IEA Başkanı Fatih Birol, enerji krizinde ülkelerin petrol ve yakıt stoklamasının piyasaları bozduğunu belirterek ihracat kısıtlamalarından kaçınılması çağrısı yaptı.
HABER MERKEZİ – Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın tetiklediği enerji krizinde ülkelerin petrol ve yakıt stoklama eğilimine karşı uyardı.
Birol, Financial Times’a yaptığı açıklamada, ülkelerin ihracat yasakları ve kısıtlamalar getirmemesi gerektiğini belirterek, “Bu tür adımlar için en kötü zamandayız. Ticaret ortakları, müttefikler ve komşular bunun sonucunda zarar görür” dedi.
ASYA’YA MESAJ
Birol, doğrudan isim vermese de açıklamalarının özellikle Çin’e yönelik olduğu değerlendiriliyor. Çin, savaşın başlamasından bu yana benzin, dizel ve uçak yakıtı ihracatını yasaklayan tek büyük ülke olurken, Hindistan da ihracata ek vergiler getirdi. “Büyük rafineri kapasitesine sahip Asya ülkeleri bu kararları yeniden gözden geçirmeli” diyen Birol, kısıtlamaların sürmesi halinde Asya piyasalarında etkilerin “dramatik” olacağını söyledi. Birol’ün çağrısının, yakıt fiyatlarının galon başına 4 doları aşması ve özellikle Kaliforniya’da uçak yakıtı sıkıntısı riskinin artması nedeniyle ABD’de gündeme gelen ihracat yasağı tartışmalarını da kapsadığı belirtiliyor. ABD yönetimi şu ana kadar yalnızca ham petrol ihracatına yönelik yasak ihtimalini dışladı.
IEA’NIN ÇABASI ZORLAŞIYOR
Birol, bazı ülkelerin stoklarını artırmasının, IEA’nın stratejik rezervlerden 400 milyon varil petrol ve yakıt salarak piyasayı dengeleme çabalarını zayıflattığını söyledi. “Biz koordineli şekilde rezervleri serbest bırakırken bazı ülkelerin stok artırdığını görüyoruz. Bu yardımcı olmuyor” dedi.
ABD VE ÇİN STOKLARI ARTIRDI
Son haftalarda stoklarını artıran ülkeler arasında ABD ve Çin öne çıkıyor. ABD’nin stokları yıllık bazda yüzde 5 artarken, Çin’in kara depolarındaki ham petrol stoklarının 1,3 milyar varile ulaşması bekleniyor.
HÜRMÜZ UYARISI
Birol, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde nisan ayında kaybedilecek petrol ve ürün miktarının mart ayının iki katına çıkacağını söyledi. Normal koşullarda küresel petrol ve LNG akışının yaklaşık beşte biri bu hat üzerinden geçiyor. Avrupa’da dizel ve uçak yakıtı fiyatlarının artmasına rağmen henüz fiziki bir kıtlık yaşanmadığını belirten Birol, Orta Doğu kaynaklı aksaklıkların sürmesi halinde durumun değişebileceğini ifade etti.
ENERJİ SİSTEMİ DEĞİŞEBİLİR
Birol, krizin 1970’ler ve 2022 sonrası dönemde olduğu gibi küresel enerji sistemini yeniden şekillendirebileceğini söyledi. Nükleer enerjiye dönüş, elektrikli araçların artışı ve yenilenebilir kaynakların güçlenmesi öngörülürken, kömür kullanımında da artış ihtimali bulunduğunu belirtti. Ayrıca doğal gaz sektörünün son yıllardaki krizler nedeniyle itibar kaybı yaşadığını vurgulayan Birol, sektörün bu algıyı tersine çevirmek için “çok çalışması gerektiğini” ifade etti.
