19 Kasım 2026 Nûmedya24
Köşe YazısıGüncel

Sol memenin altındaki cevahir

Ağır hasta mahpusların tedavisinin engellenmesi ve infaz yakma yöntemi, mahpusların yaşam haklarının gasp edilmesi anlamına geliyor. Bu engelleme yöntemlerinin düşman hukukuyla, intikam almak arzusuyla yapıldığını akla getiriyor. Bu arzunun Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde fütursuzca uygulanıyor olması, sürece yönelik kuşkuları güçlendiriyor. Mahpusların yaşam haklarının ihlal edilmesi, sokaktaki insanların sürece duyduğu güvensizliği pekiştiriyor.

Fotoğraf: Nûmedya24

Vecdi ERBAY

"Nerdesiniz ey!

Eriyor canlar,

Yavaş yavaş.

Elini uzat ki,

Güçlensin umudu,

Yıkılsın şu kör duvarlar.

Hadi, hadi, hadi!..

Nerdesiniz ey!"

Bu dizeler Semra Arslan'ın "Haykırış" şiirinden. Şiir, Aram Yayınları için derlediğim ve 2004 yılında yayımlanan "Şiir: Görülmüştür" kitabında yer alıyor. Kitaptaki şiirler birçok cezaevinde mahpus olan şairlerin şiir dosyalarından derlenmişti. Bu dosyalardan biri de Semra Arslan'a aitti. Yukarıdaki dizelere kitabın arka kapağında da yer vermiştik. Çünkü bu dizeler hak ihlalleriyle, açlık grevleriyle gündeme gelen cezaevlerinin dışarıdakilere yönelik seslenişini can havliyle duyuruyordu.

"Haykırış" şiiriyle mahpuslara ses olmaya çalışan Semra Arslan şiir yazmaya devam etti mi? Hâlâ cezaevinde mi, bilmiyorum. Belki İdare ve Gözlem Kurulu tarafından infazı ertelenen ya da dışarıda tedavi görmesi gerekirken ısrarla içeride tutulan ağır hasta mahpuslardan biridir. Belki dışarıdadır, başka bir hayat yaşıyordur ve cezaevleriyle ilgili her haber, ona yıllar önce yazdığı "Haykırış" şiirini hatırlatıyordur.

Cezaevleri hak ihlalleri ile gündeme geldiğinde ilk aklıma gelen bu şiir ve kitap oluyor. Aslında, cezaevlerinde hak ihlalleri eksik olmadığı için, şiir ve kitap hiç aklımdan çıkmıyor demem de mümkün.

Mesela İdare ve Gözlem Kurulu 30 yıl hapis yatmış hükümlülerin infazdan yararlanıp dışarı çıkmaması için bin dereden su getirmeye ihtiyaç duymadan, infaz ertelemesine gidebiliyor. Bu türden haberler neredeyse her gün çıkıyor karşımıza ve infazı yakılan birçok mahpus, yasal süre dolmasına rağmen aylar hatta yıllar sonra çıkıyor günışığına.

Tedavisi cezaevi koşullarında mümkün olmayan mahpuslar var mesela. Ağır hasta ve dışarıda tedavi edilmesi gereken mahpuslar, cezaevinin ses geçirmez duvarlarına takılıyor. Sonunda tahliye olduklarında hastalık ilerlemiş, tıbbın imkanları tükenmiş oluyor.

İnsan Hakları Derneği’nin (İHD) 2025 Yılı Hasta Mahpuslar Raporu verilerine göre Türkiye cezaevlerinde 335’i ağır olmak üzere en az 1.412 hasta mahpus bulunuyor.

İHD'nin ağır hasta mahpus raporunda Civan Boltan da bulunuyor.

Boltan'ın bir kolu yok, sol gözü görmüyor ve sağ gözünde yüzde 80 görme kaybı bulunuyor.

Civan Boltan hakkında Diyarbakır Gazi Yaşargil Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından “cezaevinde kalamaz” raporu verildi. “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin de "tek başına yaşayamaz" kararı var. Bu kararlara rağmen Boltan'a hücre cezası veriliyor ve tekli hücreye koyuyorlar.

Kanı koyulaştığı için ısınamıyor Boltan. Doktorların raporları var ancak cezaevinde ısınabilmek için gerekli battaniyelere ve ihtiyaç duyduğu sobaya ulaşamıyor.

Bir süredir başka rahatsızlıklarından da söz etmiş Boltan. Vücudunda kaşıntı ve kabuklanmanın yanı sıra bacaklarının da şiştiğini söylemiş.

Hapishane reviri 3 hafta önce hastaneye sevk etmiş Boltan'ı. Ancak henüz hastaneye götürülmemiş ve hastaneye götürülüp götürülmeyeceği belli değil. Çünkü bazı mahpusların sevki iptal edilmiş.

Şunu da hatırlatmış olayım: İki gün önce Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) ve Özgür Kadın Hareketi, Sincan Kadın Kapalı Cezaevi’nde tutulan kronik lenfositik lösemi hastası Newroz Bozkurt’un sağlık durumuna dikkat çekmek ve tahliyesini sağlamak amacıyla sosyal medyada hashtag kampanyası başlattı.

DEM Parti ve Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) yöneticileri de kampanyaya destek vererek Bozkurt’un ve cezaevlerindeki diğer hasta mahpusların serbest bırakılmasını istedi.

Hasta mahpusların tedavilerinin sağlanması ve tahliye edilmesi talebi ile Adalet Bakanlığı önünde başlatılan süresiz eylem ise devam ediyor.

Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Cezaevi'nde tutulan siyasi mahpus Evin Zapsu'nun eşi, NûMedya'dan Güler Yıldız'a konuştu.

Cezaevlerindeki durum özetle bu şekilde.

Boltan'ın, Zapsu'nun, Bozkurt'un ve diğer hasta mahpusların tedavisinin uygun koşullarda sağlanmaması yaşam hakkı ihlalidir.

İdare ve Gözlem Kurulu, hak edildiği halde infaz yakma yolunu tercih ederek mahpusları bir kez daha cezalandırmış oluyor.

Ağır hasta mahpusların tedavisinin engellenmesi ve infaz yakma yöntemi, mahpusların yaşam haklarının gasp edilmesi anlamına geliyor. Bu engelleme yöntemlerinin düşman hukukuyla, intikam almak arzusuyla yapıldığını akla getiriyor. Bu arzunun Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde fütursuzca uygulanıyor olması, sürece yönelik kuşkuları güçlendiriyor. Mahpusların yaşam haklarının ihlal edilmesi, sokaktaki insanların sürece duyduğu güvensizliği pekiştiriyor.

Öte yandan 2013 yılında başlayan "çözüm süreci" döneminde de başlıca taleplerden biri hasta mahpusların tahliyesiydi. Şimdi, Barış ve Demokratik Toplum Süreci de hasta mahpuslarla sınanıyor.

Cezaevlerindeki uygulamaların, yaşam hakkı ihlallerinin amaçlarından birinin mahpusları teslim almak çabası olarak değerlendirmek mümkün. Fakat bu teslim almak çabasının istenilen sonucu vermediğini, infaz yakmak uygulamasının sonuçlarından görebiliyoruz. Siyasi mahpuslar, dört duvar arasında verdikleri emeği berhava etmeye hiç niyetlenmediler.

Semra Arslan'ın "Nerdesiniz ey!" diyerek seslendiği insanlar, Adalet Bakanlığı'nın önünde mahpuslar için nöbet tutuyor.

Hasta ve infazı yakılmış mahpuslar ise yıllar boyunca cezaevlerini mesken edinmek zorunda bırakılmış Nâzım Hikmet gibi vakur bir şekilde bize şunu söylüyor:

"Yani içerde on yıl on beş yıl

                   daha da fazlası hatta

geçirilenez değil

                  geçirilir

                    kararmasın yeter ki

                    sol memenin altındaki cevahir".

İlgili Haberler

Anasayfa