Daha önce iki kez ihlal kararı veren AİHM Büyük Dairesi, Osman Kavala hakkındaki kararını açıkladı. Mahkeme bir kez daha, Kavala’nın derhal serbest bırakılması gerektiğini ifade etti. Kavala’nın avukatları Başak Çalı ve Philip Leach, “Bu vahim adaletsizliğe son verilmesi için kararın artık gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir” dedi.
HABER MERKEZİ – Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını açıkladı.
Başvuru AİHM’in 10 Aralık 2019’da verdiği ilk ihlal kararının ardından Kavala’nın devam eden tutukluluğu, hakkında yürütülen ceza yargılaması ve ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını konu alıyordu.
‘HAKLARI İHLAL EDİLDİ’
Yüksek mahkeme Kavala’nın haklarının ihlal edildiğine bir kez daha karar verdi ve “Derhal serbest bırakılmalı” dedi.
Büyük Daire, Kavala’nın ifade özgürlüğünü düzenleyen Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10. maddesi ile toplantı ve örgütlenme özgürlüğünü düzenleyen 11. maddesinin ihlal edildiğine 15’e karşı 2 oyla karar verdi.
Mahkeme aynı oy çokluğuyla adil yargılanma hakkını düzenleyen 6. maddenin, özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. maddenin ve Sözleşme’deki hakların öngörülmeyen amaçlarla sınırlandırılmasını yasaklayan 18. maddenin de ihlal edildiğine hükmetti. Kavala’nın tahliye olanağı bulunmayan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası nedeniyle AİHS’in işkence ve kötü muamele yasağını düzenleyen 3. maddesinin de ihlal edildiğini belirledi.
Karara sadece yargıçlar Saadet Yüksel (Türkiye) ile Faris Vehabović (Bosna Hersek) muhalif kaldı ve şerh düştü.
‘AYM ERTELEYEREK BELİRSİZLİĞİ UZATTI’
Yüksek Mahkeme, Kavala’nın 9 Haziran 2022’de tutuklu yargılamasına itiraz etmek ve davasına öncelik verilmesini talep etmek amacıyla Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı bireysel başvuruyu hatırlattı.
AYM’nin bugüne kadar herhangi bir karar almadığını belirten Yüksek Mahkeme dosyanın dört yıldır bekletildiğine dikkat çekti.
“Mahkeme (AYM), davayı 25 Temmuz 2023 tarihinde gündemine aldıktan sonra, Genel Kurul’da derhal erteleyerek yargılamayı ve dolayısıyla başvuranın uzun süreli tutukluluğuyla ilgili belirsizliğini uzatmıştır” dedi.
AİHM kararda ayrıca, Kavala’nın 24 Ekim 2023’te sunduğu ve bu kez mahkumiyetinden kaynaklanan özgürlüğünden mahrum bırakılma ile ilgili olan ikinci bireysel başvurusunun da yaklaşık 3 yıldır beklemede olduğu tespitine yer verdi.
‘MAHKUMİYET HÜKÜMSÜZDÜR’
Büyük Daire kararda, Kavala hakkındaki ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının hukuki sonuçlarına ilişkin değerlendirme yaptı.
Türkiye’nin Kavala’yı Sözleşme ihlalleri gerçekleşmemiş olsaydı bulunacağı duruma mümkün olduğunca geri getirmekle yükümlü olduğunu belirtti.
Kavala hakkındaki ceza mahkûmiyetinin “Sözleşme hukuku bakımından hükümsüz” kabul edilmesi gerektiğini kaydetti.
Türkiye hukukunda kesinleşmiş bir AİHM ihlal kararının ardından yargılamanın yenilenmesine imkân veren bir mekanizma bulunduğu hatırlatan Yüksek Mahkeme, Türkiye’den mahkumiyetin bütün sonuçlarını ortadan kaldıracak ve ihlaller için etkili giderim sağlayacak tedbirleri mümkün olan en kısa sürede almasını istedi.
KAVALA’NIN AVUKATLARI: AİHM KARARI GECİKMEKSİZİN UYGULANMALI
Osman Kavala’nın avukatları Başak Çalı ve Philip Leach, AİHM Büyük Dairesi’nin verdiği kararı değerlendirdi. Avukatlar, kararın Kavala’nın ifade, toplantı ve örgütlenme özgürlüğü gibi temel haklarını kullanması nedeniyle özgürlüğünden yoksun bırakılmasına ilişkin AİHM tarafından verilen üçüncü karar olduğuna dikkat çekti.
Kararın “kesin ve nihai” olduğunu belirten avukatlar, “Bu vahim adaletsizliğe son verilmesi için kararın artık gecikmeksizin uygulanması gerekmektedir” dedi.
DAHA ÖNCE İKİ KEZ İHLAL KARARI VERİLMİŞTİ
AİHM, 2019 yılında Osman Kavala’nın tutukluluğunun hukuka aykırı olduğuna ve serbest bırakılması gerektiğine hükmetmiş, ancak Kavala tahliye edilmemişti.
2022 yılında ise Büyük Daire, Türkiye’nin söz konusu karara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğine karar vermişti.
OSMAN KAVALA HAKKINDAKİ YARGI SÜRECİ
Osman Kavala, 1 Kasım 2017’de İstanbul 1. Sulh Ceza Hakimliği’nce “cebir ve şiddet kullanarak Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçlamasıyla tutuklandı.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) 10 Aralık 2019’da Kavala’nın tutukluluğunun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğuna ve derhal serbest bırakılması gerektiğine hükmetti. Buna rağmen 18 Şubat 2020’de Gezi davasından beraat eden Kavala, cezaevinden çıkmadan yeniden gözaltına alındı ve “casusluk” suçlaması ile başka bir dosyadan tekrar tutuklandı.
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi 29 Eylül 2020’de Türkiye’ye Kavala’yı serbest bırakma çağrısı yaptı. Aynı gün İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı yeni bir iddianame düzenledi. 29 Aralık 2020’de ise Anayasa Mahkemesi bireysel başvuruyu reddetti. Ocak 2021’de Bölge Adliye Mahkemesi, Gezi davasındaki beraat kararını bozdu. Yıl boyunca yapılan duruşmalarda Kavala’nın tutukluluğu devam ettirildi.
Ekim 2021’de bu kez diplomatik bir kriz patlak verdi. Aralarında ABD, Almanya, Fransa ve Hollanda’nın da bulunduğu 10 ülke büyükelçisi Kavala’nın serbest bırakılmasını istedi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, söz konusu büyükelçilerin “persona non grata” ilan edilebileceğini söyledi.
2022 yılı başında Gezi ve Çarşı davaları birleştirildi. Savcı, Mart ayında ağırlaştırılmış müebbet istedi. 25 Nisan 2022’de İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, Kavala’yı “casusluk” suçlamasından beraat ettirdi ancak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs”ten ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırdı.
AİHM, Temmuz 2022’de Türkiye’nin Kavala kararını uygulamadığını tespit ederek ihlal kararı verdi. 28 Eylül 2023’te Yargıtay, Kavala’ya verilen ağırlaştırılmış müebbet cezasını onadı.
24 Temmuz 2024’te dönemin Adalet Bakanı Yılmaz Tunç, Kavala’nın avukatlarının yeniden yargılama talebini reddetti. Böylece Kavala’nın tahliyesi yönündeki girişimler sonuçsuz kaldı.
