Trump, Rusya ile Ukrayna arasında enerji ateşkesi sağlandığını duyurdu. Ancak iki taraf da bunu teyit etmiyor. Rusya bu açıklamadan sonra da Ukrayna’da enerji tesislerini vurdu ve Ukrayna’nın ateşkes talebini reddetti. Trump’ın hedefe koyduğu Zelenskiy, “Rusya Trump’ın ateşkesini ihlal etti” dedi. AB ise kapsamlı bir yaptırım paketi açıklıyor.
HABER MERKEZİ – Yüzbinlerce insanın ölümüne yol açan Rusya-Ukrayna savaşı beşinci yılında devam ediyor. Savaşı sonlandırmak için geçen yılın sonbaharında başlayan Rusya-Ukrayna-ABD görüşmeleri 28 Şubat’ta İran’da başlayan savaş nedeniyle akamete uğradı ve Eylül ayında görüşmelerin yeniden canlandırılmasına yönelik girişimlerden henüz bir sonuç çıkmış değil.
ABD Başkanı Donald Trump, başkanlık koltuğuna oturduğu Ocak 2025’ten bu yana savaşın sonlandırılması için devam eden girişimlerde Rusya yanlısı bir eğilim sergilemeye devam ediyor.
Geçen yılın sonbaharında savaşın sonlandırılması için 20 maddelik bir barış planı sunan Trump, sık sık Ukrayna’dan Rusya’nın işgali altında bulunan doğu bölgelerini bırakmasını, Ukrayna ordusundaki asker sayısının sınırlandırılmasını ve Ukrayna’nın NATO üyeliğine yönelik isteğini terk etmesini istedi. Bunlar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Ukrayna’daki savaşın sonlandırılması için dayattığı şartlarla örtüşüyor.
Trump, göreve geldiği ayda Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Beyaz Saray’da gerçekleştirdiği ilk yüz yüze görüşmede sert bir tutum ortaya koydu ve kameraların önünde Zelenskiy’i aşağılayan bir tavır sergilemekten çekinmedi. Trump, sık sık Zelenskiy’i Ukrayna’daki savaşın sonlandırılması çabalarının önünde engel olmakla suçluyor. Trump, son olarak 10 Ekim’de Zelenskiy’i benzer şekilde suçladı ve Ukrayna’nın yeni bir başkan edinmesinin zamanının geldiğini söyledi.
Trump’ın Zelenskiy ile ilişkilerini yeniden geren bu açıklama, Trump’ın Putin ile dizel yakıt anlaşmasını duyurmasından bir gün sonraya denk geldi. 9 Ekim’de Trump, Putin ile görüştüğünü ve Rusya’nın ABD ve küresel piyasalara milyonlarca ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı.
Trump’ın Rusya ile enerji konusundaki yakınlaşmasının ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerle doğrudan ilgili olduğuna dikkat çekiliyor. ABD’de 3 Kasım’da yapılacak ara seçimler öncesinde yüksek enerji fiyatları nedeniyle baskı altında olan Trump, 11 Ekim’de ise Ukrayna ve Rusya’nın birbirlerinin enerji altyapılarına yönelik saldırılar gerçekleştirmeyecekleri konusunda ateşkes anlaşmasına vardıklarını duyurdu. Bu ateşkes duyurusu Ukrayna ve Avrupa ülkelerini şaşırttı; öbür yandan Rusya’dan da olumlu bir karşılık bulmadı. Zelenskiy, Trump’ın ateşkesle ilgili açıklamasının ardından “Haberim yok ama hazırız” dedi.
Trump’ın enerji sektöründe ateşkes ilan etmesi, bir ay önce yaptığı ve iki tarafın da hiçbir zaman teyit etmediği ateşkes ilanına benziyordu.
RUSYA’DAN YENİ SALDIRILAR: ENERJİ TESİSLERİ DE VURULDU
Trump’ın Ukrayna’yı baskı altına alan son çıkışlarına karşılık Rusya’nın saldırıları sürüyor ve Rusya’dan gelen açıklamalar aynı zamanda Trump’ın ateşkes açıklamasının gerçekliğini de sorgulatıyor.
Ekim ayı başından bu yana başta başkent Kiev olmak üzere çeşitli Ukrayna kentlerine yönelik insansız hava araçları ve füzelerle saldırılarını sürdüren Rusya, 100 civarında insanın ölümüne yol açtı.
Rusya, Trump’ın dünkü ateşkes açıklamasından sonra da saldırılarını sürdürdü. Rusya’nın Ukrayna’ya gece boyunca ve bugün düzenlediği saldırılar dalga dalga gerçekleşti; enerji tesisleri de hedefler arasında yer aldı.
Ukrayna’nın ikinci büyük kenti Harkiv’e düzenlenen saldırıda en az 3 kişinin yaşamını yitirdiği ve en az 22 kişinin de yaralandığı bildirildi. Ayrıca İvano-Frankivsk şehrinde de en az 3 kişinin öldüğü kaydedildi. Saldırılarda Harkiv yakınlarındaki bir elektrik santrali de vuruldu.
ZELENSKIY: RUSYA TRUMP’IN ENERJİ ATEŞKESİNİ İHLAL ETTİ
Trump’ın enerji ateşkesini yalnızca medyadan öğrendiğini söyleyen Zelenskiy, gece yarısı Ukrayna’da bir Rus jet motorlu insansız hava aracının bir doğalgaz üretim tesisini vurduğunu ve bir benzin istasyonunun da birkaç insansız hava aracı tarafından hedef alındığını belirtti.
Zelenskiy, Varşova’da video konferans yoluyla yaptığı konuşmada, “Rusya, Başkan Trump tarafından ilan edilen enerji ateşkesini ihlal etti. Bu enerji ateşkesi işe yarayabilir ve Amerikalılar gerçekten şimdi devreye girip Rusların buna saygı duymasını sağlarsa, savaşı sona erdirmeye yönelik önemli bir adım olabilir. Amerikalılar ve Ruslar arasındaki koşulların ayrıntılarını bekliyoruz ve Amerikalıların atmaya hazır olduğu somut bir adımı görmeyi bekliyoruz” diye konuştu.
Zelenskiy, Ukrayna’nın gece boyunca Rus rafinerilerine herhangi bir saldırı düzenlemediğini de söyledi ancak Rusya’nın Kiev’in rafinerileri askıya almasını istiyorsa Ukrayna’nın enerji sistemine yönelik saldırılarını durdurması gerektiğini açıkça belirtti. Ayrıca Zelenskiy, savaş zamanında askıya alınan seçimlerin Moskova 60 günlük tam bir ateşkesi kabul ederse yapılabileceğini söyledi.
RUSYA, ENERJİ ATEŞKESİNİ TEYİT ETMEDİ, GÖRÜŞMELERİN SÜRDÜĞÜNÜ DUYURDU
Trump’ın enerji ateşkesine yönelik açıklamaları Rusya’dan da tam karşılık bulmuş değil. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Rusya’nın olası bir enerji ateşkesi konusunda görüşmelerinin devam ettiğini ve daha fazla bilginin zamanı geldiğinde açıklanacağını söylemekle yetindi. Ancak Peskov, Zelenskiy’nin 60 günlük ateşkes önerisini de reddetti.
Peskov, “Kremlin’de hem Başkan Putin hem de diğer kademelerdeki yetkililer defalarca ateşkes istemediğimizi belirttiler. Uzun vadeli barış istiyoruz ve bunu başarmak için mümkün olan her şeyi yapmaya hazırız” dedi.
AB’DEN KAPSAMLI YAPTIRIM PAKETİ
Bu arada Trump’ın enerji ateşkesine yönelik açıklaması Avrupa ülkelerinde de şüpheyle karşılandı. Zelenskiy’i desteklemeye devam eden Avrupalı müttefikleri ABD’yi Moskova’ya baskı yapmaya devam etmeye çağırdı. Avrupa Birliği (AB) ise 2022’deki Rus işgalinden bu yana en büyük yaptırım paketini 7 Ekim’de onayladı.
AB, daha önce Rusya’ya yönelik 21 yaptırım paketi duyurmuştu.
Rusya’ya yönelik 1.646 yeni yaptırım kararını onayladı; bunların büyük çoğunluğu Rusya’nın askeri sanayi kompleksine odaklanıyor. Yeni eklenen kuruluş ve bireylerin yarısından fazlası, yalnızca ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleri tarafından önlenebilen 9M723 Iskander-M gibi Rus balistik füzelerinin üretim zincirinde yer alıyor.
Bu yaptırımlar, füze testleri ve araştırmalarının yanı sıra Rusya’nın Iskander sistemi için katı yakıt ve roket motoru üretimiyle ilgili bir dizi kuruluşu kapsıyor. AB ayrıca, çeşitli füze sistemlerinde kullanılan özel tekstil ürünleri, sentetik ve karbon elyaf üreticilerini de hedef alıyor.
Ayrıca listede insansız hava aracı üreticileri, denizaltılara hizmet veren tersaneler ve Rus işgali altındaki Ukrayna topraklarında parlamento üyeliği için yarışan 77 Rus siyasetçi de yer alıyor.
Yaptırımların bugün Lüksemburg’da bir araya gelen AB dışişleri bakanları toplantısında resmen kabul edilmesi bekleniyor. Toplantı öncesinde açıklama yapan AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, “ABD en büyük müttefikimiz, ancak mesajımız açık: Bu savaşı sona erdirmek istiyorsak tek yol Rusya üzerindeki baskıyı artırmak. Bu savaşı Rusya başlattı. Bunu unutmamalıyız” diye konuştu.
Kallas, Beyaz Saray’a Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham tarafından desteklenen ve Moskova’ya yönelik kapsamlı yaptırımlar ile gümrük tarifeleri öngören yasa tasarısını hayata geçirme çağrısı yaptı. Graham’ın ani ölümünün ardından kabul edilen yasa, nihai kararı Trump’ın takdirine bırakıyor.
