9 Kasım 2026 Nûmedya24
Köşe Yazısı

Muktedirin kurgusu, gerçekle savaş ve müdanasızlık

Muktedirin kurgusu, gerçekle savaş ve müdanasızlık

Pınar ÖĞÜNÇ

Her şey birilerinin gözleri ve cep telefonu kameralarının önünde oluyor. “Öldürdünüz onu” diye bağırıyor çeken kadın, “öldürdünüz onu”.

“Savaş fotoğrafları savaşları durdurmaya yetti mi” diye soruyordu Susan Sontag, orada kalmıştık. 19. yüzyıl başından çeşitli görüntüler varsa da 1853-56 arasında Kırım Savaşı sırasında İngiliz fotoğrafçı Roger Fenton’un çektikleri ilk savaş fotoğrafları olarak kabul görüyor.

Fotoğraf bir ordunun “şanlı” direnişini belgelemek, savaşın gerçek nedenini gölgelemek, -haklısı nasıl oluyorsa- haksız bir savaşın taraftarlarını imanlı tutmak için de çekilebilir. Parçalanmış çocuk bedenleriyle, nihayetinde mutlak geriye kalacak insan yıkımıyla, kent harabeleriyle savaşın vahşetini gösterenler ya da görür gibi olduğumuz savaş tanıklıklarını okumak neden savaşları durdurmaya yetmiyor? Böyle dünyaya dün gelmiş kadar erken ve saf soruları unuttuğumuz için de hayıflanmalıyız. Bu da bir kayıptır.

Perşembe günü bu meridyende güneş göründüğünde sosyal medya ABD’nin Minneapolis kentinden görüntülerle doluydu; günün ileri saatlerinde gezegenin başka trajedileriyle akışta seyrekleşecek kayıtlar. Emniyet güçleri içinde dahi daha kuralsız, insafsız ve cezasız bir birim olarak inşa edilen Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) polisleri bir kadını, 37 yaşındaki ABD vatandaşı Renee Nicole Good’u arabasında kafasından vurarak öldürmüştü.

Kaldırımda tam olay yerine dönük bir cep telefonu kamerası, şayet bu bir film sahnesi olsa neredeyse yönetmenin tercih edeceği açı ve kadrajla her şeyi çekiyor. Maskeli bir grup adamın sürücüye arabadan inmesi için bağırması, kapısını açmaya yeltenmesi, kadının panikle direksiyonu kırıp oradan uzaklaşmak istemesi, arkasından birkaç el silah sesi, yayı boşalmış bir oyuncak gibi duruveren aracın kana bulanmış hava yastığı. Derken kadının ölüp ölmediğini kontrol etmek isteyen ve kimliğini gösteren bir hekimin özellikle reddedilmesi, şu kelimeleri duymamız: “Bana ne…”

Sosyal medyada, her şeyin fazlaca net olduğu görüntüler her paylaşıldığında altında bu çağın nabzı gibi atan bir zincir sallanıyor. Trump’ın “nefsi müdafaa” açıklamasına ve provokasyon hikayesine düşünmeden taraf olanlar, dur ihtarına uymadığı için kadını suçlayanlar, zaten orada ne yaptığını sorgulayanlar, göçmen nefretini kusanlar. ABD, “kral” Trump’tan büyük sonuçta, polis şiddetini, ICE’nin müphem varlığını sorgulayanlar da var. Olay yerine yürüyüş mesafesinde 2020’de bir polis tarafından göz göre göre öldürülen George Floyd’u ve aynı şiddeti yaşamış nice siyahı hatırlatan, ancak bir beyazın mağduriyetiyle galeyana gelenlere sitem edenler de dolu haklı olarak.

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYIN

İlgili Haberler

Faik Bulut yazdı

ABD iç ve dış politikasında seçim sonrası muhtemel değişiklikler

... Irak-Suriye hattındaki yabancı enerji şirketlerinden birine arka çıkan emlakçı tüccar Tom Barrack’ın da azli mümkündür. Esasen kendisinin geçen hafta Suriye geçici Başkanı Ahmed Şara’yı eleştirmesi, Alevi, Dürzi ve Kürtlere yönelik siyasetinden hoşnut kalmaması ve Suriye’ye yatırım yapmanın kazançlı olmadığını söylemesi dikkat çekici olmalıdır. Barrack’ın bir eliyle Şara’nın ensesine tokat vurması, diğer eliyle külahını düzeltmesi hayra alamet olmasa gerek!

Doğu Ergil yazdı

Devlet aklı ile iktidar çıkarı arasındaki gerilim olabilir mi?

Bir ülkede devlet kurumları belirli bir siyasal kadronun devamlılığına bağımlı hâle gelirse, iktidar değişikliği olağan bir demokratik süreç olmaktan çıkarak kurumsal bir belirsizlik kaynağına dönüşebilir. Bu durumun iki sonucu vardır: İktidar, kendi devamlılığını devletin istikrarıyla özdeşleştirme eğilimine girebilir. Buna ilâveten, devlet kurumları, görevlerini yerine getirirken hukuktan çok siyasal beklentileri gözetmeye başlayabilir.

Sedat Ulugana yazdı

Zilan'da katliamdan sonra: Kayyum, sürgün ve gasp edilen bir memleket

Oysa Zilan'ın tarihini yazmak, yalnız öldürülenlerin izini sürmek değildir. Sağ kalanların başına gelenleri, sürgünde doğan ve büyüyen çocukları, yirmi yıl sonra harap köylerine dönen aileleri, el değiştiren arazileri ve yasak bölge ilan edilen bir memleketin yeni sahiplerini de araştırmak gerekir. Çünkü 1930 yazında Zilan'da yaşanan katliam, geride kalan Kürtlerin hayatını belirleyen uzun bir sürecin başlangıcı olmuştu.

Ercan Jan Aktaş yazdı

Gençliğin haysiyet isyanı

Belki de bugün dünyanın farklı coğrafyalarında yükselen bu gençlik hareketlerinin en önemli ortaklığı, yalnızca mevcut düzene karşı çıkmaları değil, başka türlü bir yaşamın mümkün olduğuna dair inancı yeniden yeşertmeleridir. Gençler, kendilerine miras bırakılan eşitsizlikleri, savaşları, ekolojik yıkımı, göçmen ve yabancılara karşı nefreti, güvencesizliği ve iktidar ilişkilerini kaçınılmaz bir kader olarak kabul etmiyorlar. Kendi yaşamlarının seyircisi olmayı reddederek sözün, kararın ve ortak geleceğin öznesi olmak istiyorlar. Bu nedenle mesele yalnızca bir kuşağın öfkesi ya da geçici bir protesto dalgası değildir. Bütün bu gelişmeleri  siyasetin, toplumsal ilişkilerin ve birlikte yaşama kültürünün yeniden kurulmasına yönelik tarihsel bir arayış olarak da okumak mümkündür.

Akın Olgun yazdı

Demirtaş ve tarihin şahitliği

10 yıldır yazan, üreten, anlatan bir Demirtaş gerçekliği var. Tarihi kendine şahit yazan tüm liderler gibi o da notlar düşüyor bugünden yarına. İçeriden dışarıya konuşanların, dışarıdan içeriye seslenenlerden daha derin, daha donanımlı olmasının nedeni, sanıldığı gibi düşünmeye çok vakit bulmalarından değil, düşünmenin ve üretmenin ayakta kalmanın tek yolu olduğunu bilmelerindendir. Duvarları aşan hayalin, aklın izleri bu yüzden edebiyata, sanata, siyasete çok güçlü şekilde akar.

Faik Bulut yazdı

ABD iç ve dış politikasında seçim sonrası muhtemel değişiklikler

... Irak-Suriye hattındaki yabancı enerji şirketlerinden birine arka çıkan emlakçı tüccar Tom Barrack’ın da azli mümkündür. Esasen kendisinin geçen hafta Suriye geçici Başkanı Ahmed Şara’yı eleştirmesi, Alevi, Dürzi ve Kürtlere yönelik siyasetinden hoşnut kalmaması ve Suriye’ye yatırım yapmanın kazançlı olmadığını söylemesi dikkat çekici olmalıdır. Barrack’ın bir eliyle Şara’nın ensesine tokat vurması, diğer eliyle külahını düzeltmesi hayra alamet olmasa gerek!

Doğu Ergil yazdı

Devlet aklı ile iktidar çıkarı arasındaki gerilim olabilir mi?

Bir ülkede devlet kurumları belirli bir siyasal kadronun devamlılığına bağımlı hâle gelirse, iktidar değişikliği olağan bir demokratik süreç olmaktan çıkarak kurumsal bir belirsizlik kaynağına dönüşebilir. Bu durumun iki sonucu vardır: İktidar, kendi devamlılığını devletin istikrarıyla özdeşleştirme eğilimine girebilir. Buna ilâveten, devlet kurumları, görevlerini yerine getirirken hukuktan çok siyasal beklentileri gözetmeye başlayabilir.

Sedat Ulugana yazdı

Zilan'da katliamdan sonra: Kayyum, sürgün ve gasp edilen bir memleket

Oysa Zilan'ın tarihini yazmak, yalnız öldürülenlerin izini sürmek değildir. Sağ kalanların başına gelenleri, sürgünde doğan ve büyüyen çocukları, yirmi yıl sonra harap köylerine dönen aileleri, el değiştiren arazileri ve yasak bölge ilan edilen bir memleketin yeni sahiplerini de araştırmak gerekir. Çünkü 1930 yazında Zilan'da yaşanan katliam, geride kalan Kürtlerin hayatını belirleyen uzun bir sürecin başlangıcı olmuştu.

Ercan Jan Aktaş yazdı

Gençliğin haysiyet isyanı

Belki de bugün dünyanın farklı coğrafyalarında yükselen bu gençlik hareketlerinin en önemli ortaklığı, yalnızca mevcut düzene karşı çıkmaları değil, başka türlü bir yaşamın mümkün olduğuna dair inancı yeniden yeşertmeleridir. Gençler, kendilerine miras bırakılan eşitsizlikleri, savaşları, ekolojik yıkımı, göçmen ve yabancılara karşı nefreti, güvencesizliği ve iktidar ilişkilerini kaçınılmaz bir kader olarak kabul etmiyorlar. Kendi yaşamlarının seyircisi olmayı reddederek sözün, kararın ve ortak geleceğin öznesi olmak istiyorlar. Bu nedenle mesele yalnızca bir kuşağın öfkesi ya da geçici bir protesto dalgası değildir. Bütün bu gelişmeleri  siyasetin, toplumsal ilişkilerin ve birlikte yaşama kültürünün yeniden kurulmasına yönelik tarihsel bir arayış olarak da okumak mümkündür.

Anasayfa