İsveç Parlamentosu, göçmenlere yönelik yeni düzenlemeleri kabul etti. Yeni yasalarla oturma izinlerinin “davranış kriterlerine” göre iptal edilmesinin önü açılırken, birçok kamu çalışanına da belgesiz göçmenleri ihbar etme yükümlülüğü getirildi.
HABER MERKEZİ – İsveç Parlamentosu, göçmenlerin haklarını daha da kısıtlayan iki tartışmalı düzenlemeyi kabul etti. Yeni yasalar, yetkililere oturma izinlerini davranış kriterlerine göre iptal etme yetkisi verirken, birçok kamu çalışanının da belgesiz göçmenleri bildirmesini zorunlu hale getiriyor.
Kararlar, Eylül ayında yapılacak parlamento seçimleri öncesinde alındı. Merkez sağ hükümet, parlamentoda aşırı sağcı İsveç Demokratları’nın desteğiyle iktidarda bulunuyor. İsveç Demokratları ise ülkeyi Avrupalı olmayan göçmenler için Avrupa’nın en zor ülkelerinden biri haline getirmeyi hedeflediklerini açıkça dile getiriyor.
DAVRANIŞ KRİTERİ DÜZENLEMESİ KABUL EDİLDİ
Parlamento, kamuoyunda “davranış kriteri düzenlemesi” olarak anılan yasayı kabul etti. Düzenleme hem yeni başvuruları hem de bekleyen dosyaları kapsayacak. Ayrıca birçok mevcut oturma izni sahibine de geriye dönük olarak uygulanabilecek.
İsveç Göç Bakanı Johan Forssell, yasa teklifini mart ayında sunarken, “Doğru olanı yapmak için çaba göstermeyenler burada kalabileceklerini varsaymamalı” ifadelerini kullanmıştı.
Yasada hangi davranışların kabul edilemez sayılacağı açık şekilde tanımlanmıyor. Ancak hükümet daha önce ödenmeyen borçlar, vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi, suç faaliyetleri ve aşırılıkçı örgütlerle bağlantıları örnek göstermişti.
Oturma izinlerinin gözden geçirilmesi görevi İsveç Göç Ajansı’na verilecek. Kararlara karşı itiraz yolu da açık olacak.
HAK ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ
Muhalefet partileri ve insan hakları örgütleri, kriterlerin belirsiz ve keyfi olduğunu belirterek düzenlemeye tepki gösterdi.
Uluslararası Af Örgütü, yeni uygulamanın İsveç vatandaşları açısından suç ya da ceza gerektirmeyen davranışlar nedeniyle göçmenlerin oturma izinlerini kaybetmesine yol açabileceği uyarısında bulundu. Stockholm merkezli Civil Rights Defenders ise düzenlemenin hukukun üstünlüğünü zayıflattığını belirterek, insanların hangi davranış ya da ifadelerin kendilerine karşı kullanılabileceğini bilemez hale geleceğini kaydetti.
KAMU ÇALIŞANLARINA İHBAR YÜKÜMLÜLÜĞÜ
Parlamento ayrıca kamuoyunda “ihbar yasası” olarak bilinen düzenlemeyi de 174’e karşı 172 oyla kabul etti. Yeni yasa, birçok kamu çalışanına belgesiz olduğunu düşündükleri kişileri bildirme yükümlülüğü getiriyor.
Eleştiriler üzerine öğretmenler, doktorlar ve sosyal hizmet çalışanları bu zorunluluktan muaf tutuldu. Ancak vergi daireleri, iş bulma kurumları ve sosyal sigorta kuruluşlarında çalışanların, oturma izni bulunmadığından şüphelendikleri kişileri polise bildirmesi gerekecek.
Malmö Üniversitesi’nden göç araştırmacısı Jacob Lind, düzenlemeyi “acımasız ve etkisiz
bir politika” olarak nitelendirdi. Lind, yasanın belgesiz göçmenleri toplumun daha da dışına iteceğini ve haklara erişimlerini sınırlandıracağını söyledi.
İNSAN HAKLARINDA GERİ ADIM UYARISI
Belgesiz Göçmenlerle Uluslararası İşbirliği Platformu’ndan Louise Bonneau, düzenlemenin insan hakları açısından ciddi bir gerileme olduğunu belirtti.
Bonneau’ya göre sağlık, eğitim ve sosyal hizmetler için getirilen istisnalar yeterli koruma sağlamıyor. Kurumlar arasında bilgi paylaşımı nedeniyle birçok kişinin sağlık hizmetlerine başvurmaktan kaçınabileceği ifade ediliyor.
İsveçli araştırmacılar da kamu çalışanlarıyla yaptıkları görüşmeler sonucunda, yasanın kamu görevlilerini fiilen sınır polisi rolüne iteceği uyarısında bulundu. Örnek olarak doğum yapan bir annenin ebe tarafından ihbar edilmese bile, bebeğin vergi dairesine kaydedilmesi sonrasında ailenin polise bildirilebileceği belirtildi.
HÜKÜMET SAVUNUYOR
İsveç hükümeti ise düzenlemelerin, ülkede yasal kalma hakkı bulunmayan kişilerin sınır dışı edilmesini kolaylaştırmak için gerekli olduğunu savunuyor. Avrupa Kamu Hizmetleri Sendikası da yeni yasaya tepki gösterdi. Sendika Genel Sekreteri Jan Willem Goudriaan, bunun yeni bir “cadı avı” anlamına geldiğini belirterek, kamu çalışanlarının muhbir haline getirilmesine karşı çıktı.
Goudriaan, düzenlemenin “şüphe, korku ve ırkçılık iklimini” güçlendireceğini, aynı zamanda iltica hakkını da tehdit edeceğini ifade etti.
