Avrupa Sivil Özgürlükler Birliği’nin (Liberties) 2026 medya özgürlüğü raporu, gazetecilere yönelik saldırıların arttığını ve medya özgürlüğünün zayıfladığını ortaya koydu. Liberties Savunuculuk Direktörü Eva Simon, “Hukukun üstünlüğü zayıfladığında medya özgürlüğü de zedelenir” dedi.
HABER MERKEZİ – Avrupa’nın önde gelen sivil özgürlükler örgütlerinden Avrupa Sivil Özgürlükler Birliği (Liberties), 2026 yılı medya özgürlüğü raporunu yayımladı.
Rapora göre Avrupa Birliği’nde gazeteciler artan tehdit, taciz ve şiddetle karşı karşıya kalırken, medya sahipliği dar bir grubun elinde toplanıyor ve kamuoyunun medyaya olan güveni düşüyor. Raporda, kamu yayıncılığının siyasi müdahale ve bütçe kesintileri nedeniyle giderek zayıfladığı, gazetecilerin ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim alanındaki kısıtlamalarla daha fazla karşılaştığı belirtildi.
Liberties Savunuculuk Direktörü Eva Simon, “Sağlıklı ve çoğulcu bir medya sistemi demokrasinin turnusol kağıdıdır” diyerek, “Hukukun üstünlüğü zayıfladığında medya özgürlüğü de zedelenir” ifadelerini kullandı.
2025 YILI KRİZ NOKTASI
Gazetecilerin güvenliğinin 2025 yılında “kriz noktasına” ulaştığı belirtilen raporda, gazetecilerin “aşırı fiziksel şiddet ve sistematik hukuki tacizle” karşı karşıya kaldığı ifade edildi. Yunanistan’ın başkenti Atina’da araştırmacı gazeteci Yannis Pretenteris’in evine 5 kilogram TNT içeren bir düzenek atıldığı, İtalya’da ise gazeteci Sigfrido Ranucci’nin aracının altına patlayıcı yerleştirildiği aktarıldı.
İtalya’da geçen yıl gazetecilere yönelik toplam 118 saldırı kaydedildiği, bunların 15’inin fiziksel şiddet içerdiği belirtildi. Organize suçları araştıran gazeteciler başta olmak üzere 20 gazetecinin polis koruması altında yaşadığı ifade edildi. Hollanda’da gazetecilere yönelik saldırıların üçüncü yıl üst üste arttığı, 106 tehdit, 67 yıldırma vakası ve 55 fiziksel şiddet olayı kaydedildiği bildirildi.
ÇEVRİMİÇİ TACİZ
Raporda, çevrimiçi tacizin de arttığı, 2025 yılında gazetecilere yönelik ölüm tehditlerini de içeren 377 ciddi çevrimiçi saldırının kayda geçtiği belirtildi. Malta, Macaristan ve Romanya’da siyasetçilerin medya kuruluşlarını “karanlık güçler” ya da “yabancı propaganda makineleri” olarak hedef aldığı ifade edildi.
Gazetecilere yönelik devlet gözetiminin de birçok ülkede sorun olduğu belirtilirken, İtalya’da Fanpage’den Francesco Cancellato ve Ciro Pellegrino ile Romanya’da Victor Ilie ve Luiza Vasiliu’nun izlenmesine dikkat çekildi. Ayrıca gazetecileri susturmaya yönelik SLAPP davalarının sürdüğü vurgulandı.
MEDYA SAHİPLİĞİNDE YOĞUNLAŞMA
Raporda, Avrupa genelinde medya sahipliğinin şeffaf olmaması ve giderek az sayıda elde toplanmasına ilişkin endişeler de yer aldı. Macaristan’da Viktor Orban’a yakın bir vakfın medya kuruluşlarının büyük bölümünü kontrol ettiği, Fransa’da ise Vincent Bolloré’nin de aralarında olduğu az sayıda milyarderin medya üzerinde etkili olduğu belirtildi.
Benzer eğilimlerin Hollanda, Yunanistan, Almanya, İspanya ve özellikle Slovakya’da da görüldüğü, Slovakya’da Penta grubunun en büyük tabloid gazeteleri kontrol ettiği aktarıldı.
KAMU MEDYASINDA SİYASİ MÜDAHALE
Raporda, 2025 yılında kamu yayıncılığının “ciddi siyasi müdahale, bütçe kesintileri ve yapısal değişikliklerle” karşı karşıya kaldığı belirtildi. Bazı ülkelerde kamu medyasında “tam devlet kontrolü”ne varan uygulamaların görüldüğü ifade edildi. Macaristan’da seçimler öncesinde hükümet yanlısı yayın süresinin yüzde 73’e ulaştığı, Slovakya’da ise kamu yayıncısı STVR’nin doğrudan siyasi kontrol altında olduğu kaydedildi.
Raporda ayrıca kamu medyasının mali olarak da baskı altında olduğu, Fransa’da kamu yayıncılarının birleştirilmesinin gündemde olduğu, Almanya’da 16 radyo istasyonu ve iki haber kanalının kapatıldığı, Belçika’da ise bütçe kesintilerinin tartışıldığı belirtildi.
MEDYAYA GÜVEN GERİLİYOR
Avrupa genelinde medyaya olan güvenin de düştüğü belirtilen raporda, incelenen 22 ülkenin yalnızca üçünde (Almanya ve İrlanda dahil) görece yüksek güven düzeyi bulunduğu, Yunanistan, Romanya ve Bulgaristan’da ise güvenin “kritik derecede düşük” olduğu ifade edildi. Raporda, Avrupa Birliği’nin ilgili düzenlemelerinin birçok ülkede yeterince uygulanmadığına dikkat çekildi. Medya özgürlüğünü güçlendirmeyi hedefleyen Avrupa Medya Özgürlüğü Yasası’nın (EMFA) ulusal mevzuata aktarımının yavaş ilerlediği belirtildi. Simon, “EMFA’nın mümkün olan en kısa sürede ve güçlü şekilde uygulanması gerekiyor” dedi.
