Irak’ın yeni Başbakanı Zeydi, Beyaz Saray’da Trump ile görüştü. Trump, Zeydi’yi bol bol övdü ve birlikte çok miktarda petrol çıkaracaklarını söyledi. Zeydi de petrol dosyasıyla Washington’da. Olumlu mesajlara rağmen, İran, silahlı gruplar, yolsuzluk ve siyasi istikrarsızlık gibi sorun başlıkları Zeydi’nin Washington hedeflerini zorlaştırıyor.
HABER MERKEZİ – Irak Başbakanı Ali Zeydi, bugün Washington’da Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi.
Görüşmeden önce düzenlenen basın toplantısında gündemin ana odağında İran vardı. Trump, “İran, Ortadoğu’nun zorbası olduğu için Irak için büyük bir yüktü” dedi ve ekledi: “Ama artık bu sorunları olmayacak, çünkü İran büyük ölçüde istikrarsızlaştırıldı. Ve gerçekten de, askeri güçleri dört ay öncesine kıyasla çok küçük bir oranda kaldı. Yani bu sorunla karşılaşmayacaklar. Bence bu, bir anlamda onlara yapmaları gerekeni yapma özgürlüğünü verdi. Ve bence petrol şirketlerimizin daha önce hiç görülmemiş seviyelerde oraya girmesinin nedenlerinden biri de bu.”
Bu arada Irak, 28 Şubat’ta ABD-İsrail ve İran arasında başlayan savaşın bir cephesi haline geldi. Irak, savaşın ardından ABD üslerine ve diplomatik tesislere saldırılar düzenleyen, ülkede faaliyet gösteren İran destekli milis ağlarını silahsızlandırması için baskı altında. Resmi olarak Irak hükümeti, devlet dışı silahlı gruplara Eylül ayı sonuna kadar silahsızlanmaları için süre verdi, ancak İran’dan destek alan en güçlü milis gruplarından bazıları bunu yapmaya niyetlerinin olmadığını duyurdu.
Associated Press’in (AP) bildirdiğine göre, Trump yönetiminden bir yetkili, Oval Ofis’teki görüşme öncesinde yaptığı açıklamada, ABD’nin Irak’ın kendi sınırları içindeki İran destekli milisleri silahsızlandırma çabalarına dayanarak “bilgilendirilmiş” kararlar alacağını söyledi.
TRUMP ÖVDÜ VE PETROL ANLAŞMASINI GÜNDEME GETİRDİ
Trump’tan Oval Ofis’te birlikte basına açıklamalarda bulunduğu Zeydi için övgüler dizdi. Trump, “Bu adam, yalnızca Irak’ta değil, Orta Doğu’da büyük bir lider olacak. Etkisi tüm Orta Doğu’ya yayılacak ve biz bundan çok memnunuz” dedi.
ABD’nin Irak ile birçok anlaşma yapacağını ve ülkeden çok miktarda petrol çıkaracağını söyleyen Trump, ayrıntı vermeden, “Irak’ın petrolü nedeniyle muazzam bir potansiyeli var… ve birçok anlaşma yapacağız. Her iki ülke için de birçok iş imkanı yaratacağız ve çok miktarda petrol çıkaracağız” dedi.
Irak’tan ABD askerlerinin çekilmesiyle ilgili soruya Trump, “Artık orada orduya ihtiyacımız olduğunu düşünmüyoruz. Elinizdeki çok büyük bir fırsat. Petrol şirketlerinin hepsi şimdi içeri giriyor, Irak’la ortaklıklar yapıyor ve çok iyi anlaşıyorlar. Bu, orada orduya ihtiyacımızın olmadığı çok büyük bir ilişki” yanıtını verdi.
Trump, gerekmesi durumunda Irak’ı korumak için bölgede olacaklarını ama bunun “gerekli olacağını düşünmediklerini” kaydetti.
🟠NÛMEDYA24 | ÇEVİRİ
Trump’tan Zeydi yorumu: Orta Doğu’da büyük bir lider olacak
“Bu adam, yalnızca Irak’ta değil, Orta Doğu’da büyük bir lider olacak.
Etkisi tüm Orta Doğu’ya yayılacak ve biz bundan çok memnunuz.” pic.twitter.com/llRUqbSUzf
— Nûmedya24 (@numedya24tr) July 14, 2026
SİLAHLI GRUPLAR NE OLACAK?
Zeydi’nin ABD’deki temaslarında önemli gündem başlıklarından birini Irak’taki silahlı gruplar oluşturuyor. Bu grupların neredeyse tamamı İran tarafından destekleniyor. Zeydi, daha önce bu grupların silahlarını bırakması ve merkezi orduya entegre olmaları için Eylül ayı sonuna kadar süre tanındığını belirtmişti. Bazı gruplar bu karara karşı çıkıyor.
Zeydi, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada, “Silahı devletin elinde toplamak için bir kararım var. Irak kararı Iraklıların elinde ve güçlerimiz topraklarımızı korumaya muktedirdir. Devletin kurumları dışında hiçbir tarafa silah taşımamaya izin vermeyeceğiz. Irak’ta silahlı grupların varlığı için hiçbir gerekçe yoktur” dedi.
ZEYDİ, PETROL DOSYASIYLA MASAYA OTURACAK: İRAN İLE İLİŞKİLER SORUN
Zeydi, İran savaşı nedeniyle ham petrol üretiminin ve devlet maliyesinin ağır darbe almasının ardından, Beyaz Saray’ı ziyaret ederek ülkesinin petrol, doğalgaz ve enerji sektörlerine büyük ABD yatırımı sağlamayı hedefliyor.
Reuters’a konuşan analistlere göre, Irak hükümeti bölgesel istikrarsızlıkla daha iyi başa çıkmak için uluslararası ortaklıklarını çeşitlendirmeye giderek daha fazla odaklanıyor ve bu gündemin 13-18 Temmuz tarihleri arasındaki ziyaret sırasında ön plana çıkması bekleniyor.
Bu hamle, uzun süredir Çin, Rus ve Avrupalı firmaların hakimiyetinde olan bir sektöre büyük ABD yatırımlarını getirmek için yıllardır yapılan en açık girişimlerden birini temsil ediyor; ancak Iraklı yetkililer, Bağdat’ın Washington ile daha derin bağlar kurmak adına yakın müttefiki Tahran’dan uzaklaştığı yönündeki iddiaları reddediyor.
Bağdat merkezli siyasi analist Ahmed Yunus, Reuters’a verdiği demeçte, “İran savaşı bir dönüm noktasıydı. Tek bir bölgesel ortağa aşırı güvenmenin risklerini ortaya koydu. Zaidi, enerjiyi Washington ile daha derin bir işbirliğine giden en hızlı yol olarak görüyor” dedi.
Irak ve ABD’li yetkililere göre, önemli petrol ve doğalgaz arama ve üretim projeleri, ABD destekli enerji ve sıvılaştırılmış doğalgaz girişimlerine destek, Irak’ın yarı özerk Kürdistan bölgesindeki Amerikalı operatörler için güvenlik garantileri ve Irak’ı Akdeniz pazarlarına bağlayacak stratejik ihracat boru hatlarına ilişkin yeniden canlandırılan planlar arasında yer alıyor.
Zeydi’nin kabinesi tarafından onaylanan son girişimler arasında, Federe Kürdistan Bölgesi’ndeki Himreen petrol sahasının geliştirilmesi için ABD merkezli HKN Energy ile yapılan bir anlaşma da yer alıyor. Hükümet ayrıca, Irak’ın elektrik üretim ve iletim altyapısını genişletmeyi amaçlayan General Electric ile kapsamlı bir işbirliği anlaşmasını sonuçlandırmak üzere Elektrik Bakanlığı’na yetki verdi.
Zeydi’nin ofisinden yapılan açıklamaya göre, hükümet önümüzdeki üç yıl içinde petrol üretimini “önemli ölçüde” artırmayı planlıyor.
Washington’da Iraklı iş insanları ve Iraklı Hristiyan topluluğunun temsilcileriyle yaptığı bir toplantı sırasında bu açıklamaları yapan Zeydi, onları eğitim, sağlık ve petrol ürünleri de dahil olmak üzere çeşitli sektörlere yatırım yapmaya çağırdı.
YATIRIM ÇEKMELERİ KOLAY OLUR MU?
Ancak analistlere göre, petrol sahalarını geliştirmek ve üretimde sürdürülebilir artışları engelleyen altyapı darboğazlarını gidermek için yeterli yatırım çekmek kolay olmayacak.
Devlet petrol şirketi Basra Petrol Şirketi’nde eski bir yönetici olan ve şu anda enerji danışmanı olarak çalışan Muhammed Abbas, “Chevron, Kürdistan bölgesindeki ABD’li operatörler ve diğer ABD enerji projeleriyle ilgili son kararlar, kasıtlı bir politika değişikliğini yansıtıyor. Zeydi, Irak’ın enerji sektörünü Washington ile bağlarını güçlendirmek ve bazı ABD’li enerji şirketlerinin Irak’ın büyük ölçekli yatırımlar için zorlu bir ortam olduğu yönündeki algısını değiştirmek için kullanıyor” dedi.
Bu girişim, Irak’ın birçok petrol üreten ülkenin karşı karşıya kaldığı bir zorlukla boğuştuğu bir dönemde gerçekleşiyor: OPEC+ üretici grubunun üretim sınırlarıyla kısıtlanırken yatırım çekmek ve üretimi genişletmek.
Irak, dünyanın en büyük ham petrol rezervlerinden bazılarına sahip olmasına rağmen, uzun süredir devam eden üretim kısıtlamaları, hızla büyüyen nüfusu desteklemek için gelir elde etme hedeflerini zorlaştırdı.
Birçok Iraklı milletvekili ve analist, hükümetin enerji girişimlerinin, yıllarca süren güvenlik endişeleri, bürokratik engeller ve hukuki anlaşmazlıkların ardından Irak’ın büyük ölçekli uluslararası yatırımlar için daha cazip bir yer haline geldiğini Washington’a göstermeyi amaçladığını belirtti.
×
ABD İLE MALİKİ KRİZİ VE ZEYDİ’NİN GELİŞİ: ABD İLE YENİ BİR BAŞLANGIÇ MI?
Irak’ta son olarak Kasım 2025’te yapılan parlamento seçimleri sonrasında uzun süre hükümet kurma krizi yaşandı. Çok farklı güç odaklarının hem askeri hem siyasi olarak varlık gösterdiği Irak’ta siyasi çoğunluk Şii gruplarda.
Seçimlerden sonra Şii partilerin bir araya geldiği Şii Koordinasyon Çerçevesi eski başbakanlardan Nuri El Maliki’yi yeni başbakan adayı olarak sundu. Ancak bu öneri, ABD’nin sert tepkisiyle karşılaştı. Aylarca süren hükümet kurma krizi, nihayetinde Nisan ayında Şii Koordinasyon Çerçevesi Ali Zeydi’yi yeni başbakan adayı olarak açıkladı ve ABD Başkanı Donald Trump da Zeydi’yi desteklediklerini duyurdu.
Bu arada ABD’nin de desteklediği Zeydi’nin adı daha önce ABD’nin İran nedeniyle kara listeye aldığı bankalar dolayısıyla gündeme gelmişti. Zeydi’nin başında bulunduğu banka 2024’te ABD’nin kara listesine alınmıştı.
Bankası ABD’nin kara listesindeydi | Sudani ve Maliki anlaştı: Irak’ın yeni başbakan adayı Ali Zeydi
ABD, İRAN ETKİSİNDEN ARINDIRILMIŞ İSTİKRARI ARIYOR
Zeydi’nin göreve başlamasının ardından ABD ile Irak arasında ilişkilerin yeniden tesis edilmesi gündeme gelmişti. ABD Başkanı Donald Trump, Suriye’de son bir yılda yaşanan kritik gelişmelerde rol oynayan Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ı Mayıs ayı sonunda aynı zamanda Irak için de Özel Temsilci olarak atadığını duyurdu. Şubat ayından beri zaten Irak ile ilgili çeşitli temaslarda ön planda olan Barrack, ayrıca ABD’nin Türkiye Büyükelçisi. Barrack, Irak ile ilgili görevinin ardından Türkiye, Suriye ve Irak için “aşiretsel, dini veya mezhepsel farklılıkları aşan” “tek bir düzen” mesajı vermişti.
Zeydi, KDP ve KYB temsilcileriyle de görüştü | Barrack, Hewlêr’de Abdi ile bir araya geldi
ZEYDİ’NİN ÖNÜNDE İKİ ZOR GÖREV BULUNUYOR
Zeydi’nin göreve gelmesinin ardından ABD’nin baskısıyla birlikte Irak’ta iki başlık gündeme gelmeye başladı. Bu başlıklardan biri resmi ordunun dışında kalan, on binlerce üyesi olan silahlı gruplardı. Silahlı grupların en büyük çatı organizasyonu ise Haşdi Şabi.
ABD, İran yanlısı olarak değerlendirdiği ve son olarak 28 Şubat’ta ABD ile İsrail’e karşı Irak’ta İran’ı destekleyerek yeni cephe açan bu grupların silahsızlandırılmasını istiyor. Bazı gruplar, Irak ordusuna entegrasyonu kabul ettiğini duyururken, İran yanlısı radikal bazı gruplar ise silahsızlanmaya veya Irak ordusuna entegrasyona karşı çıkıyor ve özerk yapılarını korumak istiyor.
Farman Rashad yazdı | ABD baskısı ve İran destekli gruplar: Irak hükümeti nasıl bir yol izliyor?
Bu sorun, Zeydi’nin görev süresi içinde baş etmesi beklenen en önemli sorunlardan biri olarak gündemdeki yerini koruyor. Zeydi, son olarak 27 Haziran’da “Silahlı gruplarla kapsamlı bir diyalog süreci yürütülüyor. Devlet kurumları dışında silah bulundurulması kabul edilemeyecek” açıklamasını yaptı.
Başbakan Zeydi: Diyalog yürütülüyor, kabul edilmeyecek
Zeydi’nin baş etmesi beklenen bir diğer sorun ise, kronik hale gelmiş yolsuzluklar. Irak’ta ekonominin canlanması, kalkınmanın gerçekleşmesi ve istikrarın korunması için kilit önemde görülen yolsuzlukla mücadele şimdiye kadar pek çok kez gündeme geldi, neredeyse Saddam Hüseyin’in devrildiği 2003’ten beri kurulan tüm hükümetlerin programlarının öncelikli maddesi oldu; ancak bugüne kadar mesafe alınmadı.
Bununla birlikte Haziran ayı sonlarında aralarında bakan yardımcıları, milletvekilleri ve bürokratların da bulunduğu 48 kişi yolsuzluk nedeniyle gözaltına alındı ve 1 milyar dolar civarında paraya el konduğu açıklandı. Operasyon emrini Zeydi verdi; ancak ‘İran etkisinden arındırılmış istikrarlı bir Irak’ için ABD’nin desteğini de alan Zeydi’nin Irak’ın bu kronik sorunuyla ne derece baş edebileceği belirsiz.
Bamo Nouri yazdı | Irak’ın yeni Başbakanı Zeydi’ye yönelik umutlar neden yersiz?
