Atmosfere salınan cıva okyanuslara taşınarak metilcıvaya dönüşüyor. Bu madde balıklarda birikiyor ve özellikle Pasifik ada ülkelerinde yoğun tüketim nedeniyle insan sağlığı açısından risk oluşturuyor.
HABER MERKEZİ- Pasifik Okyanusu’ndaki ada ülkelerinde deniz ürünleri temel besin kaynaklarından biri olmaya devam ediyor. Ancak son yıllarda yapılan araştırmalar, bu besin zincirinde cıva birikiminin arttığını gösteriyor.
Cıva, doğal süreçlerle de ortaya çıkan bir element olmasına rağmen, günümüzde büyük ölçüde insan faaliyetleri sonucu atmosfere karışıyor. Kömür santralleri, metal üretimi, çimento fabrikaları ve bazı sanayi kolları bu salımın başlıca kaynakları arasında yer alıyor. Atmosfere yayılan cıva, rüzgârlarla taşınarak okyanuslara ulaşıyor. Burada mikroorganizmalar tarafından metilcıvaya dönüştürülüyor. Bu form, canlılar üzerinde daha yüksek toksik etki gösteriyor.
Metilcıva deniz canlılarının dokularında birikiyor ve besin zinciri boyunca yoğunlaşarak özellikle büyük balık türlerinde daha yüksek seviyelere ulaşıyor. Kılıç balığı, ton balığı, köpekbalığı ve uskumru gibi türlerde bu birikime sıkça rastlanıyor. Pasifik ada ülkelerinde nüfusun büyük bölümü protein ihtiyacını deniz ürünlerinden karşıladığı için bu durum doğrudan halk sağlığıyla ilişkilendiriliyor.
YOKSUL HALKLARI ZEHİRLEYEN ZENGİN GELİŞMİŞLİK
IPS News haberine göre Pasifik adalarından Tuvalu cıva maruziyetini en yoğun yaşayan ülkelerden biri. Meselenin sadece mevcut kirliliği azaltmakla sınırlı olmadığını söyleyen uzmanlar, asıl önemli adımın, cıvanın çevreye ulaşmasını baştan engellemek olduğuna işaret ediyor. Bu kapsamda cıva içeren ürünlerin kullanımının azaltılması, atıkların güvenli biçimde bertaraf edilmesi ve özellikle enerji üretiminde emisyonların düşürülmesi temel önlemler arasında sıralanıyor.
Cıvaya maruziyetin iki temel kaynağı var:Tüketilen deniz ürünleri ve günlük hayatta kullanılan bazı ürünler: Floresan lambalar, elektrikli ekipmanlar, diş dolguları ve bazı kozmetik ürünler. Bu ürünlerin atık haline geldikten sonra uygun şekilde ayrıştırılmaması, cıvanın yeniden çevreye karışmasına yol açıyor.
Bölgedeki birçok ada ülkesinde atık yönetim altyapısının sınırlı olması, sorunu büyüten etkenlerden biri. Cıva içeren atıklar çoğu zaman ayrıştırılmadan depolanıyor, yakılıyor ya da doğrudan çevreye bırakılıyor. Bu da cıvanın suya ve toprağa karışmasını kolaylaştırıyor.
ÖZELLİKLE FETÜS İÇİN BÜYÜK RİSK
Sağlık açısından bakıldığında cıva, sinir sistemi başta olmak üzere birçok organ üzerinde olumsuz etkilere sahip. Özellikle hamilelik döneminde maruziyet, gelişmekte olan fetüs için risk oluşturuyor. Farklı ada ülkelerinde yapılan araştırmalar, doğurganlık çağındaki kadınların önemli bir bölümünde yoğun balık tüketimine bağlı olarak güvenli sınırların üzerinde cıva seviyeleri bulunduğunu gösterdi..
Pasifik bölgesinde yürütülen “Cıvasız Pasifik” girişimi, kirliliğin izlenmesi, kamuoyunun bilgilendirilmesi, cıva içeren ürünlerin denetlenmesi ve atık yönetiminin iyileştirilmesini hedefliyor. Ayrıca yeni yasal düzenlemeler geliştirilmesi ve cıva emisyonlarının azaltılması için çalışmalar yürütülüyor.
MARTILAR, PENGUENLER VE DİĞERLERİ
Şubat ayında Science of The Total Environment dergisinde yayımlanan bir araştırmada bilim insanları, 108 türden 11 binden fazla deniz kuşunun kanındaki cıva düzeylerini analiz ederek okyanuslardaki cıva kirliliğinin dağılımını belirledi.
Sonuçlar, cıva düzeyinin kuşların beslenme biçimine, ne kadar derine dalarak avlandığına ve vücut büyüklüğüne bağlı olarak değiştiğini gösteriyor.
Özellikle besin zincirinin üst basamaklarında yer alan, vücut kütlesi daha büyük olan ve derin sularda beslenen kuşlarda cıva birikiminin daha yüksek olduğu belirlendi.
Araştırma, okyanuslardaki cıva kirliliğinin dünya genelinde eşit dağılmadığını da ortaya koydu.
Kuzey Atlantik ve Kuzey Pasifik gibi bazı bölgelerde cıva seviyesi daha yüksek ölçülürken Güney Okyanusu gibi bölgelerde ortalamanın altında değerler gözlendi.
