabakat zaptı ilerletme” kararını öven ortak bir bildiri yayımladı. Bildiride boru hattıyla bağlantılı olarak Chevron veya UCC’den hiç bahsedilmedi.
Irak hükümeti, Temmuz ayı sonlarında, Irak’ın en büyük geliştirilmemiş rezervlerinden biri olan Akkas doğalgaz sahasını değerlendirmek üzere UCC Holding ve ConocoPhillips ile birlikte başka bir konsorsiyumun parçası olarak TI Capital’i görevlendirdi. Şirket, internet sitesinde Suriye’nin Tartus limanındaki projelerde yer aldığını iddia ediyor ancak ayrıntı vermiyor. Suriye liman yetkilileri TI Capital hakkındaki sorulara yanıt vermedi ve Reuters, şirketin Tartus’taki rolünü doğrulayamadı.
Barrack’a yakın bir kaynak, büyükelçinin Ghandour’a ABD Başkanı Donald Trump’ın Irak ve Suriye’yi ABD’ye yaklaştırma bölgesel stratejisini uygulamada yardımcı olması konusunda güvendiğini söyledi. Kaynak, “Ziad seçilmiş adam. Barrack tarafından bizzat seçildi,” dedi.
Trump ve özel temsilcilerinin ruhunu anlamak
BARRACK’IN ORTAĞI İÇİN DEVREYE GİRMESİ ETİK TARTIŞMASINA YOL AÇTI
Reuters, Barrack’ın boru hattından veya diğer projelerden kâr elde edeceğine dair kanıt bulamadığını da aktardı. Bununla birlikte iki etik avukatı Reuters’e verdiği demeçte, Barrack’ın Ghandour ile olan bağlarının, doğrudan boru hattından kâr elde etmediği sürece, suç teşkil eden bir çıkar çatışması oluşturmayacağını söyledi.
Ancak, Reuters’a konuşan eski Beyaz Saray etik baş avukatı ve Minnesota Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Richard Painter’a göre, Barrack’ın Ghandour ile olan ilişkisi, yetkililerin kişisel veya ticari ilişkileri nedeniyle tarafsızlıklarını sorgulatan konularda yer almalarını yasaklayan yönetmelik uyarınca bu tür savunuculuğu “ciddi bir sorun” haline getiriyor.
Tarafsızlık ilkesi, bir ceza kanunu olmamakla birlikte, yetkilinin kendi mali çıkarının olup olmamasına bakılmaksızın, bir iş ortağının bir projeye dahil olması durumunda devreye girebilir.
Barrack’ın uyum sağlamak için ne yapması gerektiği sorulduğunda Painter şu yanıtı verdi: “Bu boru hattıyla hiçbir ilgisi olmasın. Tamamen çekilsin. Bu benim dahil olduğum bir konu değil desin.”
Eski ABD Hükümet Etiği Ofisi baş danışmanı ve vekili Don Fox da, Reuters’a verdiği demeçte, Barrack’ın TI Capital’i desteklemesinin, yetkililerin makamlarını herhangi bir işletmeyi desteklemek veya bağlantılı oldukları kişilerin özel kazancı için kullanmalarını yasaklayan bir düzenlemeyi de ihlal edeceğini söyledi.
Reuters’ın bilgi edinme talebine göre, Barrack, şirketin projeye katılımıyla ilgili olarak ABD Hükümet Etik Ofisi’ne çıkar çatışması feragatnamesi sunmadı. Feragatnameler, potansiyel çıkar çatışması olan yetkililerin, aksi takdirde çalışanın çekilmesini gerektirecek konularda yer almasına olanak tanıyor.
Barrack’ın ofisi ve Chevron yorum yapmaktan kaçındı. TI Capital, Ghandour ve UCC ise yorum taleplerine yanıt vermedi.
Bu arada Dışişleri Bakanlığı sözcülüğü tarafından Reuters’a yapılan açıklamada, “Büyükelçi Barrack’ın Kerkük-Baniyas boru hattı projesiyle hiçbir bağlantısı, rolü veya mali çıkarı bulunmamaktadır” denildi ve bununla birlikte Tom Barrack’ın TI Capital gayrimenkul girişimiyle olan ilişkisi kabul edildi.
