ABD ile İsrail’in başlattığı saldırı dalgalarının ardından İran, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı gündeme taşıdı. Resmi olarak kapatma kararı olmamakla birlikte saldırı riski nedeniyle fiili bir yavaşlama yaşanıyor. Öte yandan İran ve 10 ülkede süren saldırılar bölgede ve dünyada ekonomik verilerde sert hareketlere neden oldu.
HABER MERKEZİ – İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırıları, İran’ın ise 10 ülkeye yayılan misilleme saldırıları 3. gününde devam ediyor. Trump’ın çatışmaların 4 hafta boyunca sürebileceği yönündeki açıklamaları ise küresel ekonomide tedirginlik yarattı. Petrol fiyatları yükselirken hisse senetleri geriledi, yatırımcılar güvenli limanlara yöneldi. Gözler ise dünya petrol ticaretinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı’na çevrildi.
PETROL FİYATLARI 82 DOLARI TEST ETTİ
Brent petrol haftanın ilk işlem gününde yüzde 6,4 artışla 77,57 dolara yükseldi, gün içinde 82 doların üzerine kadar çıktı. ABD ham petrolü ise yüzde 6,2 artışla 71,17 dolardan işlem gördü.
Altın fiyatı yüzde 1,6 yükselerek ons başına 5 bin 360 dolara çıktı. Ons gümüş fiyatı haftaya 94 dolardan başladı. Dolar güç kazanırken, riskli varlıklarda satış baskısı öne çıktı.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA FİİLİ YAVAŞLAMA
Dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, resmen kapatılmamış olsa da tanker trafiğinin fiilen yavaşladığı, gemilerin saldırı riski ve sigorta sorunları nedeniyle beklemeye geçtiği bildiriliyor. Günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün piyasaya ulaşmasının risk altında olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, gerilimin tırmanması halinde petrol fiyatlarında yeni ve sert bir fiyatlamanın kaçınılmaz olabileceğine işaret ediyor. Uzayan bir petrol şokunun küresel enflasyonu yeniden alevlendirebileceği ve tüketim talebini baskılayabileceği uyarısı yapılıyor.
OPEC+ PETROL ÜRETİMİ ARTIRDI: PİYASA RAHATLAR MI?
OPEC+ pazar günü, nisan ayı için günlük 206 bin varillik sınırlı bir üretim artışı kararı aldı. Ancak üretimin tankerlerle sevkiyatında yaşanabilecek aksaklıklar, bu artışın piyasayı rahatlatmasını zorlaştırabilir.
KATAR’DAN SIVILAŞTIRILMIŞ GAZ ÜRETİMİNİ DURDURMA KARARI
Öte yandan QatarEnergy yaptığı açıklamada, İran’daki savaşın şiddetlenmesiyle birlikte sıvılaştırılmış doğal gaz üretimini durduracağını ve böylece dünyanın en büyük tedarikçilerinden birini piyasadan çekeceğini duyurdu. Üretimin ne zaman yeniden başlayacağına dair herhangi bir zaman çizelgesi sunulmadı.
Katar’dan önce Suudi Arabistan da İran saldırısı sonucu, devlet şirketi Aramco’ya ait en büyük petrol rafinerisinde üretime ara verdiğini duyurmuştu.
Aynı gerekçeyle Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde de petrol üretimi büyük oranda askıya alındı. Geçen ay bölgeden Türkiye’ye günlük 200 bin varil petrol sevk edilmişti.
İran’ın misilleme saldırıları sonucu ayrıca İsrail’in bazı doğal gaz tesislerinde üretim durdu. İsrail’de aksayan üretim özellikle Mısır’a ihracatı olumsuz etkiliyor.
AVRUPA’DA GAZ FİYATLARINDA YÜZDE 48 ARTIŞ
Qatar Energy’nin LNG üretimini durdurduğunu açıklamasının ardından küresel LNG tedarikine yönelik endişeleri artırırken, fiyatlara da yansıdı.
Avrupa gaz fiyatlarında gün içindeki artış yüzde 48’i buldu. Avrupa’da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF’de, nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı TSİ 16.01 itibarıyla 47,2 avrodan işlem gördü.
Avrupa’nın gaz depolarındaki doluluk oranının yüzde 30’un altına gerilemesi fiyatları artırıyor. Gaz depolarındaki doluluk oranlarının düşmesi, Avrupa’nın uluslararası piyasalardan tedarik etmesi gereken LNG miktarını artırıyor.
Fiyatlar, İran’a saldırıların öncesinde 27 Şubat’ta megavatsaat başı 31,95 avrodan kapanmıştı. Böylece, Avrupa’da gaz fiyatlarındaki yükseliş bugün önceki kapanışa göre yüzde 48’i buldu.
ASYA VE AVRUPA BORSALARINDA DÜŞÜŞ
Öte yandan Asya borsalarında gerileme gözleniyor. Japonya’da Nikkei 225 yüzde 1,3 düştü. MSCI Asya-Pasifik Endeksi (Japonya hariç) yüzde 1,2 geriledi.
Ortadoğu’da Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt “olağanüstü koşullar” gerekçesiyle borsalarını geçici olarak kapattı.
Avrupa’da Euro Stoxx 50 vadeli işlemleri yüzde 1,3, DAX vadeli işlemleri yüzde 1,4 geriledi. Wall Street, vadeli işlemlerinde S&P 500 ve Nasdaq Composite yüzde 0,8 düşüş kaydetti.
DÖVİZ VE TAHVİL PİYASALARI
Petrol fiyatlarındaki yükseliş döviz piyasalarına da yansıdı. Euro yüzde 0,2 düşüşle 1,1787 dolara gerilerken dolar/yen paritesi yüzde 0,3 artışla 156,44 seviyesine çıktı.
ABD Merkez Bankası’nın faiz indirimi ihtimalinin güçlenebileceği belirtiliyor.
HAVA TRAFİĞİ ETKİLENDİ: ONBİNLERCE YOLCU MAHSUR KALDI
Savaşın üçüncü gününde hava trafiğindeki aksama ve petrol fiyatlarındaki sert yükseliş, havayolu şirketlerinin hisselerini baskıladı.
Hong Kong merkezli Cathay Pacific, Avustralya’dan Qantas, Singapore Airlines ve Japan Airlines hisseleri yüzde 5’in üzerinde değer kaybetti. Qantas hisseleri açılışta yüzde 10’un üzerinde düşerek son 10 ayın en düşük seviyesini gördü.
Dubai ve Doha gibi kritik aktarma merkezlerinin üçüncü gündür kapalı kalması, on binlerce yolcunun mahsur kalmasına neden oldu.
Cathay Pacific, Dubai ve Riyad dahil Ortadoğu seferlerini süresiz iptal ettiğini açıkladı. Singapore Airlines 7 Mart’a kadar Dubai uçuşlarını durdurdu. Japan Airlines Tokyo-Doha hattını askıya aldı.
VariFlight’e göre, Çin’de faaliyet gösteren havayolu şirketleri 2-8 Mart tarihleri arasında Ortadoğu’ya yönelik uçuşlarının yüzde 26,5’ini iptal etti.
Uzmanlara göre savaşın uzaması halinde havayolu sektörü hem artan yakıt maliyetleri hem de operasyonel belirsizlik nedeniyle baskı altında kalmaya devam edecek.
