Sinan Tunçdemir
BM Özel Temsilcisi Pramila Patten, Cuma günü BM’nin yıllık raporunu açıklarken, rakamların küresel ölçekte derinleşen bir eğilimi yansıttığını ve artan güvensizlik, yerinden edilme ve hayatta kalanlar için azalan kaynakların krizi körüklediğini söyledi.
Birleşmiş Milletler, çatışmalarla bağlantılı cinsel şiddetin 2025 yılında dünya genelinde keskin bir şekilde arttığını ve çatışmalardan etkilenen 21 ülkede yaklaşık 10.000 doğrulanmış vakanın kaydedildiğini, bunun bir önceki yıla göre iki katından fazla olduğunu belirtiyor.
Raporda tecavüz, toplu tecavüz, cinsel kölelik, zorla evlendirme, insan ticareti ve kaçırmanın savaş, işkence ve siyasi baskı aracı olarak kullanıldığı belirtiliyor. Başlıca hedef kadınlar ve kız çocukları olsa da, özellikle gözaltı merkezlerinde erkekler, oğlan çocukları ve LGBTQI+ bireyler de etkileniyor. BM, korku, güvensizlik ve erişim eksikliği nedeniyle birçok vakanın bildirilmemesi nedeniyle gerçek sayının muhtemelen çok daha yüksek olduğunu söylüyor.
İSRAİL İLK KEZ LİSTEDE: BM İLE İLİŞKİLER GERGİN
Birleşmiş Milletler, çatışma bölgelerinde cinsel şiddet uygulamakla suçlanan gruplara ilişkin yıllık raporuna İsrail güçlerini de ekledi. Bu, İsrail’in 15 yıldan fazla bir süre önce başlatılan bu listede ilk kez yer alması anlamına geliyor.
Geçtiğimiz Ağustos ayında İsrail, BM tarafından listeye eklenebileceği konusunda zaten uyarılmıştı; bu da kararın habersiz alınmadığı anlamına geliyor. Raporun ekinde, çatışmayla bağlantılı cinsel şiddet kalıplarıyla suçlanan 77 taraf listeleniyor; bunların arasında 62 devlet dışı silahlı grup da bulunuyor. Bu yıl listeye yeni eklenenler arasında Rus silahlı ve güvenlik güçleri, İsrail silahlı ve güvenlik güçleri ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren üç silahlı grup yer alıyor.
BM raporu, İsrail ve Filistin topraklarında Filistinli tutuklulara yönelik cinsel şiddet vakalarını doğrulayabildiğini belirtiyor. Raporda, Gazze ve Batı Şeria’dan 14 erkek, yedi kadın, dokuz erkek çocuğu ve bir kız çocuğunu kapsayan olaylar belgelendi. Rapora göre, istismarlar arasında tecavüz, fiziksel şiddet, zorla çıplak bırakma ve tecavüz tehditleri yer alıyor. Bulgulara ek olarak, Gazze’ye giden bir yardım filosundan serbest bırakılan aktivistler de İsrail gözaltında istismara maruz kaldıklarını bildirdi; uluslararası sulardan alınanlar arasında en az 15 ayrı cinsel saldırı veya tecavüz vakası bildirildi.
İsrail’in BM Büyükelçisi Danny Danon, X adlı platformda yaptığı paylaşımda bulguları reddederek kararı “siyasi” ve “gerçeklerden kopuk” olarak nitelendirdi. İsrail’in her iddiaya kanıt ve ayrıntılı yanıtlar sunduğunu ve BM yetkililerini durumu kendi gözleriyle görmek üzere ziyaret etmeye davet ettiğini belirtti ve BM’yi, gerçekler bulmak istedikleriyle uyuşmadığında hikayesini değiştirmekle suçladı.
Gazze’deki savaş, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te İsrail’e büyük çaplı bir saldırı başlatmasıyla başladı; bu saldırıda yaklaşık 1200 kişi öldü ve 250’den fazla kişi rehin alındı. Gazze Sağlık Bakanlığı’na göre, İsrail’in askeri müdahalesi o zamandan beri 73.000’den fazla Filistinlinin ölümüne yol açtı; bunların büyük çoğunluğu kadın ve çocuktu. Savaş, yakın tarihin en kötü insani krizlerinden birine neden oldu, Gazze’nin neredeyse tüm nüfusunu yerinden etti ve bölgenin büyük bir kısmını harabeye çevirdi.
İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın resmi X hesabından yapılan açıklamada, BM Genel Sekreteri António Guterres ile tüm bağların kesildiği ve yeni bir genel sekreter atanana kadar temasın yeniden kurulmayacağı belirtildi.
Guterres, kendisi ve diğer BM yetkililerinin İsrail’in Gazze’deki davranışlarını kınamasının ardından 2024 yılında İsrail’de istenmeyen kişi ilan edilmişti; bu, o zamandan beri daha da derinleşen ilişkilerde dramatik bir düşüş noktasıydı.
Buna karşılık, BM Genel Sekreteri sözcüsü Stephane Dujarric, günlük basın toplantısında gazetecilere yaptığı açıklamada, genel sekreterin kapısının İsrail temsilcilerine “açık kaldığını” ve diğer tüm üye devletlerle olduğu gibi İsrail ile de görüşmeye hazır olduğunu söyledi.
HAMAS DA LİSTEDE
Hamas da listede yer alıyor; 7 Ekim 2023’te İsrail’e düzenlediği saldırının ardından listeye eklendi. BM’ye göre, 7 Ekim ve sonrasında yaşanan cinsel şiddet iddiaları Hamas tarafından kabul edilmediği ve herhangi bir hesap verebilirlik önlemi bildirilmediği için grup listede kalmaya devam ediyor.
RUS BİRLİKLERİ DE KARA LİSTEDE
Rus silahlı kuvvetleri de bu yıl ilk kez Ukrayna’daki sivillere ve savaş esirlerine yönelik cinsel şiddet nedeniyle kara listeye alındı.
SURİYE: ESKİ VE YENİ REJİMLERE SUÇLAMA
Raporda, eski Esad rejimi döneminde Suriye’deki kadın tutukluların ağırlıklı olarak tecavüze maruz kaldığı, erkek tutukluların ise (erkek çocuklar da dahil olmak üzere) işkence biçimi olarak cinsel şiddete maruz kaldığı belirtiliyor. Bu istismarların eski Suriye rejimi döneminde uzun yıllar boyunca yaşandığı bildiriliyor.
BM, gözaltı merkezlerinin ötesinde, 2025 yılında kaçırma, ardından tecavüz ve zorla evlendirme vakalarını da belgeledi; bu olaylar arasında, kimliği belirsiz silahlı grupların üyeleri tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen Alevi kadınları da içeren vakalar yer alıyor.
Sahil kentlerindeki Alevi katliamları raporu | BM: Yaygın, sistematik ve muhtemel savaş suçu
Lazkiye ve Hums bölgelerinde, Alevi ve Mürşid topluluklarından erkekler ve oğlan çocukları, devlet dışı Suriyeli ve yabancı savaşçılar ile hükümet güvenlik görevlileri tarafından fiziksel istismara maruz kaldılar. Bu bulgular, hem doğrulanmış olayları hem de bildirilen kalıpları içeriyor; bunlardan bazıları, etkilenen bölgelere sınırlı erişim nedeniyle bağımsız olarak tam olarak doğrulanamadı.
Güney Suriye’de silahlı çatışmalar sırasında Dürzi ve bedevi kadınlara yönelik kaçırma ve cinsel şiddet iddiaları ortaya çıktı. İstismarı bildiren mağdurlar ve aileleri, yerel yetkililerden yardım isterken tehditlerle ve engellerle karşılaştıklarını söyledi.
Keyfi infaz, tecavüz, katliam, savaş suçları ve yaptırımlar…
Hükümetin daha sonra yaptığı bir soruşturma, bildirilen 42 kaçırma olayından yalnızca birinin doğrulandığını iddia etti; bu bulgu, 300’den fazla Suriyeli kadın ve sivil toplum örgütü tarafından reddedildi.
Rapor ayrıca, Suriye’nin reformdan geçirilmiş silahlı kuvvetleri içindeki yeni atamalarla ilgili endişeleri de dile getiriyor; en az üç kişinin geçmişte azınlık topluluklarına yönelik cinsel şiddet içeren insan hakları ihlalleriyle bağlantılı olduğu bildiriliyor.
BM, bu tür suistimallerin dünya çapında giderek daha yaygın ve acımasız hale geldiği uyarısında bulunarak, daha güçlü soruşturmalar, hesap verebilirlik, insani yardıma erişim ve mağdurlara daha fazla destek çağrısında bulundu.
Buh aber The Amargi internet sitesinden alınmıştır.
Sinan Tuncdemir: diplomasi, jeopolitika ve uluslararası güvenlik konularını ele alan multimedya gazetecisi. ABD Dışişleri Bakanlığı ve Birleşmiş Milletler’e akredite olup, BM Muhabirleri Birliği yönetim ekibinin bir üyesi olarak, önemli diplomatik ve politika görüşmelerine doğrudan erişime sahip. Washington ve New York’ta yaşayan Tuncdemir’in çalışmaları Ortadoğu, Kürt bölgeleri ve ABD dış politikası üzerine yoğunlaşıyor. Haberlerini ve analizlerini İngilizce, Kürtçe ve Türkçe dillerinde sunuyor.
