ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş, 1 ayı geride bırakıyor. Çatışmalar sürerken Hürmüz Boğazı savaşın kilit noktası durumunda. İran’ın boğağı kapatmasının ardından enerji piyasalarında sert hareketlilikler yaşandı. Bu süreçte brent petrolün varil fiyatı yüzde 45’in üzerinde artarak 105 doların üzerine çıktı.
HABER MERKEZİ – ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlatılan saldırıların 1 gün öncesinde brent petrolün varil fiyatı 72,48 dolardan kapanış yapmıştı. Aradan geçen 1 ayda yaşananlar sonucunda ise rekor üzerine rekor kıran brent petrol fiyatları 27 Mart’ta günü 27 Şubat’a kıyasla yüzde 45,3 artışla 105,32 dolardan tamamladı.
İran, kendisine yönelik saldırıların başlamasının ardından misilleme saldırıları başlatırken Hürmüz Boğazı için ise kısıtlama tedbirleri getirdi.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin yapıldığı bu noktadaki aksama küresel enerji piyasalarını etkiledi.
ABD Başkanı Trump başta olmak üzere ABD’li bürokratlar tarafından yapılan “savaş yakında sona erecek” ya da “görüşmeler olumlu havada seyrediyor” yönündeki açıklamalar kısa vadeli olarak enerji fiyatlarında aşağı yönde hareketliliğe neden olsa da bu durum kısa sürüyor.
Ekonomim’in derlediğine göre, 1 ay boyunca brent petrol fiyatlarındaki değişim şöyle seyretti:
- Saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü 77,74 dolardan kapattı.
- Sonraki günlerde küresel enerji ticaretinde kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditlerin tedarik kesintisi endişelerini artırmasıyla petrol fiyatları 78-86 dolar seviyelerinde işlem görmeye devam etti.
- İran’ın bölgedeki ABD üslerini ve bölgedeki enerji tesislerini hedef alan misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması, önde gelen tanker ve konteyner şirketlerinin geçişleri durdurması ve bazı üreticilerin güvenlik endişeleri nedeniyle üretimlerini kısmaları piyasadaki arz endişelerini derinleştirdi.
- Artan fiyatlar karşısında ABD, Hint rafinerilerinin Rus petrolü almasına geçici bir muafiyet tanısa da Brent petrolün varil fiyatı 6 Mart’ta 94,64 dolara kadar çıktı.
- Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 9 Mart’ta önceki kapanışa göre yüzde 28,9 artışla 119,5 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü.
- Petrol sahaları ve LNG terminallerinde oluşan hasar ile boğazdaki kesintiler küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden oldu.
- Saldırılardan 2 hafta sonra, Avrupa doğal gaz fiyatları saldırı öncesi seviyelere kıyasla yüzde 57 artış kaydetti.
KÖMÜR FİYATLARINDA YÜZDE 13 ARTIŞ
Öte yandan elektrik üretiminde gaz yerine kullanılabildiği için kömür fiyatlarında da artış meydana geldi. 4 haftada kömür fiyatları yüzde 13,8 artış gösterdi.
DÜNYADA PEŞ PEŞE ÖNLEMLER
Akaryakıt fiyatlarında artış sürerken, İngiltere’de bazı akaryakıt istasyonlarında “geçici tedarik kısıtı” yaşandığı bildirildi. Portekiz hükümeti akaryakıt indirimine süresiz devam kararı aldı. Fransa’da hükümetten yakıt fiyatlarındaki artıştan etkilenen sektörlere 70 milyon Euro yardım paketi açıklandı. İspanya Meclisi, küresel enerji ve ekonomik krize karşı alınan önlemlere onay verdi. Norveç Parlamentosu benzin ve dizel vergilerini düşürdü. Hindistan hükümeti benzin ve mazot vergisini düşürdü. Türkiye’de de akaryakıta gelen zammın bir kısmının vergilerle sübvanse edilmesi anlamına gelen eşel mobil sistem devreye alındı.
Öte yandan, Dünya Bankası hükümetleri, firmaları ve hanehalklarını desteklemek için eldeki tüm araçlardan yararlanılacağını duyurdu.
