İsviçre Federal İstihbarat Servisi, Nazi savaş suçlusu Josef Mengele’ye ilişkin onlarca yıldır gizli tutulan dosyaların açılacağını duyurdu. Tarihçiler, dosyaların İsviçre’nin Nazi geçmişiyle ilişkisine dair yeni tartışmalar yaratabileceğini belirtiyor.
HABER MERKEZİ – İsviçre Federal İstihbarat Servisi, Nazi savaş suçlusu Josef Mengele’ye ilişkin uzun yıllardır erişime kapalı tutulan dosyaların açılacağını açıkladı. Ancak dosyaların ne zaman kamuoyuna sunulacağına dair net bir tarih verilmedi.
BBC’nin haberine göre Auschwitz toplama kampındaki deneyleri ve gaz odalarına gönderdiği binlerce kişi nedeniyle “Ölüm Meleği” olarak bilinen Mengele, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’dan kaçmıştı. Yıllardır, uluslararası yakalama kararı bulunmasına rağmen İsviçre’de de bulunduğuna dair iddialar gündeme geliyordu.
Tarihçiler daha önce defalarca bu dosyalara erişim talebinde bulundu ancak İsviçre makamları talepleri reddetti. Dosyaların, “ulusal güvenlik” ve “aile bireylerinin korunması” gerekçesiyle 2071 yılına kadar gizli tutulacağı belirtilmişti.
AUSCHWITZ’İN “ÖLÜM MELEĞİ”
Waffen SS bünyesinde görev yapan Josef Mengele, Nazi işgali altındaki Polonya’daki Auschwitz kampında görev aldı. Gaz odalarına gönderilecek kişileri seçen Mengele’nin uygulamalarının yaklaşık 1,1 milyon insanın ölümüne yol açtığı belirtiliyor.
Özellikle çocuklar ve ikizler üzerinde yaptığı deneylerle bilinen Mengele, savaşın ardından sahte kimlik kullanarak Avrupa’dan kaçtı. Kızılhaç tarafından verilen seyahat belgeleriyle Güney Amerika’ya geçtiği biliniyor.
İSVİÇRE BAĞLANTISI TARTIŞMASI
Mengele’nin 1956 yılında oğlu Rolf ile birlikte İsviçre Alpleri’nde kayak tatili yaptığı uzun süredir biliniyordu. Ancak tarihçi Regula Bochsler, Mengele’nin 1959’da hakkında uluslararası yakalama kararı çıkarıldıktan sonra yeniden İsviçre’ye dönmüş olabileceğini öne sürdü. Bochsler’in araştırmalarına göre Avusturya istihbaratı, 1961 yılında İsviçre makamlarını Mengele’nin sahte isimle ülkeye giriş yapmış olabileceği konusunda uyardı.
Tarihçi, Mengele’nin eşinin aynı dönemde Zürih Havalimanı’na yakın bir bölgede daire kiraladığını, polis kayıtlarında da dairenin izlemeye alındığının görüldüğünü aktardı.
Ancak polis kayıtlarında Mengele’nin gerçekten İsviçre’de bulunduğunu kesin olarak doğrulayan bir bilgi yer almıyor.
DOSYALARIN GİZLİ TUTULMASI TEPKİ ÇEKTİ
Tarihçi Gérard Wettstein’ın konuyu mahkemeye taşımasının ardından İsviçre Federal İstihbarat Servisi geri adım attı ve dosyalara erişim izni verileceğini açıkladı.
Wettstein, dosyaların bugüne kadar gizli tutulmasının komplo teorilerini büyüttüğünü belirterek, “Dosyalar kapalı kaldıkça herkes ‘saklayacak bir şeyleri var’ diye düşünüyor” dedi. Bazı tarihçiler ise dosyaların doğrudan Mengele’den çok İsviçre’nin savaş sonrası dönemde yabancı istihbarat servisleriyle ilişkilerine dair bilgiler içerebileceğini düşünüyor.
İsviçre Tarih Derneği Başkanı Sacha Zala, özellikle İsrail istihbaratı Mossad’ın Nazi kaçaklarını takip ettiği dönemde İsviçre ile temas kurmuş olabileceğini söyledi.
“İSVİÇRE’NİN GEÇMİŞİYLE YÜZLEŞME SORUNU”
Tarihçi Jakob Tanner ise dosyaların gizli tutulmasının İsviçre’nin Nazi dönemiyle yüzleşme konusundaki çekincelerini ortaya koyduğunu belirtti. İsviçre, İkinci Dünya Savaşı sırasında Yahudi mültecileri geri çevirmesi ve İsviçre bankalarının Nazi kamplarında öldürülen Yahudilere ait paralara el koyması nedeniyle uzun yıllardır eleştiriliyor. Mengele 1979 yılında Brezilya’da sahte kimlikle öldü. Kimliği ise ancak 1992’de yapılan DNA testiyle kesin olarak doğrulandı. Ancak tarihçiler, İsviçre dosyalarının açılmasının Mengele’nin gerçekten ülkede bulunup bulunmadığı sorusuna kesin yanıt verip vermeyeceğinden emin değil.
