İlan edilen ateşkesin ardından ABD ile İran arasında süren görüşmeler çıkmaza girmiş durumda. İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Pakistan ve Umman’ın ardından Rusya’ya gitti ve Putin ile görüştü. İran ABD’ye yeni bir teklif sundu, ancak Beyaz Saray temel taleplerini tekrarladı.
HABER MERKEZİ – İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD-İsrail’in saldırılarıyla başlayan 40 günlük savaş sonrasındaki müzakerelerde, ülkenin çıkarlarını güvence altına almayı hedeflediklerini söyledi.
Trump İran’dan teklif bekliyordu | İslamabad görüşmesi iptal edildi
Erakçi, Pakistan’ın başkenti İslamabad’daki görüşmelerinin ardından Rusya’daki resmi temasları kapsamında St. Petersburg şehrine gitti. İranlı Bakan, bu şehirde ülkesinin devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Umman ve Pakistan’daki temaslarını değerlendirdi.
İlk olarak Rusya’da yapacağı temaslara değinen Erakçi, Tahran ile Moskova arasında bölgesel ve uluslararası konulara ilişkin yakın istişareleri sürdürmek ve ikili ilişkileri geliştirmek amacıyla Rusya’daki üst düzey yetkililerle görüşmek üzere bu ülkeye geldiğini belirtti.
Erakçi, bugünkü görüşmelerin savaşla ilgili gelişmeleri ele almak ve bu konudaki son durumu değerlendirmek için iyi bir fırsat olduğunu ve bu çerçevede iki ülke arasındaki istişare ve koordinasyonun özel bir öneme sahip olduğunu vurguladı. İslamabad’daki görüşmelerine ilişkin Erakçi, “İslamabad ziyareti oldukça verimli geçti, iyi istişareler yapıldı. Bu kapsamda geçmiş gelişmeler gözden geçirildi ve İran ile ABD arasındaki müzakerelerin hangi koşullar altında sürdürülebileceği ele alındı” dedi.
İran’ın müzakerelerdeki şartlarının büyük önem taşıdığına işaret eden Erakçi, “40 günlük direnişin ardından İran halkının haklarını mutlaka elde etmeli ve (müzakerelerde) ülkenin çıkarlarını güvence altına almalıyız” ifadelerini kullandı. Daha sonra Umman ziyareti hakkında bilgi veren İranlı Bakan, “İran ile Umman, Hürmüz Boğazı’na kıyısı olan iki ülkedir ve özellikle bu boğazdan güvenli geçişin küresel ölçekte önemli bir konu haline geldiği dikkate alındığında, birbirleriyle istişare içinde olmaları gerekmektedir” açıklamasında bulundu.
Hürmüz Boğazı’na kıyısı olan iki ülke olarak ortak çıkarların sağlanması ve bu konudaki her türlü adımda koordinasyon içinde hareket edilmesi için görüş alışverişinde bulunulması gerektiğine değinen Erakçi, İran ile Umman arasında birçok konuda görüş birliği bulunduğunu, Maskat ziyareti kapsamında istişarelerin uzmanlar düzeyinde sürdürülmesi konusunda mutabakata varıldığını kaydetti.
ERAKÇİ, PUTİN İLE GÖRÜŞTÜ
Erakçi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile St. Petersburg’da görüştü. Putin, Rusya’nın İran ile stratejik ilişkilerini sürdürme niyetinde olduğunu söyledi.
Geçen hafta İran dini lideri Mücteba Hamaney’den bir mesaj aldığını söyleyen Putin, “En içten teşekkürlerimi iletmenizi ve Rusya’nın da İran gibi stratejik ilişkilerimizi sürdürme niyetinde olduğunu teyit etmenizi rica ediyorum. Lütfen bu mesaj için İran Yüksek Lideri’ne teşekkürlerimle birlikte sağlık ve başarı dileklerimi iletiniz” dedi.
Putin, Rusya’nın İran halkının bu zorlu dönemi atlatacağını ve barışın geleceğini umduğunu kaydetti. Putin, Rusya’nın İran ve bölgedeki diğer ülkelerin çıkarları doğrultusunda Ortadoğu’ya en kısa sürede barışın gelmesi için her şeyi yapacağını belirtti.
Erakçi ise İran halkının cesareti sayesinde ABD saldırganlığına direndiğini ve direnmeye devam edeceğini belirtti. Putin’e ve Rusya’ya İran’a verdikleri destek için teşekkür eden Erakçi, Moskova ve Tahran arasındaki ilişkilerin stratejik bir ortaklık oluşturduğunu ve güçlenmeye devam edeceğini ifade etti.
İDDİA: İRAN’DAN YENİ TEKLİF
Axios’un aktardığına göre İran, Pakistanlı arabulucular üzerinden ABD’ye yeni bir teklif iletti. Teklifte, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve çatışmanın sona erdirilmesi öncelik olarak sunulurken, nükleer müzakerelerin daha sonraki bir aşamaya bırakılması önerildi. Bu yaklaşımın, İran yönetimi içindeki görüş ayrılıklarını aşmayı ve daha hızlı bir uzlaşı zemini oluşturmayı hedeflediği belirtiliyor.
Ancak ABD tarafı, nükleer programın müzakerelerin merkezinde kalması gerektiğini savunuyor. Bu nedenle, boğazdaki ablukanın kaldırılması ve savaşın sona ermesi, Washington açısından pazarlık gücünün zayıflaması anlamına gelebilir.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran gündemiyle ulusal güvenlik ekibini “Situation Room”da toplaması bekleniyor. Görüşmede müzakerelerdeki çıkmaz ve olası adımlar ele alınacak. Trump, İran’ın petrol ihracatını sınırlayan deniz ablukasının sürmesini istediğini de açıkça dile getirdi. Bu adımın Tahran’ı geri adım atmaya zorlayabileceğini savundu. İran tarafı, arabuluculara ABD’nin taleplerine ilişkin ülke içinde uzlaşı bulunmadığını iletirken, Washington’un talepleri arasında uranyum zenginleştirmenin uzun süre askıya alınması ve zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması yer alıyor. Beyaz Saray ise teklifin alındığını doğrularken, “ABD yalnızca Amerikan halkının çıkarlarını gözeten ve İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyen bir anlaşmayı kabul eder” açıklamasıyla temkinli tutumunu sürdürdü.
BEYAZ SARAY: TRUMP’IN TEMEL TALEPLERİ AYNI
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın bugün üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla İran’ın sunduğu belirtilen teklifi görüştü.
Leavitt, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını ve İran’ın nükleer programının daha sonraki bir tarihte görüşülmesini öngören teklif hakkında bir görüş belirtmedi. Ancak Trump’ın temel taleplerinin aynı kaldığını söyledi. Leavitt, “Sadece bu sabah bir görüşme yapıldığını söyleyebilirim, bunun detaylarına girmek istemiyorum ve eminim ki bu konuda doğrudan Başkandan (Trump) bilgi alacaksınız” dedi.
Trump, Hürmüz Boğazı’nın açılmasını ve İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmesini istiyor.
RUBIO NÜKLEER VE HÜRMÜZ BOĞAZI ŞARTLARINI YİNELEDİ
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Fox News’e konuştu. İran’ın ABD ile bir anlaşma yapmaktan başka şansı olmadığını kaydederek, Tahran’daki liderlerin çoğunun “aşırılıkçı” isimlerden oluştuğunu ancak bu kişilerin ülkenin içinde bulunduğu durumdan çıkmak için adım atmak zorunda olduklarını gördüğünü dile getirdi.
“İranlılar bence içinde bulundukları bu karmaşadan kurtulma konusunda ciddiler” diyen Rubio, müzakere sürecinin devamının halen mümkün olduğunu belirtti.
Yapılacak herhangi bir anlaşmanın, İran’ın nükleer silaha doğru ilerlemesini kesin olarak engelleyeceğinden emin olmak istediklerini ifade eden Rubio, Tahran yönetiminin bu tür bir anlaşmayı kabul etmesi gerektiğini vurguladı.
Hürmüz Boğazı konusunda da değerlendirmelerde bulunan Rubio, boğazın “uluslararası su yolu” olduğunu belirterek, İran’ın uluslararası hukuka aykırı şekilde boğazı kapattığını kaydetti. Rubio, “İranlıların, uluslararası bir su yolunu kimin kullanacağına ve kullanmak için ne kadar ödeme yapmanız gerektiğine karar verdiği bir sistem normalleştirilemez, bunu tolere edemeyiz” diye konuştu.
