İran Dışişleri Bakanı Erakçi ile ABD Temsilcisi Witkoff’un Pakistan’ın başkenti İslamabad’da dolaylı görüşme yapması bekleniyordu. Arabulucu Pakistan, olumlu sonuç çıkması halinde doğrudan temasların başlayabileceğini açıklamıştı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump ise Witkoff ve Jared Kushner’dan oluşan ABD heyetinin İslamabad ziyaretini iptal ettiğini duyurdu. Böylece müzakere sürecine ilişkin belirsizlik yeniden arttı.
HABER MERKEZİ – ABD-İsrail ve İran arasında 28 Şubat’ta başlayan savaşa 11 Nisan’da ateşkes arası verildi. 15 günlük ateşkes 22 Nisan’da ABD Başkanı Donald Trump tarafından uzatıldı, ancak bu uzatmanın ne kadar süreceği belirsizliğini koruyor. Trump, İran ile görüşmelerde sonuç almak için fırsat tanıdığını açıklamakla yetindi.
Ateşkes uzatıldı ama… | Savaşta ve diplomaside Hürmüz Boğazı: Bu koz kime kaybettirecek?
ABD ve İran heyetleri ateşkesin ilanından 3 gün sonra 11 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir araya geldi. Bu, mollaların İran’da iktidara geldiği 1979’dan bu yana iki ülke arasında yapılan ilk yüz yüze görüşme olarak kayıtlara geçti. Ancak heyetlerin 21 saat süren görüşmesinden sonuç çıkmadı. Temel anlaşmazlık konuları ise Hürmüz Boğazı, İran’ın nükleer programı ve Lübnan’daki savaştı.
Sonuçsuz kalan görüşmelerden 5 gün sonra, 16 Nisan’da Lübnan’da geçici ateşkes ilan edildi ve bu ateşkes dün akşam 15 gün daha uzatıldı. Bu ABD ile İran arasındaki anlaşmazlık konularından birinin aşılması anlamına geliyordu. Ancak Hürmüz Boğazı’nda düşmesi beklenen gerilim yeniden tırmandı. ABD, İran’ın gemi geçişlerine kapattığı boğazda İran limanlarına yönelik abluka uyguluyor ve ateşkese rağmen ablukayı sonlandırmaya yanaşmıyor. ABD Başkanı Donald Trump, nihai bir anlaşmaya varıncaya kadar ablukanın süreceğini duyurdu. İran ise bu durumu gerekçe göstererek, 16 Nisan’da açıldığını duyurduğu boğazı saatler sonra yeniden gemi geçişlerine kapattı. Boğazla ilgili anlaşmazlık henüz çözülmüş değil.
ABD-İran hattında abluka gerilimi | Trump’tan Hürmüz Boğazı’nda saldırı emri
Bir diğer anlaşmazlık konusu da İran’ın nükleer programı. ABD, İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyum stoğunun kendisine teslim edilmesini ve İran’ın bir daha nükleer faaliyette bulunmayacağını taahhüt etmesini istiyor. İran ise bu talebi aşırı olarak değerlendiriyor. Bu konuda da henüz bir uzlaşma yok.
Pakistan, 11 Nisan’da başkent İslamabad’da yapılan ve sonuçsuz kalan görüşmelerin ardından tarafları yeniden görüşmeye ikna etmeye çalışıyor. Geçen hafta sonu İslamabad’da ikinci tur görüşmeler bekleniyordu, ancak İran ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki ablukayı kaldırmadığı ve “aşırı taleplerde” bulunduğu iddiasıyla görüşmelere katılmayı reddetmişti. ABD tarafı ise, iç çekişmeler nedeniyle İran’ın görüşmelere katılamadığını savunuyor ve ABD Başkanı Trump, İran’a zaman tanımak için 22 Nisan’da sona eren ateşkesi uzattığını duyurmuştu. Ancak bu sürenin ne zamana kadar geçerli olduğu konusu belirsizliğini koruyor.
PEZEŞKİYAN: BASKI ALTINDA MÜZAKEREYE KATILMAYIZ
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD’nin baskı politikaları ve bölgedeki askeri varlığını sürdürmesi halinde Tahran’ın “dayatılmış müzakerelere” katılmayacağını söyledi. IRNA’ya göre Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD’nin İran’a yönelik deniz ve saha kısıtlamalarını artırmasının diplomasi açısından ciddi engel oluşturduğunu belirtti. Pezeşkiyan, “Baskı, tehdit ve kuşatma altında dayatılan müzakerelere girmeyeceğiz” ifadelerini kullanarak, müzakerelerin ancak karşılıklı saygı ve güven ortamında mümkün olabileceğini vurguladı.
Pakistan Başbakanı Şerif ise görüşmede, gerilimin azaltılması için diplomatik çabalara destek verdiklerini ve tüm tarafların itidalli davranması gerektiğini ifade etti.
ERAKÇİ PAKİSTAN’DA, DOĞRUDAN GÖRÜŞMELERİ REDDETTİ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Pakistan, Umman ve Rusya ziyaretlerine çıkacağı turun ilk durağı İslamabad’a dün ulaştı. Erakçi, X hesabından paylaştığı mesajında, İslamabad, Maskat ve Moskova’yı ziyaret edeceğini duyurdu.
Erakçi, “Ziyaretlerimin amacı, ortaklarımızla ikili konularda yakın koordinasyon sağlamak ve bölgesel gelişmeler hakkında istişarelerde bulunmaktır. Komşularımız önceliğimizdir” ifadelerini kullandı.
WITKOFF VE KUSHNER DE İSLAMABAD’A GİDECEK
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, dün Beyaz Saray’ın bahçesinde gazetecilerin İran gündemine ilişkin sorularını yanıtladı. Leavitt, İslamabad’da bu hafta sonu yapılması beklenen ABD-İran ikinci tur görüşmelerine Başkan Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner’in katılacağını, Başkan Yardımcısı JD Vance’in ise Washington’da kalacağını söyledi.
DOĞRUDAN GÖRÜŞME OLMAYACAK İDDİASI
Bu arada Leavitt dünkü açıklamasında Witkoff ve Kushner’in Erakçi ile “Pakistanlıların aracılık ettiği doğrudan görüşmelere katılacağını” söyledi. Ancak İran’dan gelen açıklamalar aksini gösteriyor.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Witkoff ve Kushner’in İslamabad’a seyahat etmeyi planlamasına rağmen, İranlı yetkililerin ABD temsilcileriyle görüşmeyi planlamadığını duyurdu ve İran’ın endişelerinin Pakistan’a iletileceğini belirtti.
Associated Press (AP) haber ajansı ise görüşmelerin dolaylı olacağını ve iki taraf arasında mesajların Pakistanlı yetkililer aracılığıyla iletileceğini ileri sürdü.
ABC NEWS: PAZAR GÜNÜ DOĞRUDAN GÖRÜŞME OLABİLİR
İslamabad’daki hazırlıklara dair Amerikan ABC News kanalına konuşan Pakistanlı bir yetkili ise her iki tarafın da Pakistanlı arabulucularla yapacağı görüşmelerden çıkacak sonucun belirleyici olacağını söyledi. Yetkili, “Heyetler önce bizimle ayrı ayrı bir araya gelecek. Eğer bu görüşmeler olumlu bir atmosferde geçer ve ilerleme sağlanırsa, ABD ve İran heyetlerinin pazar günü doğrudan masaya oturması planlanıyor” dedi.
TRUMP İRAN’IN BİR TEKLİF YAPMAYI PLANLADIĞINI SÖYLEDİ
ABD Başkanı Trump, dün Reuters’e verdiği demeçte, İran’ın ABD’nin taleplerini karşılamayı amaçlayan bir teklif yapmayı planladığını, ancak teklifin içeriğini henüz bilmediğini söyledi.
ABD’nin kiminle müzakere ettiği sorulduğunda Trump, “Bunu söylemek istemiyorum, ancak şu anda iktidarda olanlarla görüşüyoruz” dedi.
NEDEN DÜŞÜK PROFİL?
Bu gelişmelerde dikkat çeken husus ise, İran ve ABD heyetlerindeki düşük profil oluyor. 11 Nisan’daki İslamabad görüşmelerinde ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance, İran heyetine ise İran Meclis Başkanı Muhammed Bakir Kalibaf başkanlık etmişti.
Vance’in de bu hafta sonu İslamabad’da gidebileceği gündeme gelmişti. Ancak bunun İran heyetinde Kalibaf’ın bulunması durumunda söz konusu olacağına dikkat çekiliyordu. Ancak halihazırda Kalibaf’ın İslamabad’a gitmeyeceği kesinleşmiş görünüyor ve bu durumda aynı şey Vance için de geçerli.
İran tarafı, Erakçi’nin İslamabad ziyareti sırasında doğrudan görüşmeleri de geri çevirmiş durumda, bu durumda dolaylı görüşmeler yapılabilir. Bu format 28 Şubat’ta savaş başlamadan önce ABD ile İran heyetlerinin İsviçre’nin Cenevre kentindeki görüşmelerini hatırlatıyor. 6 Şubat’ta başlayan ve sadece 3 tur süren bu görüşmelerde yine Erakçi ve Witkoff vardı ve son görüşme 26 Şubat’ta yapılmış, ancak sonuç alınmayınca iki gün sonra savaş başlamıştı.
ABD – İran gerilimi | Arabulucu Umman iyimser, Trump gidişattan memnun değil
