İran’a dönük saldırıların ardından kapatılan ve halen gerilim yüksek olduğu Hürmüz Boğazı’nda aylardır bekleyen ticaret gemileri, ABD ordusuyla koordinasyon halinde geceleri ‘karartma’ uygulayarak hareket ediyor. Bu geçişler İran’ın tepkilerini test etme görevi de görüyor. Öte yandan ABD ordusu bugün İran limanlarına yanaşmaya çalışan Gambiya bandıralı bir gemiyi vurdu.
HABER MERKEZİ – İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ardından savaşın kilit noktası haline gelen Hürmüz Boğazı tamamen açık olmasa da bazı gemiler buradan geçmeye devam ediyor. Dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin önemli geçiş güzergahı olan boğazda, ABD ordusuyla iş birliği yapan bazı gemiler geçiş yapmayı sürdürüyor.
Wall Street Journal’ın haberine göre, son haftalarda aralarında dünyanın en büyük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinin de bulunduğu gemi filoları, süregelen savaş ortamında bu ‘tehlikeli’ boğazdan geçiş yaptı ve bu durum küresel ekonomi için küçük de olsa bir nefes borusu sağladı.
Sektörün önde gelen taşıma firmaları, ‘karartma’ uygulayarak seyrediyor; ışıklarını söndüren gemiler, çarpışmaları önlemeye yardımcı olan ve Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) olarak bilinen navigasyon cihazlarını devre dışı bırakarak yol alıyor. Bu sistemin kapatılması, gemilerin elektronik olarak takip edilmesini zorlaştırırken, İran tarafından düzenlenebilecek olası saldırılara hedef olma riskini de azaltıyor.
GEMİLER ABD ORDUSUYLA İLETİŞİM HALİNDE
Boğazdan geçebilmek için bazı gemiler, İran limanlarını abluka altında tutan, deniz trafiğini izlemek ve gemilerin güvenli geçişine yardımcı olmak için radar, insansız hava araçları (İHA) ve diğer araçları kullanan ABD ordusuyla sürekli iletişim halinde kalıyor.
Gemi sahipleri ve Amerikalı yetkililere göre ABD, gemilere iletişimi ne zaman kesecekleri ve İran’dan gelebilecek tehditlere karşı nasıl yanıt verecekleri konusunda danışmanlık hizmeti sağlıyor.
Gemilerin boğazdan herhangi bir zarar görmeden geçmesi, İran’ın bu su yolu üzerindeki kontrolünün yanı sıra Tahran’ın ABD ile yürüttüğü müzakerelerdeki etkisinin de bir testi olarak görülüyor. Zira seyrüsefer serbestisi, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
İran resmi medyası, Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri’nin su yolunun kontrolünü ve yönetimini sürdüreceğini bildirdi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’na (CENTCOM) göre, geçen hafta içinde Devrim Muhafızları Ordusu boğaz çevresine deniz mayını döşeme girişiminde bulundu ve bölgeye beş adet tek yönlü taarruz tipi İHA fırlattı.
ABD bu hamlelere, mayın döşeme teknelerini batırarak ve İran’ın füze ile İHA mevzilerini bombalayarak karşılık verdi. Söz konusu saldırıları ‘savunma amaçlı’ olarak nitelendiren ABD, İran ile devam eden ateşkes sürecine bağlı kalındığını teyit etti.
YUNAN GEMİSİ 3 AY SONRA GEÇEBİLDİ
Yürütülen müzakerelerde İran, geçiş ücreti uygulama ihtimali de dahil olmak üzere, gelecekte boğazdaki gemi hareketliliğinin onaylanmasında rol oynaması gerektiği konusunda ısrar ediyor; ancak Washington bu talebi kesin bir dille reddediyor.
Yunanistan’a ait, 2 milyon varil ham petrol yüklü dev bir petrol tankeri, bu haftanın başlarında Umman kıyısı açıklarındaki su yolundan geçerken ABD ordusuyla iletişim kurdu. Mart ayının başından bu yana Arap Körfezi’nde mahsur kalan gemi, şu anda yükünü teslim etmek üzere Hindistan’a doğru ilerliyor.
‘HERKES FIRSAT KOLLUYOR’
Denizcilik istihbarat firması Windward’ın analistlerinden Michelle Wiese Bockmann, “Herkes gemilerini dışarı çıkarmak için uygun bir fırsat kolluyor” değerlendirmesinde bulundu. Gemi takip ve veri analiz şirketi Kpler’in kayıtlarına ve bir mürettebat üyesinin verdiği bilgilere göre, Çinli bir şirkete ait olan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) Brezilya’ya gübre taşıyan Fixstar adlı gemi de körfezde yaklaşık üç ay mahsur kaldıktan sonra, 17 Mayıs gecesi boğazı başarıyla geçti. Mürettebat üyesi, geminin gece saatlerinde Otomatik Tanımlama Sistemi’ni (AIS) kapattığını ve Umman kıyıları boyunca seyrettiğini belirtti.
Buna karşılık, savaş öncesinde günde 100’den fazla geminin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı günümüzde her gün kullanan gemi sayısı, eski oranlara kıyasla hâlâ oldukça düşük bir seviyede seyrediyor.
×
ABD İRAN’A GİDEN GEMİYİ VURDU
Öte yandan ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığına göre, Gambiya bayraklı Lian Star adlı yük gemisi, bir İran limanına girmeye çalışırken gece boyunca ABD güçlerinin 20’den fazla uyarısını dikkate almadı. ABD ordusu, cumartesi geç saatlerde yaptığı açıklamada, kuvvetlerinin İran limanlarına uyguladığı ablukayı delmeye çalışan bir ticari gemiyi, makine dairesine füze atarak durdurduğunu bildirdi.
Bu son olayla birlikte ABD ordusu, ablukayı delmeye çalışan altı gemiyi durdurmuş oldu; bunlardan yalnızca birine yoluna devam etmesine izin verildi. Orduya göre, başka 116 geminin rotası da değiştirildi.
7 Nisan’dan bu yana yürürlükte olan ateşkese rağmen gelen bu haberin taraflar arasındaki anlaşma sürecine nasıl etki edeceği ise belirsiz.
