İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilim sürerken bazı uzmanlar, çatışmanın yalnızca enerji kaynaklarıyla sınırlı kalmayabileceğini belirtiyor. Körfez ülkelerinin büyük ölçüde bağımlı olduğu deniz suyunu arıtma tesisleri ve su altyapısı, bölgedeki yeni kırılgan noktalar arasında gösteriliyor.
HABER MERKEZİ- Orta Doğu’daki savaş genellikle petrol ve doğalgaz üzerinden değerlendirilse de, bazı analistler çatışmanın giderek su kaynakları etrafında yeni bir stratejik boyut kazanabileceğini belirtiyor.
BBC Farsça Servisi’nin hazırladığı habere göre, Körfez bölgesi, dünya yenilenebilir tatlı su kaynaklarının yalnızca yaklaşık %2’sine sahip. Bu nedenle bölgedeki ülkelerin içme suyu ihtiyacının önemli bölümü deniz suyunun arıtılması yoluyla karşılanıyor.
Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü verilerine göre ise Kuveyt)’te suyun yaklaşık %90’I, Umman’da %86’sı, Suudi Arabistan’da %70’i, Birleşik Arap Emirlikleri’nde ise %42’si deniz suyunun arıtılmasıyla elde ediliyor.
Uzmanlara göre bu yüksek bağımlılık, su altyapısını stratejik bir zayıflık haline getiriyor.
SU TESİSLERİ SALDIRI RİSKİNİN MERKEZİNDE
Körfez’deki tuzdan arındırma tesislerinin günlük toplam üretimi 20 milyon metreküpün üzerinde. Bu miktar, günde yaklaşık 8 bin olimpik yüzme havuzunu doldurabilecek suya denk geliyor.
Ancak son dönemde bazı enerji ve liman tesislerinin yakınında meydana gelen saldırılar ve patlamalar, su altyapısının da risk altında olabileceği tartışmasını gündeme getirdi.
Bahreyn yönetimi İran’ı bir tuzdan arındırma tesisini hedef almakla suçlarken, İran ise ABD’nin Keşm Adası’ndaki bir su tesisine zarar verdiğini öne sürdü.
Bazı saldırıların, Cebel Ali Limanı yakınındaki büyük arıtma tesislerinin çevresine isabet ettiği de iddia ediliyor. Benzer şekilde Fuceyre F1 Bağımsız Su ve Enerji Santrali çevresinde de şüpheli bir yangın bildirildi.
“SİNYAL VERME STRATEJİSİ”
Uzmanlara göre İran’ın bu tür hamleleri doğrudan savaş yerine bölgesel baskı oluşturmayı hedefleyen bir strateji olarak değerlendiriliyor.
Katar’daki Northwestern Üniversitesi’nden Prof. Marc Owen Jones, su altyapısının tehdit altında olduğu algısının Körfez ülkelerini savaşı sona erdirmesi için ABD’ye daha fazla baskı yapmaya yöneltebileceğini söylüyor.
Birleşmiş Milletler Üniversitesi bünyesindeki Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü’nün eski başkanı Kaveh Madani ise bu tür eylemleri “sinyal verme oyunu” olarak nitelendiriyor. Madani’ye göre su altyapısına yönelik saldırı tehdidi, doğrudan saldırılardan daha güçlü bir stratejik mesaj taşıyabilir.
İRAN DA CİDDİ SU KRİZİ YAŞIYOR
Öte yandan İran’ın kendisi de giderek ağırlaşan bir su kıtlığı ile karşı karşıya. Düşük yağış miktarı, eskiyen altyapı ve artan tüketim nedeniyle ülkedeki barajların doluluk oranı ciddi biçimde düşmüş durumda.
Urmiye Gölü’nün küçülmesi, Zayende Rud Nehri gibi önemli nehirlerdeki su seviyesinin azalması ve aşırı yeraltı suyu kullanımı bu krizi daha da derinleştiriyor.
Uzmanlara göre su kıtlığı daha önce İran’da protestolara da yol açmıştı. Bu nedenle su sorunu yalnızca çevresel değil aynı zamanda ekonomik ve siyasi istikrar açısından da bir güvenlik meselesi olarak görülüyor.
BÖLGESEL GERİLİMLERİN YENİ BOYUTU
Analistler, Orta Doğu’daki çatışmaların gelecekte yalnızca petrol boru hatları ve tankerlerle değil; nehirler, yeraltı suyu rezervleri ve deniz suyu arıtma tesisleri üzerinden de şekillenebileceğini belirtiyor.
Bu nedenle bazı uzmanlara göre bölgede su, uzun vadede petrolden bile daha kritik bir stratejik kaynak haline gelebilir.
