ABD donanması Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukayı aşmaya çalışan bir İran gemisine el koydu. Boğazı kapatan İran ise bazı ABD savaş gemilerine saldırdı. Bu gelişmeler, ABD-İran heyetleri arasında bugün İslamabad’da ikincisi planlanan görüşmeleri belirsizliğe ve süresi iki gün sonra dolacak ateşkesi tehlikeye sürükledi. Trump ise hem İran ile anlaşma ihtimalini hem de ağır saldırılar olabileceğini dile getirdi.
HABER MERKEZİ – ABD ile İran arasında yapılan geçici ateşkesin süresi 22 Nisan Çarşamba günü doluyor. Ateşkesin bitmesine günler kala Hürmüz Boğazı’nda kritik bir gelişme daha yaşandı.
×İKİNCİ TUR GÖRÜŞMELER: Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanan ikinci tur görüşmelere ilişkin belirsizlik de sürüyor. Dün ABD heyeti müzakereler için İslamabad’a giderken İran basını Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukası son bulmadan görüşmelere heyet göndermeyeceğini duyurdu.
Gece saatlerinde ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan donanmasının, ülkesinin İran limanlarına uyguladığı ablukayı aşmaya çalışan bir kargo gemisini durdurup ele geçirdiğini açıkladı. Trump, Amerikan donanmasının Touska adlı İran bandıralı gemiye önce Umman Körfezi’nde “durması için adil bir uyarı” yaptığını, daha sonra ateş açıp el koyduğunu söyledi.
×CAN KAYIPLARI: Sekizinci haftasına giren savaşta, farklı ülkelerde hayatını kaybedenlerin sayısı 5 bini geçti. Associated Press’in aktardığına göre İran’da en az 3 bin, Lübnan’da 2 bin 290’dan fazla kişi yaşamını yitirdi. İsrail’de 23 kişi, Körfez ülkelerinde ise 10’u aşkın kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Ayrıca Lübnan’da 15 İsrail askeri ile bölgede görev yapan 13 ABD askerinin de yaşamını yitirdiği belirtildi.
Trump, geminin durmayı reddetmesi üzerine, Amerikan donanmasının gemiyi kendi ifadesiyle “makine dairesine bir delik açarak” durdurduğunu, geminin halen ABD’nin “gözetiminde” olduğunu belirtti. Trump ayrıca Amerikan deniz piyadelerinin gemiyi kontrol altında tuttuğunu ve geminin geçmişteki yasa dışı faaliyetleri nedeniyle yaptırım listesinde olduğunu duyurdu.
İRAN: İHA SALDIRISI DÜZENLEDİK
ABD’nin eylemine İran’dan da karşılık geldi. Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’na göre, İran, ABD savaş gemilerine saldırı gerçekleştirdi.
ABD’nin, İran bayraklı Touska adlı kargo gemisine ateş açarak müdahalede bulunmasının ardından İran Silahlı Kuvvetleri, misilleme olarak ABD’ye ait bazı savaş gemilerine İHA saldırısı düzenledi.
İSLAMABAD’DA GÜVENLİK SEFERBERLİĞİ: ABD-İRAN GÖRÜŞMESİ İÇİN HAZIRLIK
Belirsizliğe rağmen Pakistan, ABD ile İran arasında planlanan görüşmeler için hazırlıklarını sürdürüyor. İki Pakistanlı güvenlik kaynağına göre, ABD heyetinin gelişi öncesinde güvenlik ekipmanları ve araçlar taşıyan iki C-17 kargo uçağı pazar günü bir hava üssüne indi. Başkent İslamabad’da belediye yetkilileri toplu taşıma ve ağır tonajlı araç trafiğini durdurdu. Görüşmelerin daha önce yapıldığı Serena Oteli çevresine dikenli teller yerleştirilirken, otelin tüm misafirlerden ayrılmalarını istediği belirtildi.
İRAN’DAN GERİLİMİ DÜŞÜRME MESAJI
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, hafta sonu yaşanan gerilimin ardından tansiyonu düşürmeye yönelik açıklama yaptı. IRNA’nın aktardığına göre Pezeşkiyan, “Savaş kimsenin çıkarına değil. Tehditlere karşı dururken, gerilimi azaltmak için tüm akılcı ve diplomatik yollar kullanılmalı” dedi. Pezeşkiyan, buna karşın ABD’ye yönelik güvensizliğin sürdüğünü belirterek “düşmana karşı temkinli olmak zorunluluktur” ifadelerini kullandı.
İRAN’DAN GÖRÜŞME AÇIKLAMASI: HENÜZ KARAR YOK
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD ile yeni bir görüşmeye katılma planlarının olmadığını ancak kapıyı tamamen kapatmadıklarını söyledi. Bekayi, “Şu ana kadar, ben burada bulunduğum sürece, bir sonraki müzakere turu için bir planımız yok ve bu konuda alınmış bir karar bulunmuyor” dedi.
HÜRMÜZ İÇİN YENİ ÇERÇEVE ÖNERİSİ: GEÇİŞLERE KISITLAMA VE ÜCRET PLANI
İran Parlamentosu İmar Komisyonu Başkanı Muhammed Rıza Rızayi Koçi’nin Tasnim Haber Ajansı’na yansıyan açıklamalarına göre, Hürmüz Boğazı’nın yönetimine ilişkin bir dizi öneri kamuoyuyla paylaşıldı. Öneriler, boğazdan geçişlere dair ayrıntılı bir çerçeve sunuyor.
Planın başlıkları şöyle:
- İsrail ile bağlantılı tüm gemi ve yüklerin geçişine tamamen yasak getirilmesi
- İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından “düşman” olarak tanımlanan ülkelerin gemilerine yasak uygulanması
- “Direniş ekseni”ne karşı faaliyet yürüttüğü belirtilen ülkelere ait gemi ve yüklerin geçişinin engellenmesi
- Diğer gemiler için ön izin ve “rehberlik, izleme ve güvenlik” hizmetleri karşılığında ücret zorunluluğu
- Geçiş ücretlerinin İran’ın ulusal para birimi riyal ile ödenmesi
- İran-Irak savaşına katılan ülkelerden geçiş öncesi tazminat talep edilmesi
- İran’a tek taraflı yaptırım uygulayan ülke, kurum ve kişilere geçiş izni verilmemesi
- Resmi belgelerde “Basra Körfezi” yerine farklı isim kullanan filoların geçişinin yasaklanması
- Elde edilecek gelirlerin savunma kapasitesinin artırılması, askeri personel ve altyapı için kullanılması
- Kurallara uymayan gemilere el konulması, para cezası uygulanması ve yükün yüzde 20’sine el konulması.
TRUMP: İSRAİL BENİ ASLA İKNA ETMEDİ
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İsrail lideri Benjamin Netanyahu’nun İran savaşıyla ilgili kendisini etkilediği yönündeki eleştirilere yanıt verdi. Trump, “İsrail beni İran’la savaşa asla ikna etmedi, 7 Ekim’in sonuçları ise İran’ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı yönündeki ömür boyu süren görüşümü pekiştirdi” diye yazdı.
Paylaşımında ayrıca “İran’daki sonuçlar muhteşem olacak” diyen Trump, “Ve eğer İran’ın yeni liderleri (Rejim Değişikliği!) akıllıysa, İran harika ve müreffeh bir geleceğe sahip olabilir!” diye yazdı.
TRUMP VANCE’İN PAKİSTAN’A GİTTİĞİNİ SÖYLEDİ, AMA BEYAZ SARAY’DA ORTAYA ÇIKTI
New York Post gazetesi’ne konuşan Trump’ın, Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Elçi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’in Pakistan’a gittiğini söyledi. Konuyla ilgili ayrıca Beyaz Saray’dan yapılmış bir açıklama bulunmamakla birlikte, Associated Press’in (AP) bildirdiğine göre Trump’ın açıklamasından sonra Vance’in konvoyu Beyaz Saray’a geldi; bu da İran savaşıyla ilgili görüşmeler için İslamabad’a gitmediği anlamına geliyor.
Öte yandan Trump, New York Post’a verdiği demeçte, hem “maksimum baskı” mesajı verdi hem de doğrudan görüşme kapısını araladı. Trump’ın aktardığına göer, ABD heyetinin bu gece İslamabad’a ulaşması bekleniyor.
Trump, olası görüşme konusunda “Herkesin ciddi olduğunu varsayıyorum, kimse oyun oynamasın” mesajı verdi.
Trump, İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın tek bir temel şartı olduğunu tekrarladı: “Nükleer silahların tamamen terk edilmesi. “
“Konu çok basit; nükleer silahlara sahip olamazlar” diyen Trump, bu şartın kabul edilmesi durumunda İran’ın ekonomik olarak hızla kalkınabileceğini ve “harika bir ülke” haline gelebileceğini vaat etti.
Molların iktidara geldiği 1979’dan beri ilk kez ABD 11 Nisan’da İslamabad’da bir İran heyetiyle yüz yüze görüşme gerçekleştirmişken, Trump’tan dikkat çekici bir çıkış daha geldi. Trump, “Onlarla bizzat görüşmekte hiçbir sakınca görmüyorum. Eğer niyetleri varsa, temsilcilerimiz dışında ben de onlarla bir araya gelebilirim” dedi.
Olası bir başarısızlık senaryosuna dair de sert uyarılarda bulunan Trump, Hürmüz Boğazı’nda gemilere el koyma operasyonlarının sürüp sürmeyeceğine ilişkin soruya “Detaylara girmeyeceğim ama hayal edebilirsiniz; dertli bir sonuç olur” karşılığını vermekle yetindi. Trump, İran ile anlaşma olmaması halinde ateşkesin uzatılmayacağını ve “çok sayıda bombanın patlayacağı” uyarısında bulunda.
New York Post’a verdiği bu demeçten sonra Trump, FoxNews’e de konuştu. Trump, İran ile anlaşmanın bugün Pakistan’da imzalanacağını söyledi.
Trump, sosyal medya hesabında ayrıca ABD’nin eski Başkanı Barack Obama zamanında 2015’te İran ile imzalanan nükleer anlaşmayı bir kez daha eleştirdi. İran ile yürütülen görüşmelerde Obama’nın imzaladığı anlaşmaya benzer bir taslak üzerinde çalışıldığına ilişkin iddialara sert tepki gösteren Trump, Obama’yı İran’a nükleer silaha sahip olma fırsatı vermekle suçladı ve kendisinin 2018’de bu anlaşmadan çekilerek büyük bir tehlikeyi önlediğini ileri sürdü. Trump, İran ile yapacağı nükleer anlaşmanın Obama zamanında yapılan anlaşmadan çok daha iyi olacağını savundu.
