Ekonomistler, bu yıl etkili olması beklenen “süper” El Nino’nun küresel gıda fiyatlarında 2028’e kadar sürebilecek sert artışlara yol açabileceği uyarısında bulundu. İran savaşı nedeniyle yükselen fiyatların, aşırı hava olaylarının etkisiyle daha da artabileceği belirtiliyor.
HABER MERKEZİ – Ekonomistler, bu yıl etkili olması beklenen “süper” El Nino hava olayının küresel gıda fiyatlarında 2028 yılına kadar sürebilecek ciddi bir şoka yol açabileceği uyarısında bulundu.
İran savaşı nedeniyle dünya gıda fiyatlarının son üç yılın en yüksek seviyesine çıktığına dikkat çeken ekonomistler, küresel tedarik zincirlerinin aynı anda hem savaşın hem de küresel ısınmayla bağlantılı aşırı hava olaylarının yarattığı iki ayrı şokla karşı karşıya olduğunu belirtti.
Guardian’da yer alan habere göre bilim insanları, rüzgar düzenindeki değişimlerin Pasifik Okyanusu’nun orta ve doğu ekvator kuşağında daha sıcak suların yayılmasına neden olduğu 2026-2027 El Nino döngüsünün, tarihi ölçekte “çok güçlü” bir olaya dönüşme ihtimalinin bulunduğunu ifade etti. Bu durumun sıcak hava dalgaları, seller ve daha şiddetli fırtınaları tetikleyebileceği kaydedildi.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), geçen ay Pasifik’te ısınmanın başladığını doğrularken, yılın ilerleyen dönemlerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin 2 derece üzerine çıkma olasılığını yüzde 63 olarak açıkladı.
ENFLASYON BASKISI ARTABİLİR
Uzmanlar, yaşam maliyetlerinin zaten yükseldiği bir dönemde aşırı güçlü bir El Nino’nun enflasyon baskısını daha da artırabileceğini belirtiyor. Bu durumun merkez bankalarının faizleri yüksek seviyelerde tutma ihtimalini de güçlendirebileceği ifade ediliyor.
İtalyan bankası UniCredit’in analistleri, “El Nino, iklim kaynaklı enflasyonu yeniden gündeme taşıyor. Avrupa’da son dönemde yaşanan sıcak hava dalgaları iklimin temel koşullarının değiştiğini gösteriyor. El Nino, küresel ısınmanın etkilerini güçlendirerek yılın ilerleyen dönemlerinde yeni bir baskı oluşturabilir” değerlendirmesinde bulundu.
HASAT VE TEDARİK ZİNCİRİ ETKİLENEBİLİR
El Nino’nun geçmişte tarımsal üretim ve gıda tedarik zincirlerini ciddi şekilde etkilediği belirtilirken, NOAA projeksiyonlarına göre 2026-2027 döngüsünün kuraklık ve seller nedeniyle dünya genelinde hasatları daha ağır biçimde etkileyebileceği kaydedildi.
Goldman Sachs analistleri, bu El Nino’nun küresel tarım emtia fiyatlarında yüzde 15,8’lik artışa yol açabileceğini öngördü. Buna bağlı olarak Euro Bölgesi’nde gıda fiyatlarının yüzde 1,3 artabileceği tahmin edildi.
Ancak iklim kaynaklı maliyetlerin gıda zincirine zamanla yansıdığına dikkat çeken analistler, etkilerin tamamen hissedilmesinin 2028’in ikinci yarısını bulabileceğini belirtti.
İRAN SAVAŞININ ETKİSİYLE BİRLEŞECEK
UBS analistleri, El Nino’nun İran savaşı nedeniyle oluşan yüksek gıda fiyatları ile gübre ve enerji arzındaki sorunları daha da ağırlaştırabileceğini ifade etti.
Raporda, El Nino’nun tarımı her bölgede aynı şekilde etkilemeyeceği, bazı bölgelerin daha sıcak hava koşullarından fayda sağlayabileceği, ancak Güney Afrika ile Güney Amerika’nın kuzeyinde kuraklık, Brezilya’nın güneyi, Arjantin, Paraguay ve Uruguay’da ise sel riskinin artacağı belirtildi.
Goldman Sachs analistleri ayrıca El Nino’nun Hindistan’da muson yağışlarını zayıflatmaya başladığını, bazı bölgelerde yağışların normal seviyenin yalnızca yüzde 25’i, Orta Hindistan’ın bazı kesimlerinde ise yüzde 50’si düzeyinde gerçekleştiğini, bunun buğday, pirinç ve şeker kamışı üretimini etkileyebileceğini kaydetti.
Kuraklığın Güneydoğu Asya’da palm yağı üretimini, kahve ve kakao hasatlarını da olumsuz etkileyebileceği belirtilirken, daha sıcak ve nemli koşulların tarımsal hastalıkların yayılmasını artırabileceği ifade edildi.
UniCredit’e göre aşırı güçlü bir El Nino senaryosu küresel tarımsal üretimde yüzde 14,3’lük kayba, yani yaklaşık 342 milyar dolarlık üretim kaybına yol açabilir. Banka, temel tarım ürünlerinde fiyat şoklarının yüzde 10 ila 50 arasında değişebileceğini, pirinç, palm yağı, şeker ve kahve gibi en fazla etkilenecek ürünlerde ise fiyat artışlarının yüzde 50 ila 100’ü aşabileceğini belirtti.
