Eskişehir’de Seyitgazi ilçesindeki Küllüoba Höyük’te bulunan ve üzerinde eksik parmaklı el motifi yer alan pithos mezar, “yas” kavramına işaret ediyor olabilir.
HABER MERKEZİ – Eskişehir’de yapılan kazılarda ortaya çıkarılan ve benzersiz bir el motifi taşıyan Küllüoba pithos mezar, arkeoloji dünyasında yeni tartışmalar başlattı. Mezar, eksik parmaklı el sembolüyle 4 bin yıl önceki dönemlerde var olan sosyal ve ritüel uygulamalara dair önemli ipuçları veriyor.
EL MOTİFİNİN TARİHİ VE ANLAMLARI
İnsanlık tarihinin en eski sanatsal ifadelerinden olan el motifleri, mağara duvarlarından çanak çömleklere kadar geniş bir coğrafyada izleniyor. Eksik parmaklı el motifleri özellikle Fransa’daki Grotte de Gargas Mağarası’nda yoğunluk kazanıyor. Arkeologlar, bu sembollerin “yas” gibi derin kültürel anlamlar taşıdığını vurguluyor.
KÜLLÜOBA’NIN ÖNEMİ
MÖ 3200-2900 yıllarına tarihlenen Küllüoba mezarlığında bulunan pithos, içinde 3-5 yaşlarında bir çocuğa ait iskelet kalıntıları barındırıyor. Üzerindeki dört parmaklı el kabartması ve diğer semboller, araştırmacılar tarafından “yas” temasıyla ilişkilendiriliyor.
ANADOLU’DA BENZER ÖRNEKLER
Hacılar, Höyücek, Köşk Höyük ve Çatalhöyük gibi Anadolu’daki diğer yerleşimlerde de eksik parmak motifleri tespit edildi. Bu durum, benzer ritüel ve sembolik anlamların bölgesel ve tarihsel olarak sürdüğünü gösteriyor.
“YAS” HİPOTEZİ VE ETNOGRAFİK DESTEK
Araştırmalar, eksik parmak motiflerinin sevilen birinin kaybına duyulan yasla bağlantılı olabileceğini ortaya koyuyor. Dünya genelinde birçok kültürde, özellikle Dani Kabilesi’nde, yas tutma ritüeli olarak parmak kesme uygulamalarına rastlanıyor. Küllüoba’daki bulgunun da bu tür bir kültürel iz olduğunu ileri süren uzmanlar, mezarın sembolik bir anne-karnı ve yas elini temsil ettiğini düşünüyor.
TIBBİ BULGULAR VE İLKLER
Kazılarda bulunan kaplarda tespit edilen salisilik asit izleri, ağrı kesici ve iltihap önleyici maddelerin antik dönemde kullanıldığına dair ilk fiziksel kanıtları sunuyor. Bu da olası amputasyon sonrası ağrı yönetimi veya yas ritüellerinde tıbbi bilginin varlığına işaret ediyor.
