Yumuşamış veya tüketilemeyecek duruma gelmiş domatesleri yemek doğru değil ancak bu, doğrudan çöpe gitmeleri gerektiği anlamına gelmiyor. Küflenme ve hastalık durumuna dikkat edilmesi şartıyla bozulmuş domatesler kompost yapımında değerlendirilebilir. Sağlam tohumlardan ise yeni domates fideleri yetiştirmek mümkün.
Mutfakta birkaç gün unutulan domatesler kısa sürede yumuşayabiliyor, kabukları buruşabiliyor ve tüketilemeyecek hale gelebiliyor. Böyle bir domatesi değerlendirmek adına çürük kısmını kesip kalanını tüketmek ise özellikle küflenme varsa güvenli bir yöntem değil.
Ancak yenmeyecek durumdaki domateslerin tamamını evsel atığa göndermek yerine bahçesi veya uygun kompost sistemi bulunanlar farklı bir yöntem uygulayabilir.
ÇÜRÜMÜŞ DOMATES KOMPOSTA EKLENEBİLİR
Domates de diğer birçok meyve ve sebze artığı gibi organik bir materyal. Bu nedenle evde veya bahçede hazırlanan kompost karışımına eklenebilir.
Domatesin yüksek su içeriği nedeniyle tek başına büyük miktarda eklenmesi yerine kuru yaprak, küçük dal parçaları, karton veya benzeri karbon bakımından zengin malzemelerle dengelenmesi daha uygun olur.
Böylece çöpe gidecek organik atık zaman içerisinde ayrışarak bahçe toprağında kullanılabilecek kompostun bir parçasına dönüşebilir.
HASTALIKLI DOMATESLERE DİKKAT
Burada önemli bir ayrım bulunuyor. Yalnızca fazla olgunlaşmış veya yumuşamış domates ile bitki hastalığı nedeniyle zarar görmüş domates aynı şekilde değerlendirilmemeli.
Domateste ciddi bir bitki hastalığından şüpheleniliyorsa meyveyi ev tipi komposta eklemek uygun olmayabilir. Ev kompostu, bazı hastalık etmenlerini ortadan kaldırmak için gereken sıcaklığa ulaşmayabilir.
Bu nedenle hastalıklı bitki ve meyvelerin nasıl bertaraf edileceği konusunda yerel atık ve tarım uygulamalarına göre hareket edilmeli.
TOHUMLARINDAN YENİ DOMATES YETİŞTİRİLEBİLİR
Yumuşamış ancak hastalık belirtisi göstermeyen olgun bir domatesin sağlam tohumları da değerlendirilebilir.
Tohumlar domatesten çıkarılıp temizlendikten ve uygun şekilde kurutulduktan sonra bir sonraki yetiştirme döneminde ekim için saklanabilir. Ancak marketten alınan domates hibrit bir çeşitse tohumdan yetişen yeni bitkinin ana domatesle aynı özelliklere sahip olacağının garantisi bulunmuyor.
Tohumluk olarak ayrılacak domateslerde sağlıklı ve hastalıksız meyvelerin tercih edilmesi daha doğru bir yöntem.
KÜFLÜ DOMATESİ TÜKETMEYİN
Domatesin üzerinde küf oluşmuşsa “küflü kısmı kesip kalanını yerim” yaklaşımından kaçınmak gerekiyor. Domates yüksek nem içeren yumuşak bir gıda olduğu için bozulma gözle görülen bölgenin ötesine ilerleyebilir.
Bu nedenle küflenmiş veya çürümüş domatesi yemek yerine uygun koşullar varsa kompost gibi gıda dışı değerlendirme yöntemleri tercih edilmeli.
ÇÖPE ATMADAN ÖNCE BİR KEZ DAHA DÜŞÜNÜN
Sonuç olarak çürümüş domatesi yeniden yenilebilir hale getiren güvenli bir mutfak yöntemi bulunmuyor. Buna karşılık tüketilemeyecek domatesler, koşullar uygunsa organik atık olarak değerlendirilebilir.
Özellikle bahçe veya balkon yetiştiriciliği yapanlar için fazla olgunlaşmış domatesleri komposta dönüştürmek, hem mutfak atığını azaltmanın hem de organik materyali yeniden değerlendirmenin basit yollarından biri.
