Politico’nun haberine göre, İran savaşıyla artan maliyetler sürerken AB’de yakıt stoklarına dair veri eksikliği karar alma süreçlerini zorlaştırıyor.
HABER MERKEZİ – İran savaşıyla birlikte artan enerji maliyetleri ve Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler sürerken, Avrupa’da yakıt stoklarına dair belirsizlik dikkat çekiyor. Politico’nun haberine göre, kıtada ne kadar yakıt bulunduğuna ilişkin net bir veri bulunmuyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, çatışmanın Avrupa Birliği’ne günlük yaklaşık 500 milyon euro ek maliyet getirdiğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik uzun süreli abluka hazırlığı talimatı verdiği yönündeki gelişmelerin ise küresel enerji piyasalarını daha da zorlayabileceği belirtiliyor.
VERİ EKSİKLİĞİ DERİNLEŞİYOR
Politico’ya konuşan DHL Group CEO’su Tobias Meyer, “Avrupa’da Mayıs ve Haziran için görünürlük ve taahhütler var… sonrası için tahmin yapmak zor” dedi. Meyer, stratejik rezervler bulunduğunu ancak bunların ne kadarının kullanıldığına dair net bilgi olmadığını ifade etti.
Yetkililer, kamuya ait petrol ve gaz rezervlerine ilişkin verilerin genel olarak şeffaf olduğunu, ancak ticari stoklara dair bilgilerin sınırlı olduğunu belirtiyor. Şirketlerin bu verileri paylaşma zorunluluğunun bulunmaması nedeniyle, özellikle rafine yakıtlar konusunda ciddi bilgi eksikliği yaşandığı ifade ediliyor. Avrupa’daki enerji yetkilileri, piyasaya ne kadar yakıt verildiği, ne kadarının çekildiği ve hangi güzergâhlardan taşındığına ilişkin izleme kapasitesinin sınırlı olduğunu vurguluyor. Bir yetkili, “Gaz ve petrol piyasasına dair bilgimiz çok sınırlı” dedi.
AB’DE KOORDİNASYON ARAYIŞI
Geçen ay düzenlenen üst düzey bir toplantıda Belçika, Hollanda ve İspanya’dan bakanlar, veri eksikliğine dikkat çekerek daha gerçek zamanlı izleme ve analiz sistemleri kurulması çağrısında bulundu. Yunanistan temsilcisi ise üye ülkeler ile AB Komisyonu arasında WhatsApp veya Signal üzerinden hızlı iletişim hattı kurulmasını önerdi. Rafine ürünler, özellikle dizel ve jet yakıtı alanında tablo daha da belirsiz. AB, arz durumunu büyük ölçüde Eurostat verileri ve üye ülkelerle yapılan koordinasyon toplantıları üzerinden takip ediyor. Ancak stokların büyük bölümü farklı sektörlerde dağınık halde bulunan ticari depolarda tutuluyor.
GÜNCEL VERİ YOK
Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü’nden analist Ana Maria Jaller-Makarewicz’e göre, Eurostat’ın son kapsamlı verisi Ocak ayına ait. Bu verilere göre Letonya, İrlanda ve Kıbrıs hariç çoğu AB ülkesi en az 90 günlük petrol ve petrol türevi stok şartını karşılıyordu. Bu stokların büyük kısmını ham petrol, dizel ve ara ürünler oluştururken, benzin ve jet yakıtı daha sınırlı düzeyde bulunuyordu. Ancak o tarihten sonra ne yaşandığına dair güncel tablo net değil. Bir yetkili, “Ne olması gerektiğini biliyoruz ama o anda ne olduğu tam olarak bilinemez” dedi.
YAKIT GÖZLEMEVİ PLANI
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) sağladığı verilerin de bu nedenle sınırlı olduğu, bilgilerin ancak paylaşıldığı ölçüde kapsamlı olabildiği ifade ediliyor. Avrupa Komisyonu, bu belirsizliği gidermek için “Yakıt Gözlemevi” kurma planını açıkladı. Bu yapının üretim, ithalat, ihracat ve stok seviyelerini izleyerek daha kapsamlı veri sağlaması hedefleniyor.
Doğalgaz stokları görece daha kolay izlenebiliyor. 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sonrası getirilen kurallar kapsamında AB ülkeleri depolarını kış öncesi yüzde 90 doluluk oranına ulaştırmak zorunda. Buna karşın petrol ve türevlerine ilişkin veriler daha sınırlı ve düzensiz güncelleniyor. Yetkililer, özellikle özel şirketlerin veri paylaşmaması nedeniyle rafine yakıtlar konusunda tabloyu “tam olarak bilmenin mümkün olmadığını” vurguluyor. Avrupa Komisyonu’nun bu alanda bağlayıcı düzenlemeler getirip getirmeyeceği ise henüz netlik kazanmış değil.
