Ceuta’da yaşanan göç dalgası ve sonrasına yaşananlara ilişkin açıklama yapan İHD Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı, birçok ülkedeki yaşam koşullarının insanları göçe ittiğine dikkat çekti. Bu koşulların dikkate alınmamasının ve yasal göç yollarının yetersizliğinin insanları yasa dışı ve tehlikeli yollara sürüklediğine dikkat çekildi.
HABER MERKEZİ – İspanya’nın Kuzey Afrika kıyısındaki Ceuta kentinde, Temmuz ayının sonunda büyük bir göç hareketi yaşandı. Yalnızca 24 saat içinde yaklaşık 72 bin kişi sınırı yüzerek geçmeye çalıştı. Bu sırada çok sayıda insan yaşamını yitirdi, yaralandı veya kayboldu. Konuya ilişkin İnsan Hakları Derneği (İHD) Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı basın açıklaması gerçekleştirdi.
‘KOŞULLAR İNSANLARI TEHLİKELİ YOLLARA İTİYOR’
Ceuta’da yaşananlar, göçmenlerin yaşam hakkını hiçe sayan sınır politikalarının ağır sonuçları olduğunu söyleyen Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı’ndan Yıldız Önen, göçün İspanya Yüksek Mahkemesi’nin, yüzerek sınırı geçenlerin hızlı biçimde geri gönderilmesini yasaklayan kararının ardından sosyal medyada yayılan asılsız bilgiler sonrasında yaşandığı hatırlattı. Önen, “Bölgedeki yoksulluk, genç işsizliği, sosyal güvencesizlik ve daha iyi bir yaşam arayışı, güvenli ve yasal göç yollarının yetersizliğiyle birleşerek insanları tehlikeli yollara itiyor. Ceuta’da ölü ve kayıpların gerçek sayısı hala belirsiz. İspanyol adli tıp birimleri 7 Ağustos itibarıyla 80 cenazenin kendilerine teslim edildiğini, bunlardan yalnızca 4 kişinin kimliğinin belirlendiğini açıkladı. İnsan Hakları Derneği ise 141 kişinin yaşamını yitirdiğini bildirdi. Bu durum, öncelikli olarak ölü, yaralı, kayıp ve geri gönderilen kişilere ilişkin bilgilerin eksiksiz biçimde kayıt altına alınması gerektiğini ortaya koyuyor” dedi.
KABUL MERKEZLERİNDE KAPASİTE YETERSİZ: BİNDEN FAZLA ÇOCUK SOKAKTA
Ceuta’da yaşananlardan en ağır etkilenenler arasında refakatçisiz çocuklar bulunduğunu belirten Yıldız Önen, “Normalde 90 kişilik kapasiteye sahip geçici kabul merkezinde yaklaşık bin 100 çocuk bulunuyor. Merkezlerin yetersizliği nedeniyle binden fazla çocuk sokakta ve güvencesiz koşullarda yaşamak zorunda. Hastanelere yansıyan cinsel saldırı vakaları da çocukların ne kadar savunmasız bırakıldığını gösteriyor. Refakatçisiz çocukların barınma, sağlık ve korunma ihtiyaçlarının karşılanması hem insan hem de çocuk haklarının gereğidir. Ceuta’da yaşananlar kısa sürede Avrupa’daki göçmen karşıtı siyasetin konusu haline geldi.
‘İNSANLARI AVRUPA’YA YÖNELTEN KOŞULLAR GÖRMEZDEN GELİNİYOR’
ABD Başkanı Donald Trump, yaşananları ‘istila’ olarak nitelendirerek İspanya hükümetini sınır politikaları nedeniyle eleştirdi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise İspanya ile Schengen kapsamında geçici sınır kontrolleri uygulanmasını savundu. İspanya hükümeti krizin ardından sınır kontrolünü güçlendirdi ve denize kilometrelerce barikatlar kurdu. Başbakan Pedro Sánchez, Avrupa ülkelerinden daha fazla dayanışma beklediklerini belirtirken, göçün durdurulması gerektiğini söyledi. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise yaşananları Avrupa sınırlarının korunması gerektiğinin bir göstergesi olarak değerlendirdi. Ceuta’yı yalnızca sınır kontrolü açısından ele almak, insanları hayatlarını tehlikeye atarak Avrupa’ya ulaşmaya yönelten koşulları görmezden gelmek anlamına geliyor” ifadelerini kullandı.
‘KAYGILAR GİDEREK ARTIYOR’
12 Haziran 2026’da yürürlüğe giren Göç ve İltica Paktı hakkında da konuşan Yıldız Önen, “Dış sınırlarda tarama ve kayıt süreçlerinin hızlandırılmasını, iltica başvurularının sınırda değerlendirilmesini ve başvuruları reddedilenlerin daha hızlı geri gönderilmesini öngörüyor. Pakt aynı zamanda üye ülkeler arasında sorumluluk paylaşımı ve dayanışma mekanizmaları getiriyor. AB bu düzenlemeleri ortak ve düzenli bir iltica sistemi oluşturma amacıyla savunuyor. Ancak BM kuruluşları ve insan hakları örgütleri, daha sert sınır ve geri gönderme politikalarının insanların yaşam hakkı ve sığınma hakkı açısından yaratabileceği sonuçlara dikkat çekiyor. 2026’nın ilk aylarında Akdeniz’de çok sayıda insanın hayatını kaybetmesi de bu kaygıları artırıyor. Sınır kontrollerinin ve geri gönderme süreçlerinin güçlendirilmesi, insanların Avrupa’ya ulaşma ihtiyacını ortadan kaldırmıyor” diye konuştu.
BAĞIMSIZ SORUŞTURMA TALEBİ
Önen, güvenli ve yasal yollar genişletilmediği sürece politikaların göçü durdurmak yerine insanları daha tehlikeli rotalara yönlendireceğinin altını çizerek, “2025 yılı sonunda Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık’taki toplam mülteci ve sığınmacı nüfusu 9,59 milyon olarak hesaplandı. Aynı yıl Avrupa’da 770 bin iltica başvurusu yapıldı. Frontex’in Temmuz 2026’da açıkladığı verilere göre, 2026’nın ilk altı ayında Avrupa Birliği’nin dış sınırlarında 49 binden fazla düzensiz sınır geçişi tespit edildi. Bu sayı 2025’in aynı dönemine göre yüzde 37 daha düşük. Batı Akdeniz rotasında ise düzensiz geçişler yüzde 17 arttı. Sınır geçişlerindeki düşüş, rotaların daha güvenli hale geldiği anlamına gelmiyor. Aksine tehlikeli yollara mecbur kaldıklarını gösteriyor. Frontex’in IOM verilerine dayanarak aktardığı bilgilere göre, 2026’nın ilk dört ayında Akdeniz’de bin 200’den fazla insan hayatını kaybetti. Geri itmeler ve hak ihlalleri soruşturulmalı, sorumlular hesap vermeli. Ceuta’da yaşanan ölümler ve geri göndermeler bütün yönleriyle bağımsız biçimde soruşturulmalıdır” dedi.
‘KORUMA VE SIĞINMA HAKKINA ERİŞİM GÜVENCEYE ALINMALI’’
Sınırı geçen ya da geçmeye çalışan insanların hangi koşullarda geri gönderildiği, kurtarma çalışmalarının nasıl yürütüldüğü yaşam hakkı açısından sonuçları doğru şekilde ortaya çıkarılması gerektiğini söyleyen Yıldız Önen, “İspanya makamları, ölümler ve kayıplarla ilgili tüm bilgileri kamuoyuyla paylaşmalı, hayatını kaybedenlerin kimliklerinin belirlenmesi ve ailelerine ulaştırılması için gerekli çalışmaları yürütmelidir. Geri gönderilen kişilerin durumları kayıt altına alınmalı, uluslararası koruma ve sığınma hakkına erişimleri güvence altına alınmalıdır. Ceuta’da hayatını kaybedenler ve kaybolanlar için adalet sağlanmalı, hak ihlallerinden sorumlu olanlar hesap vermelidir. Göçmenler yalnız değildir. Göçmen Mülteci Dayanışma Ağı olarak göçmenlerin yaşam hakkını savunmaya ve sınır politikalarının yarattığı ölümlere karşı mücadele etmeye devam edeceğiz. Irkçılığın ve göçmen düşmanlığının normalleştirilmesine izin vermeyeceğiz. Ceuta’da hayatını kaybedenleri unutmayacağız” diye konuştu.
