ABD-İran mutabakatı sonrasında Rubio Körfez bölgesine yaptığı ziyaretle ortaklarının endişelerini gidermeye çalışıyor. Öbür yandan Körfez ülkeleriyle İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı konusunda ayrı bir görüşme trafiği yaşanıyor. Boğazda nasıl bir statükonun oluşacağı henüz belirsiz.
HABER MERKEZİ – ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından 18 Haziran’da resmen imzalanan ve 28 Şubat’ta başlayan savaşı kalıcı olarak sonlandırmaya yönelik ilk önemli adım kabul edilen mutabakat zaptının ardından hem iki ülke arasında hem de savaştan doğrudan etkilenen Körfez bölgesinde diplomatik girişimler devam ediyor.
ABD-İran mutabakat zaptı imzalanıyor | Verilerle hedefler ve sonuçlar: ABD İran’da neyi başardı?
Mutabakat zaptının imzalanmasının ardından iki ülke heyetleri 21 Haziran’da İsviçre’de bir araya geldi ve ilerleme kaydedildiği belirtilen ilk görüşmelerin ardından mutabakat zaptında öngörülen başlıkların 60 günlük sürede müzakere edilmesine yönelik çalışmaların başladığı duyuruldu. Teknik konuları görüşmek üzere oluşturulan birimlerin gelecek hafta yeniden bir araya gelmesi bekleniyor.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
Bir diğer dikkat çekici girişim ise, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Körfez ülkelerine yaptığı ziyaret. Salı günü (23 Haziran) Körfez bölgesine giden Rubio, dün Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt liderleriyle bir araya geldi. Rubio’nun bugün de Bahreynli yetkililerle görüşmesi bekleniyor.
Rubio, ayrıca Suudi Arabistan, Katar, Umman, Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt’i de içeren altı Sünni monarşiden oluşan Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ile de görüşecek.
Rubio, aşırı tavizlerin Tahran’ı güçlendireceğinden ve bölgenin güvenlik dengesini ve petrol akışını yeniden şekillendireceğinden endişe eden Körfez Arap liderlerine barış anlaşmasını sunmanın hassas bir görev olduğunu kabul etti.
Rubio, İran ile yapılan mutabakat zaptına şüpheyle yaklaştığı kaydedilen Körfez ortaklarını rahatlatmaya çalışırken, güvenliklerini baltalamayacağına dair ayrıca söz verdi.
18 Haziran’da varılan ABD-İran mutabakatı, İran’ın 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ABD Başkanı ile İran Cumhurbaşkanı tarafından imzalanan ilk anlaşma ve 300 milyar dolarlık bir fon önerisini ve Tahran için bazı yaptırımların kaldırılmasını içeriyor.
Turunun ikinci durağı olan Kuveyt’te gazetecilere yaptığı açıklamada Rubio, “Bölgedeki uzun süredir müttefikimiz olan ülkelerimizin güvenliğini zedeleyecek hiçbir şey yapmayacağız” dedi.
Trump ‘Rıza gösterdiler’ dedi, İran reddetti | IAEA İran’ın nükleer tesislerini denetleyecek mi?
HÜRMÜZ BOĞAZI ÜZERİNE AYRI GÖRÜŞMELER
ABD Dışişleri Bakanlığı, Rubio’nun görüşmelerinde ayrıca Hürmüz Boğazı’nda güvenli geçişin de ele alındığını duyurdu. Ancak hem 28 Şubat’ta başlayan savaş hem de 8 Nisan’da ilan edilen ateşkesten bu yana devam eden görüşmeler sürecinde gidişata etki eden Hürmüz Boğazı sadece Rubio’nun temaslarında gündeme gelmiyor.
ABD ile müzakerelerin kritik maddesi | İran heyeti Umman’a gitti: Gündem Hürmüz Boğazı
Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman el-Sani, İran, Irak ve Körfez Arap devletlerinin Hürmüz Boğazı konusunda müzakerelere başlaması için Umman ile görüşmek üzere dün başkent Maskat’ı ziyaret etti. Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir diplomatın Reuters haber ajansına verdiği bilgiye göre, bu görüşmeler ABD-İran barış görüşmelerinden ayrı yürütülüyor.
Gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı; ancak boğazın uzun vadeli işletimi ve yönetimi İran, Umman ve diğer Körfez ülkeleri arasında görüşülmeye devam ediyor.
Reuters’e konuşan bir diplomatın belirttiğine göre, bunun yanı sıra İran, Körfez Arap ülkeleri ve muhtemelen diğer bölgesel ülkeler arasında Suudi Arabistan’da bölgesel uzlaşma görüşmeleri yapılması planlanıyor.
Trump: Hürmüz’ü kapatırsanız bir ülkeniz kalmaz
×
HÜRMÜZ BOĞAZI’NIN GELECEĞİ HALA BELİRSİZ
İran’ın ABD ile müzakere heyetinin başında bulunan Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf, ABD heyetiyle İsviçre’deki görüşmenin ertesi günü, 22 Haziran’da Umman’a gitmişti. Kalibaf’ın Umman ziyaretinin ana gündeminin Hürmüz Boğazı olduğu bildirilmişti.
İran, ABD’ye şartlarının kabul edilmesine karşılık olarak boğazı açacağını sık sık duyurdu. ABD ile varılan mutabakatın ardından 21 Haziran’da İsviçre’de gerçekleştirilen müzakerelerin ilk turunda da Hürmüz Boğazı ana gündemlerden biriydi. Boğazın açıldığı taraflarca duyuruldu. Ancak İran, boğazın savaştan önceki statükosunun artık geçerli olmayacağını da ilan etmiş durumda. Savaştan önce gemi geçişlerine ücretsiz olan boğazda İran yeni bir statüko oluşturmak istiyor. Bu nedenle boğaza kıyısı bulunan İran ile Umman’ın görüşerek yeni ücret tarifesini ve kuralları belirlemeye çalışacağı kaydediliyor. İran müzakere heyetinin Umman ziyareti bu açıdan dikkat çekmişti.
Verilerle hedefler ve sonuçlar: ABD İran’da neyi başardı?
ABD Başkanı Donald Trump ise, 21 Haziran’da bir kez daha boğazın ücretsiz olarak açılması çağrısında bulundu ve İran’ı tehdit etti. Trump, İran’ın boğazı açmaması halinde burayı ele geçireceklerini belirtti. Trump benzer tehditlerine 23 Haziran’da da devam etti.
Trump: Hürmüz’ü kapatırsanız bir ülkeniz kalmaz
İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat zaptı kapsamında 60 günlük müzakere süresi öngörülüyor ve bu sürede ele alınacak zorlu başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı’nın yeni durumu olacak. Bu sürede İran boğazın ücretsiz geçişlere açık olacağını duyurdu, ancak daha sonra nasıl bir statükonun geçerli olacağı müzakerelerin sonunda ortaya çıkacak.
ABD ile müzakerelerin kritik maddesi | İran heyeti Umman’a gitti: Gündem Hürmüz Boğazı
