Aylardır süren hükümet kurma krizinin ardından Irak’ta Şii Koordinasyon Çerçevesi yeni başbakan adayı olarak Ali Zeydi’yi belirledi. Zeydi’nin başında bulunduğu banka 2024’te ABD’nin kara listesine alınmıştı. ABD önceki aday Maliki’ye karşı çıkmıştı.
HABER MERKEZİ – Irak’ta aylardır süren hükümet kurma krizinin aşılması için parlamentoda çoğunluğu oluşturan Şii Koordinasyon Çerçevesi başbakan adayını belirlediğini duyurdu. Mevcut Başbakan Muhammed Şiya Sudani, daha önce başbakanlık için adı duyurulan Nuri El Maliki ile birlikte yeni aday olarak iş insanı Ali Zeydi konusunda mutabakata vardıklarını duyurdu.
Irak’ta 11 Nisan’da gerçekleştirilen cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından, anayasa gereği en büyük blok olan Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin hükümeti kurmakla görevlendirilecek adayını 15 gün içinde Cumhurbaşkanı’na sunması gerekiyordu.
×
ÖNCE CUMHURBAŞKANLIĞI, ARDINDAN BAŞBAKANLIK KRİZİ
Irak’ta Kasım 2025’te parlamento seçimi yapıldı. Ancak hala yeni hükümet kurulabilmiş değil. Hükümetin kurulabilmesi için Cumhurbaşkanlığı seçiminin yapılması gerekiyordu, aylarca süren krizin ardından 11 Nisan’da yapılan seçimde KYB’nin adayı Nizar Amedi cumhurbaşkanı seçildi. Şimdi gözler kurulacak hükümette.
Gözler kurulacak hükümette: ABD ile sorun var
Amedi’nin hükümeti kurma görevini parlamentoda en fazla üyesi bulunan partiye verdi. Bu da mevcut başbakan Muhammed Şiya Sudani’nin partisinin görevlendirilmesi anlamına geliyor. Ancak daha önce Sudani, başbakanlığa aday olmayacağını, Nuri el Maliki’nin adaylığını destekleyeceğini duyurmuştu. Bu, aynı zamanda parlamentoda grupları bulunan Şii partilerin oluşturduğu Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin ortak kararıydı.
Maliki’nin adaylığı ise Irak’ta yeni bir krizi tetikledi. ABD, Maliki’yi İran yanlısı olarak değerlendirdi ve adaylığına açıkça karşı çıktı.
ABD ile yaşanan krizin ardından Şii Koordinasyon Çerçevesi yeni bir aday belirlemek için son bir haftada arayışlarını sürdürüyordu.
YENİ ADAY ALİ ZEYDİ
Mevcut Irak Başbakanı Muhammed Şiya Sudani, Şii Koordinasyon Çerçevesi’nin başbakan adayı konusunda mutabakata vardığını duyurdu. Sudani, “Nuri El Maliki ile birlikte, oybirliği sağlanamadığı için, Irak Başbakanlığı için atanacak bir isim önerme görevi bize verildi. Ali Zeydi’nin Irak Başbakanı olarak aday gösterilmesi, ben ve Nuri El Maliki arasındaki anlaşmayla gerçekleşti” dedi.
Koordinasyon Çerçevesi Medya Ofisi’nden yapılan açıklamada ise, bugün Bağdat’ta yapılan toplantıya dikkat çekilerek, “Koordinasyon Çerçevesi’nin, Kanun Devleti Koalisyonu lideri Nuri el-Maliki ile İmar ve Kalkınma Koalisyonu lideri Muhammed Şiya es-Sudani’nin, bir sonraki hükümeti kurma ve başbakanlık adaylığından feragat ederek sergiledikleri tarihi ve sorumlu duruşlarını takdirle karşıladığı” ve “Aday isimlerinin değerlendirilmesinin ardından, Temsilciler Meclisi’ndeki en büyük grup sıfatıyla Koordinasyon Çerçevesi bloğunun, Başbakanlık görevini üstlenmesi ve bir sonraki hükümeti kurması için Ali ez-Zeydi’yi aday olarak seçtiği” belirtildi.
BANKASI ABD’NİN KARA LİSTESİNDEYDİ
1986’da doğan Ali Falih Kazım Zeydi’nin hukukçu ve finans uzmanı olduğu, bankacılık alanında iş yaptığı bildiriliyor. Zeydi’nin daha önce El Janoob İslami Yatırım ve Finans Bankası’nın Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüttüğü kaydedildi. Halihazırda ise Ulusal Holding Şirketi, El-Şaap Üniversitesi ve İştar Tıp Enstitüsü’nün Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yaptığı belirtiliyor.
Bu arada Zeydi’nin daha önce yönetim kurulu başkanlığını yaptığı banka ile ilgili dikkat çekici bir gelişme yaşanmıştı.
Dönemin ABD Hazine Bakanlığı’nın Yaptırımlardan Sorumlu üst düzey yetkilisi Brian Nelson’ın 2024’ün Ocak ayı sonlarında Irak’a yaptığı ziyaretin ardından Irak Merkez Bankası bazı bankaralara yönelik kararlar almıştı. Buna göre, dolandırıcılığı, kara para aklamayı ve ABD dolarının diğer yasadışı kullanımlarını azaltmak amacıyla sekiz yerel bankanın ABD doları işlemlerine katılması yasaklanmıştı. Irak Merkez Bankası’nın ABD’nin talebiyle aldığı bu kararda, İran yasadışı şekilde döviz aktarılması iddiası etkili olmuştu. Bu arada bu kararın ne derece etkili şekilde yerine getirildiği bilinmiyor.
ABD doları işlemlerine katılması yasaklanan bankalar şunlardı:
Ahsur Uluslararası Yatırım Bankası, Irak Yatırım Bankası, Irak Birliği Bankası, Kürdistan Uluslararası İslami Yatırım ve Kalkınma Bankası, El Huda Bankası; El Janoob İslami Yatırım ve Finans Bankası, Arabistan İslami Bankası ve Hammurabi Ticaret Bankası.
