Aralık protestolarının üzerinden 8 ay geçti. İran yargısı protestolara katılan ya da protestocuları savunan avukatları tutuklamaya devam ediyor. Aralarında Kürt avukatların da olduğu çok sayıda avukat cezaevlerinde. Kimisinin davası istinafta kimisi kefaletle serbest bırakıldı kimisi ise aylar sonra haklarında verilecek kararı bekliyor.
HABER MERKEZİ- İran’ın Fars eyaletinde Aralık 2025’te başlayan protestolarla bağlantılı soruşturmada yaklaşık 20 avukat hakkında dava açıldı.12 avukat gözaltına alındı, iki avukat hakkında verilen hapis cezaları kesinleşti.
Fars ve Kohgiluyeh-Boyer-Ahmad Barosu Avukatları Koruma Komitesi Başkanı Mustafa Ensari’nin Tasnim Haber’e yaptığı açıklamaya göre, gözaltına alınan 9 avukat kefaletle serbest bırakıldı.
Üç kadın avukat ise yaklaşık üç ay gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldı. İki avukat hakkında verilen bir ve üç yıllık hapis cezalarının kesinleştiği belirtildi.
KÜRT AVUKATTAN HABER ALINAMIYOR
Kürt avukat Razieh (Roya) Haşemi, İran güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı ve açıklanmayan bir yere götürüldü.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü‘nün elde ettiği bilgilere göre, avukat Haşemi, 27 Ağustos 2026’da Abdanan’da İran güvenlik güçleri tarafından arama emri sunulmadan gözaltına alındı ve açıklanmayan bir yere nakledildi.
Haşemi’nin gözaltına alınma nedenleri, suçlamalar, gözaltı yeri veya mevcut durumu hakkında herhangi bir bilgi alınamıyor.
ALİKURDİ’NİN KARDEŞİNE DE 18 YIL HAPİS
5 Aralık 2026’da ofisinde şüpheli şekilde ölü bulunan Sabzevarlı Kürt avukat Husrev Alikurdi’nin kardeşi Cevad Alikurdi’yi de ağabeyi için düzenlenen cenaze törenine katıldığı gerekçesiyle gözaltına almıştı. Kendisi de avukat olan Cevat Alikurdi 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı, kalıcı olarak meslekten men edildi.
Suçlamalarda “Casusluk Cezalarının Artırılması Yasası’nın 4. Maddesi uyarınca “ulusal güvenliğe aykırı propaganda faaliyetleri” suçlaması ve “ulusal güvenliğe aykırı propaganda faaliyeti” yer alıyor.
Hengaw İnsan Hakları Örgütü, 5 Aralık 2025 Cuma günü şüpheli şekilde hayatını kaybeden Kürt insan hakları avukatı ve eski siyasi mahkum Husrev Alikurdi’nin öldürülmüş olabileceğine dair bir rapor hazırlamıştı.
Yetkililer Alikurdi’nin kalp krizinden öldüğünü söylese de Alikurdi’nin bedeninde ağır işkence izleri tespit edilmişti.
Alikurdi’yi anma törenine katılan Nobel Barış Ödülü sahibi Nergis Muhammedi ve çok sayıda kişi de 12 Aralık 2025’te gözaltına alınmış ve işkenceye maruz kalmıştı. Nergisi hala tutuklu.
×İRAN’DA KÜRTLERE YÖNELİK HAK İHLALLERİ
İran’daki Kürtlerin haklarına ilişkin çalışmalar yürüten Hengaw İnsan Hakları Örgütü, 2026’nın ilk altı ayına ilişkin raporuna göre, yılın ilk yarısında Kürtlere yönelik infaz, gözaltı, hapis ve ölümle sonuçlanan saldırılar dahil çok sayıda hak ihlali kaydedildi.
Hengaw’ın raporuna göre, ocak ayında düzenlenen protestolarda 290 Kürt yaşamını yitirdi. Ölenler arasında 23 çocuk ve 24 kadın bulunuyor. Örgüt ayrıca beş Kürt sivilin hükümet güçlerinin doğrudan açtığı ateş sonucu öldürüldüğünü bildirdi.
İran cezaevlerinde yılın ilk altı ayında 46 Kürt tutuklu idam edildi. Hengaw, bunlardan sekizinin siyasi tutuklu olduğunu belirtti.
Bunun yanı sıra altı Kürt siyasi tutuklu hakkında idam cezası verildi. Yargı süreçlerine ilişkin verilerde ise 27 Kürdün toplam 106 yıl, üç ay ve 17 gün hapis cezasına çarptırıldığı kaydedildi.
Dört Kürt aktivist de toplam 275 kırbaç cezasına mahkum edildi. Cezaya çarptırılanlar arasında bir kadın aktivist bulunuyor.
Hengaw, 2026’nın ilk altı ayında 10 binden fazla Kürdün gözaltına alındığını bildirdi. Örgüt, bunlardan 861 kişinin kimliğinin doğrulandığını belirtti.
Gözaltına alınanlar arasında en az 71 çocuk ve 69 kadın bulunuyor. Çocukların tamamının 18 yaşından küçük olduğu belirtildi.
NE OLMUŞTU?
İran’da protestolar, 28 Aralık 2025’te Tahran’da esnaf ve tüccarların ekonomik krizi, yüksek enflasyonu ve riyaldeki değer kaybını protesto etmek için kepenk kapatmasıyla başladı. Gösteriler kısa sürede başkentteki çarşıların dışına taşarak üniversitelere ve diğer kentlere yayıldı. Öğrencilerin yanı sıra toplumun farklı kesimleri de eylemlere katıldı.
Hükümetin protestolar karşısındaki sert tutumu, gösterilerin kapsamını daha da genişletti. Güvenlik güçlerinin müdahalesi sırasında gerçek mermi ve diğer güç kullanım yöntemlerinin devreye sokulduğuna ilişkin çok sayıda kayıt ortaya çıktı. İnsan hakları kuruluşu Herana’nın “Kızıl Kış” başlıklı raporuna göre, müdahale sürecinde binlerce kişi öldü veya yaralandı; on binlerce kişi gözaltına alındı ya da güvenlik birimlerine ifade vermeye çağrıldı.
Üç kurşunun parasını ödediler, cenazeyi alabildiler | İran’da bilanço ağırlaşıyor
Protestoların ardından baskı yalnızca sokak gösterileriyle sınırlı kalmadı. Güvenlik güçleri ve yargı makamları, eylemlere katıldıkları veya sosyal medyada protestoları destekledikleri gerekçesiyle çok sayıda kişi hakkında soruşturma ve dava başlattı. Bazı göstericiler ağır hapis ve kırbaç cezalarına çarptırılırken, ölüm cezaları da protestoların ardından uygulanan en ağır yaptırımlardan biri oldu.
İran’daki protestoların ilk yarıdaki bilançosunda infazlar da önemli yer tuttu.
İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’nın (HRANA) aylık raporlarına göre, 2026’nın ilk sekiz ayında ülkede yaklaşık 932 kişi idam edildi. Yalnızca ağustos ayında 78 infaz kaydedildi; bunlardan ikisi ocak ayındaki protestolarla bağlantılıydı. Aynı ay İran mahkemeleri 21 yeni ölüm cezası verdi, Yargıtay ise yedi idam kararını onadı. İsfahan’da ocak protestolarına katılmakla suçlanan 10 kişi hakkında verilen ölüm cezaları da bu kararlar arasındaydı.
Ölüm cezasının protestolarla bağlantılı kullanımı ise özellikle uluslararası insan hakları kuruluşlarının tepkisini çekti.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, 19 Mart’tan bu yana en az 56 kişinin ulusal güvenlikle bağlantılı suçlamalarla idam edildiğini, bunlardan 27’sinin yılın başındaki protestolarla bağlantılı olduğunu açıkladı. Türk ayrıca 100’den fazla kişinin benzer suçlamalarla idam edilme riski altında bulunduğunu bildirdi.
Uluslararası Af Örgütü de 28 Şubat’tan sonraki dönemde siyasi suçlamalarla mahkum edilen en az 36 kişinin infaz edildiğini, en az 78 protestocu, muhalif veya yasaklı örgütlerle bağlantılı olmakla suçlanan kişinin ise ölüm cezası altında bulunduğunu bildirmişti. Bu grubun 41’i ocak protestolarıyla bağlantılı kişilerden oluşuyordu.
