Türkiye’de emeklilik hesabı yapılırken yalnızca toplam prim günü ve yaş şartı değil, sigortalının son yıllarda hangi statüde çalıştığı da belirleyici olabiliyor. Özellikle çalışma hayatı boyunca SSK (4A), Bağ-Kur (4B) veya Emekli Sandığı (4C) kapsamında farklı dönemlerde primi bulunan vatandaşların, emeklilik başvurusu öncesinde hizmet dökümlerini dikkatle incelemesi gerekiyor. Statüler arasındaki geçişlerde yapılan plansız tercihler, bazı durumlarda emeklilik koşullarının değişmesine ve beklenenden daha geç emekli olunmasına yol açabiliyor.
Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatında, sigortalıların hangi statüden emekli olacağını belirleyen çok kesin bir kural bulunuyor. Genellikle son 7 yıl kuralı olarak bilinen bu yasal maddeye göre, bir çalışanın tüm çalışma hayatı boyunca en son prim ödediği 2 bin 520 prim günü baz alınıyor. Yani fiili olarak son 7 yıllık prim ödeme süresi mercek altına alınıyor. Bu 2 bin 520 günlük sürenin içerisinde, sigortalının hangi kurum adına daha fazla prim ödediğine bakılarak emeklilik şartları netleştiriliyor.
Son 7 yıllık prim ödeme süresi olan 2 bin 520 günün matematiksel olarak yarısından bir fazlası, yani 1261 prim günü kritik sınırı oluşturuyor. Eğer bir çalışan, son 2 bin 520 günlük prim sürecinde 1261 gün ve daha fazla süreyle hangi kuruma prim ödemişse, o kurumun emeklilik şartlarına tabi oluyor. Örneğin çalışma hayatının büyük kısmı SSK’lı olarak geçen ancak son yıllarda kendi işini kurup Bağ-Kur’lu olan bir kişi, eğer Bağ-Kur kapsamında 1261 gün prim öderse, artık SSK’dan değil Bağ-Kur şartlarıyla emekli olmak zorunda kalıyor. Bu durum, erkek çalışanlar için aranan prim gün sayısının bir anda 7 bin 200’den 9 tam yıla, yani 9 bin güne çıkmasına neden olarak emekliliği adeta yakabiliyor.
Uzmanlar, bu 1261 gün yani son 7 yıl kuralının sadece 1 Ekim 2008 tarihinden önce ilk kez sigorta girişi yapılmış olan vatandaşlar için geçerli olduğunun altını çiziyor. 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigoralar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile birlikte bu sistem yeni işe girenler için tamamen değiştirildi. 1 Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez iş hayatına atılan ve sigortalı olan kişilerin hangi kurumdan emekli olacağı son 7 yıla göre değil, tüm çalışma hayatı boyunca en çok hangi kuruma prim ödendiğine bakılarak belirleniyor. Dolayısıyla sigorta başlangıç tarihiniz, kurum değiştirirken hangi kurala uymanız gerektiğini doğrudan belirliyor.
Kurum Değişikliği Yapanlar Dikkat
Hangi kurumdan emekli olacağınız, sadece emeklilik yaşınızı veya prim gün sayınızı değiştirmekle kalmıyor, her ay banka hesabınıza yatacak olan emekli aylığının miktarını da doğrudan etkiliyor. Genel olarak bakıldığında, aynı prim seviyesi ve çalışma yılına sahip olan vatandaşlar arasında, SSK statüsünden bağlanan emekli maaşları, Bağ-Kur statüsünden bağlanan maaşlara göre %20 ile %30 oranında daha yüksek olabiliyor. Bu nedenle, özellikle tavan ücretten veya yüksek primlerle çalışan kişilerin, emeklilik tarihlerine az bir süre kala bilinçsizce Bağ-Kur statüsüne geçmesi ya da limited şirket ortağı olması, gelecekte alacakları maaşta ciddi bir gelir kaybına yol açabiliyor.
