Nuray Sancar
1990’lı yıllarda dolaşımda olan argümanların çatısını ulus devletler devrinin sona erdiği tezi kurmaktaydı. Bu siyasi iddianın devamında, dünya, iktisadi olarak küresel bir bütünleşme sürecine girmiş ve karşılıklı bağımlılık tesis edilmişti. Buradan yapılan çıkarsama dünya düzenini arkaik bir emperyalizm kavramıyla tartışmanın saçmalığıydı. Sınıf mücadeleleri de artık tarih müzesindeki yerini alacaktı; proletaryaya elveda deme zamanı gelmişti. Postmodernizm ise genel-özel, tikel-evrensel, yerel-küresel, doğru-yanlış, eski-yeni arasındaki eski ikiliklerin ortadan kalkmakta olduğu bir fikir bulamacını zerk ederek algı kapılarını zorlamaktaydı.
Yeni bin yıla ve yeni bir yüzyıla daha gireli bir yıl olmuşken ABD’nin devasa Dünya Ticaret Merkezi kuleleri bir terör saldırısıyla yerle bir oldu. 11 Eylül 2001’de el-Kaide, küreyi domine eden ülkeyi kalbinden vurdu. Yüzyılın başlangıcı, siyasi iktisadi ve düşünsel sonuçları bakımından 1999 yılının 31 Aralık gecesinden ziyade 11 Eylül saldırılarıyla ilişkilendirilebilir. Bu tarihten sonra geçen çeyrek yüzyıl içinde ’90’lı yılların başlıca iddiasının gerçek içeriği de peyderpey açığa çıktı.
ABD karşılıklı bağımlılık içine girdiği bir Asya veya Afrika ülkesiyle karşılıklı bağımlılık içinde olmadığı gibi, ulus devlet sınırlarının kalkıyor olması da üretim süreçlerinin parçalanması, dijital ağların sınırları aşan kuruluşu, genişleyen dünya pazarlarındaki ticaret, sermaye dolaşımını zorlaştıran eski bürokratik kalıpların DTÖ’nün Doha zirvelerinde terk edilmesinden ibaret değildi.
