ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı nedeniyle yaşanan gerilim ve yaşanan çatışmaların ardından Trump, İran’ın görüşmelere devam edilmesini istediğini, bunu kabul ettiklerini, ancak İran’a ateşkesin bittiğini bildirdiklerini duyurdu. Son gelişmeler, İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat zaptının kırılganlığını bir kez daha gösterdi.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşın ve daha sonra 8 Nisan’da ilan edilen ateşkes sürecindeki görüşmelerin seyrini etkileyen Hürmüz Boğazı ile ilgili gerilim devam ediyor.
Hürmüz’de gerilim sürüyor | ABD-İran mutabakatı belirsizlikte: Tam teşekküllü savaşa dönüş olur mu?
Savaştan önce küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin beşte birini karşılayan Hürmüz Boğazı, savaşın başlamasıyla birlikte İran tarafından gemi geçişlerine kapatıldı. İran, 8 Nisan’daki ateşkesten sonra da boğazı açmaya yanaşmadı. 18 Haziran’da ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından resmen imzalanan mutabakat zaptının da önemli bir başlığı Hürmüz Boğazı.
14 madde ve 60 günlük müzakere | Trump ve Pezeşkiyan mutabakat zaptını imzaladı
İran’ın küresel ölçekte petrol maliyetlerinin artışını tetiklemek ve böylece ABD üzerinde baskı oluşturmak amacıyla önemli bir koz olarak kullandığı Hürmüz Boğazı, mutabakat zaptının öngördüğü 60 günlük müzakere sürecinde kritik bir başlık olarak masada yer alacak.
Mutabakat, İran ve ABD’nin, Hürmüz Boğazı’ndan gemi trafiğinin yeniden başlamasına izin vermesini öngörüyor. Trafik kısmen yeniden başlamış olsa da, stratejik su yolunun durumu hala belirsizliğini koruyor. ABD tarafı boğazın savaştan önce olduğu gibi gemi geçişlerine ücretsiz olmasını istiyor. İran ise, yeni dönemde boğaz üzerinde yeni bir statüko oluşturmak niyetinde ve buna göre gemilerden ücret alınacağını savunuyor.
ABD-İran mutabakatı | Doha’da teknik görüşmeler yapıldı: İran’ın şartları var
Mutabakat zaptına rağmen 27 ve 28 Haziran’da Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran karşılıklı saldırılar gerçekleştirdi. Bu saldırılar, mutabakat zaptında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinin geleceğine ilişkin kuşkuları ve belirsizlikleri artırdı.
Belirsizlik, 6 Temmuz’da İran’ın boğazda geçen ticari gemilere yönelik saldırısı ve ardından 7 ve 8 Temmuz’da ABD’nin İran hedeflerini bombalamasıyla iyice tırmandı.
ABD’den İran’a yeni saldırı dalgası
Son saldırılarda CENTCOM 170 İran hedefinin vurulduğunu duyurdu. İran ise çoğunluğu asker olmak üzere saldırılarda 14 kişinin yaşamını yitirdiğini ve onlarca kişinin yaralandığını açıkladı.
Karşılıklı tehditler: İran’da birçok kentte patlama sesleri
NATO Zirvesi için Ankara’da bulunduğu sırada, 7 Temmuz’da ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın boğazdaki son saldırıları sonrasında “Bence ateşke bitti“ dedi ve İran ile artık müzakere yapmak istemediğini söyledi. Ancak ağır hakaret ifadeleriyle bu açıklamaları yapan Trump, daha sonra ABD’ye dönüşte uçakta İran’ın anlaşma yapmayı çok istediğini söyledi.
Trump’ın bu hızlı dönüşleri yeni değil; savaşın başladığı 28 Şubat’tan beri İran’ı yok etmekten savaşın yakında biteceğine, İran’ın kötü olduğundan anlaşmak için can attığına dair pek çok kere açıklama yaptı.
İran ile 18 Haziran’da resmen imzalanan mutabakat zaptının da Trump’ın son açıklamalarıyla tamamen ortadan kalkması beklenmiyor; ancak son gerilimin mutabakat zaptında öngörülen ve fakat henüz başlamamış olan müzakere sürecinde tarafların pozisyonlarını sağlamlaştırmaya yönelik olduğuna dikkat çekiliyor.
Bununla birlikte mutabakat zaptının üzerinden 3 hafta kadar süre geçmiş olmasına rağmen, henüz 60 günlük müzakere sürecinin başlamamış ve Hürmüz Boğazı ile İran’ın nükleer programı gibi kritik başlıklarda bir ilerleme kaydedilmemiş olması, süreci çok daha kırılgan hale getiriyor.
“Ateşkes bitti, müzakere etmek istemiyorum” | Trump: Bu akşam İran’ı çok sert şekilde vuracağız
TRUMP’TAN YENİ AÇIKLAMA: GÖRÜŞMELER SÜRECEK, AMA ATEŞKES BİTTİ
ABD Başkanı Donald Trump, bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’ın görüşmelere devam edilmesini talep ettiğini ve ABD’nin bu talebi kabul ettiğini açıkladı. Trump, “İran İslam Cumhuriyeti bizden ‘görüşmelere’ devam etmemizi istedi. Biz de bunu kabul ettik, ancak Amerika Birleşik Devletleri onlara ateşkesin sona erdiğini açık ve net bir şekilde bildirdi. Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim” dedi.
ARABULUCU ÜLKELER YENİDEN DEVREDE
ABD merkezli Axios haber portalının iddiasına göre, ABD ile İran arasında arabuluculuk yapan ülkelerin (Pakistan ve Katar) temsilcileri, bugün ABD’nin bilgisi dahilinde İran’a gitti ve İranlı yetkililerle görüştü. Görüşmenin amacının, son saldırılar nedeniyle kırılgan hale gelen ateşkesi kurtarmak ve mutabakat zaptının sürdürülmesini sağlamak olduğu bildirildi.
KALİBAF: ABD ANLAŞMAYI İHLAL EDERSE İRAN KARŞILIK VERİR
İran devlet televizyonuna göre, İran Meclis Başkanı ve Başmüzakereci Muhammed Bakir Kalibaf, İran’a gelen Endonezya Halkın Danışma Meclisi Başkanı Ahmed Muzani ile görüştü.
Kalibaf, görüşmede, ABD ile müzakerelerin yalnızca savaşa hazır olanlar tarafından yürütülmesi gerektiğini belirterek, Washington’un Tahran ile yaptığı anlaşmayı ihlal etmesi durumunda İran’ın karşılık vereceğini söyledi. Savaşın İran’ın teslim olmasıyla sona ermeyeceğini, dünyanın da bunu gördüğünü kaydeden Kalibaf, ABD’lilere güvenmediklerini, müzakereler sırasında bunu ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’e de söylediğini aktardı.
Kalibaf, savaşı sona erdirmenin tüm ülkeler için öncelikli bir konu olduğunu ifade ederek, “Ancak herkes bu savaşın İran’ın teslim olmasıyla asla sona ermeyeceğini bilmelidir” ifadelerini kullandı.
