Yeni bir araştırma, Dünya’nın üst toprak katmanlarında yaklaşık 110 katrilyon kilometre uzunluğunda mantar ağı bulunduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, bu görünmez sistemin karbon döngüsü ve ekosistemlerin işleyişinde kritik rol oynadığını belirtiyor.
HABER MERKEZİ – Bilim insanları, Dünya’nın topraklarının altında gezegenin ekosistemlerini etkileyen devasa bir mantar ağı bulunduğunu ortaya koydu.
“Mikorizal ağ” olarak adlandırılan sistem, bitki kökleriyle simbiyotik ilişki kuran mantar ipliklerinden oluşuyor. Araştırmaya göre bu ağın toplam uzunluğu küresel ölçekte yaklaşık 110 katrilyon kilometreye ulaşıyor.
Evrensel’in haberine göre bilim insanları, bu yapının Dünya ile Güneş arasındaki mesafeyi milyarlarca kez kat edebilecek büyüklükte olduğunu belirtiyor.
450 MİLYON YILLIK ORTAKLIK
Araştırmalara göre bitkiler ile mantarlar arasındaki iş birliği yaklaşık 450 milyon yıl öncesine uzanıyor. Bugün yeryüzündeki bitki türlerinin yaklaşık yüzde 70’i yaşamını sürdürebilmek için bu yeraltı mantar ağına bağımlı durumda.
Mantarlar, topraktan aldıkları fosfor ve su gibi besinleri bitkilere taşırken, bitkiler de fotosentez yoluyla ürettikleri karbonu mantarlara aktarıyor. Bilim insanları bu ilişkiyi Dünya’daki yaşam döngüsünün temel unsurlarından biri olarak değerlendiriyor.
16 BİNDEN FAZLA TOPRAK ÖRNEĞİ İNCELENDİ
Araştırmacılar küresel ölçekteki ağı ortaya çıkarabilmek için 322 bilimsel çalışmayı analiz etti. Çalışma kapsamında 16 binden fazla toprak örneği incelendi, dokuz farklı biyomdan veri toplandı ve 300 binden fazla mantar ipliği ölçüldü. Elde edilen veriler yapay zeka ve makine öğrenimi modelleriyle birleştirilerek küresel bir yeraltı haritası oluşturuldu.
KARBON DÖNGÜSÜNDE KRİTİK ROL
Araştırma, mantar ağlarının her yıl yaklaşık 4 milyar ton karbondioksit eşdeğeri karbonu bitkilerden toprağa taşıdığını ortaya koydu. Uzmanlar, bu sonucun mantar ağlarının iklim sistemi üzerindeki etkisinin bugüne kadar yeterince hesaba katılmadığını gösterdiğini belirtiyor. Bilim insanlarına göre söz konusu yapı yalnızca bir ekosistem değil, aynı zamanda gezegen ölçeğinde işleyen bir “taşıma ve iletişim altyapısı” niteliği taşıyor.
EN YOĞUN AĞLAR ÇAYIRLARDA
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de mantar ağlarının en yoğun tropikal ormanlarda değil, çayırlar, bozkırlar ve sulak alanlarda bulunması oldu. Araştırmacılar, bunun otsu bitkilerin mantarlarla daha yoğun karbon alışverişi yapmasından kaynaklanabileceğini ifade ediyor. Öte yandan tarım yapılan alanlarda mantar ağı yoğunluğunun ortalama yüzde 47 daha düşük olduğu tespit edildi.
Uzmanlar, bu düşüşün gübre kullanımı, tarım ilaçları ve toprağın işlenme biçimiyle ilişkili olabileceğini belirtiyor. Araştırmacılar, çöller, tropikal ormanlar ve tundralar gibi birçok bölgenin hâlâ yeterince incelenmediğini vurgulayarak, yeraltındaki yaşam ağının gerçek boyutlarının henüz tam olarak bilinmediğine dikkat çekiyor.
Bilim insanlarına göre çalışma, görünmeyen yeraltı ekosistemlerinin karbon dengesi, gıda güvenliği ve iklim kriziyle mücadelede oynadığı kritik rolü bir kez daha ortaya koyuyor.
