Mustafa Yalçıner
Amerikan emperyalizmi Çin karşısında on yılı aşkın süredir gerileme halinde.
Yakın yıllara kadar tüm dünyaya yayılmış Amerikan egemenliğine yan bakılamazdı. Kendisini “dengeleyen” Sovyet sosyal emperyalizminin çöküşünün ardından sözünün geçmediği yer kalmamıştı. Devasa ekonomisi, ihraç ettiği sermayenin büyüklüğü ve buna dayanarak hemen her ülkede edindiği iş birlikçileri, uluslararası para birimi olarak dayattığı doları istediği kadar basıp piyasaya sürerek herhangi mali/ticari/iktisadi sıkışıklıklarının yüklerini dünyanın geri kalanına aktarma olanağı, tüm kıtalardaki yüzlerce askeri üssü ve durmaksızın yeni silahlarla donattığı modern ordusu yan bakılmazlığının başlıca dayanaklarıydı. Çoğu dayanaklarını hâlâ koruyor.
Ne var ki, artık özellikle sanayisinin teknik temeli oldukça eskiyken kendi sanayisini son birkaç on yıl içinde kurup geliştiren Çin, en başta buna dayanarak ama ABD başta olmak üzere Batılı emperyalistlerin ülkesine yatırımlarından da bir gelişme dinamiği olarak da yararlanarak hızlı bir gelişme gösterdi ve karşısına dikildi. Kısa sürede Latin Amerika dahil tüm kıtaların bir numaralı kreditörü, dış yatırımcısı ve dış ticaret ortağı olarak ABD’yi geride bıraktı. Sanayi üstünlüğüne ve ucuz emek gücüne dayanarak ucuza üretip hiçbir ülkeye kendisiyle rekabet şansı tanımıyor. Amerikan ekonomisi devasa, ama Çin ekonomisi onu yakalamak üzere, hatta satın alma paritesiyle GSYİH hesabıyla çoktan geçti. Eksiklerini, hızla silahlandırdığı ordusunu modernize ederek ve büyük bir nükleer silah yığınağına sahip Rusya’yla ittifak kurarak gidermeye yöneldi. Yine de gelişip güçlenerek nihai bir hesaplaşmayla rakibini alt edebilmesi için zamana ihtiyacı var. Sessiz ve derinden gitme tutumu izliyor.
Trump’la Amerikan emperyalizmiyse ona bu zamanı tanımamak üzere bütün tuşlara basmış durumda.
