İnsan hakları kuruluşlarının yayımladığı rapora göre, İran’da 2026 yılının ilk altı ayında kadınlara yönelik hak ihlalleri ağırlaştı. Raporda en az 9 kadının idam edildiği, 5 binden fazla kadının gözaltına alındığı ve en az 45 kadının katledildiği belirtilirken, uluslararası topluma daha etkili adım atma çağrısı yapıldı.
HABER MERKEZİ – İnsan hakları kuruluşları, İran’daki hak ihlallerine ilişkin 2026 yılının ilk altı ayını kapsayan yeni bir rapor yayımladı. Raporda, kadınlara yönelik baskının arttığına dikkat çekilerek, söz konusu dönemde en az 9 kadının idam edildiği kaydedildi.
İdamların Doğu Azerbaycan, İsfahan, Kazvin, Zencan ve Erdebil’deki cezaevlerinde gerçekleştirildiği belirtilen raporda, özellikle adil yargılanma hakkına ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde kadınlara yönelik idam cezalarının uygulanmasının ciddi kaygı yarattığı ifade edildi.
AKTİVİST KADINLARA AĞIR CEZALAR
Raporda, yılın ilk altı ayında 46 kadın aktivistin idam, hapis, kırbaç ve ertelenmiş hapis cezalarıyla karşı karşıya kaldığı aktarıldı.
Meryem Hedavend, Erguvan Fellahi, Mehnaz Çeharduli ve Bita Hemmeti hakkında idam kararı verildiği belirtilirken, Bita Hemmeti hakkındaki idam kararının temyiz aşamasında bozulduğu ve dosyanın yeniden görülmeyi beklediği bildirildi.
Rapora göre, bu kadınlardan üçünün Ocak ayında düzenlenen protestolar sırasında gözaltına alındığı ve Tahran Devrim Mahkemesi’nin 15’inci ve 26’ncı şubeleri tarafından idama mahkûm edildiği kaydedildi.
Öte yandan 44 kadın aktiviste toplam 211 yıl 5 ay hapis cezası verildiği, üç kadın hakkında toplam 179 kırbaç cezası, dört kadın hakkında ise toplam 14 yıl ertelenmiş hapis cezasına hükmedildiği belirtildi.
5 BİNDEN FAZLA KADIN GÖZALTINA ALINDI
Raporda, yılın ilk yarısında 5 binden fazla kadının gözaltına alındığı ifade edildi. Ancak internet kısıtlamaları, güvenlik koşulları, protestolar ve İran, İsrail ile ABD arasında yaşanan 40 günlük savaş nedeniyle yalnızca 368 kişinin kimliğinin doğrulanabildiği aktarıldı.
Kimliği tespit edilen kadınlar arasında 70 Kürt, 50 Lor, 29 Bahai, 19 Gilek, 12 Beluç, 11 Azeri, 6 üniversite öğrencisi ve 3 öğretmen bulunduğu belirtildi. Ayrıca en az 23 kız çocuğunun da gözaltına alındığı ve kimliklerinin belirlendiği ifade edildi.
İnsan hakları örgütleri, gerçek gözaltı sayısının açıklanan rakamların çok üzerinde olabileceğine dikkat çekti.
EN AZ 45 KADIN KATLEDİLDİ
Rapora göre, İran genelinde yılın ilk altı ayında en az 45 kadın katledildi. Bu katliamların beşinin “namus” gerekçesiyle işlendiği, çocuk yaşta evlendirilen iki kadının ise evli oldukları erkekler tarafından öldürüldüğü belirtildi.
Kadın katliamlarının en yaygın nedeninin 27 vakayla aile içi anlaşmazlıklar olduğu ifade edilirken, en fazla vakanın 16 kadın cinayetiyle Tahran’da yaşandığı kaydedildi. Siistan ve Belucistan’da 6, Fars eyaletinde ise 4 kadın cinayeti raporlandı.
Raporda, faillerin büyük bölümünün eş, eski eş, baba, kardeş ya da diğer aile bireylerinden oluştuğu belirtilerek, bunun aile içi ve yapısal şiddetin sürdüğünü gösterdiği değerlendirmesi yapıldı.
PROTESTOLARDA KADIN ÖLÜMLERİ
Raporda ayrıca, İran’ın eski dini liderinin ölümünün ardından düzenlenen protestolarda rejim güçlerinin açtığı ateş sonucu Ahu Kalenderi ile Faize Afşari’nin yaşamını yitirdiği ve bu olayların “devlet kaynaklı ölüm” olarak kaydedildiği ifade edildi.
Ocak ayında düzenlenen protestolarda ise en az 250 kadının polis ve askerlerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybettiği, bunlardan 206’sının kimliğinin tespit edildiği belirtildi.
Yaşamını yitirenler arasında en az 25 kız çocuğunun bulunduğu, bunlardan 19’unun kimliğinin belirlendiği aktarıldı. Protestolarda en fazla kadın ölümünün Tahran, İsfahan, Elburz, Gilan ve Razavi Horasan eyaletlerinde yaşandığı belirtilirken, hayatını kaybedenler arasında 22 üniversite öğrencisi, 2 öğretmen ile 7 doktor, hemşire ve sağlık çalışanının da bulunduğu kaydedildi.
ULUSLARARASI TOPLUMA ÇAĞRI
Raporun sonuç bölümünde, kadınlara yönelik gözaltılar, ağır mahkeme kararları, idamlar ve artan şiddetin kadınların kamusal yaşamdaki varlığını sınırlandırmaya yönelik sistematik politikaların bir parçası olduğu vurgulandı.
İnsan hakları savunucuları, uluslararası toplumu İran’da kadınlara yönelik hak ihlallerine karşı daha etkin ve somut adımlar atmaya çağırdı.
